YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13852 E.  ,  2024/3546 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2638 E., 2023/2745 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 36. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/318 E., 2021/124 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 01.04.2007 - 05.12.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti ile son net ücretinin 2.300,00 TL olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işçilik alacaklarının tahsili amacıyla İstanbul 14. İş Mahkemesinin 2014/22 Esas sayılı dosyasında açılan davada, davacının 16.04.2008 - 30.11.2013 tarihleri arasında çalıştığının dikkate alınarak karara bağlandığını, karar aleyhine davacı tarafından istinaf yoluna gidilmediğini ve bu nedenle de davacı açısından kararın kesinleştiğini, kesin hüküm itirazlarının olduğunu, davacının ücret iddiasının yazılı delil ve belgeyle ispatlanabileceğini, tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulü ile davacının, 16.04.2008 - 30.11.2013 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde çalıştığının ve kurum kayıtlarında görülen süreler haricinde
16.04.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında 254 gün,
01.01.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2010 - 31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2011 - 31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2012 - 31.12.2012 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2013 - 31.03.2013 tarihleri arasında 90 gün prime esas asgari kazançla sigortalı çalıştığının tespitine,
a)01.4.2013 - 30.11.2013 tarihleri arasındaki taleplerin hukuki yarar yokluğundan reddine,

b)Davacının, Kurum kayıtlarında görülen sürelerdeki 01.05.2013 - 30.10.2013 tarihleri arasındaki ücretinin kayıtlarda görülen ücret olduğuna, 2013/11.aydaki ücretinin net 1.250,00 TL, brüt 1.748,47 TL olduğuna, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesi gerektiğinin tespitine,

c) Fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekili İstinaf Sebepleri
İşçilik alacakları için Anahtar Turizm Taş. ve Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine, çalışma süresinin tespiti için ise, ... Otelcilik Menejerlik Hizmetleri Turizm İnşaat Taahhüt Ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. aleyhine dava açan özellikle işçilik alacaklarının tahsili talebiyle açmış olduğu davadaki mahkemece verilmiş hükmü istinafa taşımayan davacının, davasının aynı tarihlerde iki yerde birden çalışamacağının kabülü ve kesin hüküm nedeniyle reddi gerekirken talep dışına da çıkılarak hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğunu, daha önce de İstanbul 14. İş Mahkemesinin 2014/22 Esas sayılı dosyasında kararına konu edilen ve kesinleşen 16.04.2008-30.11.2013 tarihleri arasındaki çalışma süresine ilişkin hükmü, üstelik davacının davadaki talebi farklı iken malumu bir kez daha ilan ederek davanın kısmen kabulüne karar vermiş olmasının hatalı olduğunu, yerel mahkemece çalışma tespiti yapılan dönemde tüm primlerin daha önce işçilik alacakları talebiyle aleyhine dava açılan Anahtar Turizm Taş. ve Dış Tic. Ldt. Şti. tarafından ödenmiş olduğundan, huzurdaki davanın bu nedenle menfaat yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, sonuç olarak davanın menfaat yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, İlk Derece Mahkemesi tarafından İstanbul 14. İş Mahkemesi 2014/22 E. Dosya yargılaması sonucu verilen 2017/228 k. sayılı dosya hükme esas alınmışsa da işbu dosyanın işçilik alacaklarına ilişkin olup, tespit davaları yönünden bir bağlayıcılığı olmadığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının prime esas ücretin tespiti yönünden talebi İlk Derece Mahkemesi tarafından reddedildiğinden, bu yönden kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava; hizmet tespiti davasıdır. Anahtar Turizm Taşımacılık ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin aktif ve pasifiyle birlikte 30.11.2015 tarihi itibariyle devir olduğunun, birleşme sözleşmesinin 31.08.2015 tarihinde imza altına alındığının, yeni şirketin unvanının da ... Otelcilik Menajerlik Hizmetleri Turizm İnş. Taah. ve Taşımacılık Ltd. Şti., şirket yetkilisinin ... olduğunun, vergi kayıtlarında Anahtar Turizmin işe başlama tarihinin 01.05.2009, işi bırakma tarihinin 30.11.2015 tarihi olduğunun belirlendiği, ... Otelcilik Menajerlik Hizmetleri Turizm İnş. Taah.ve Taşımacılık Ltd.Şti.'nin İstanbul Ticaret Odasına kayıt ve Ana Sözleşmesinin Tescil tarihinin 16.02.2011 tarihi olduğu, Anahtar Turizm Taşımacılık ve Diş Tic. Ltd. Şti.'nin İstanbul Ticaret Odasına kayıt ve Ana Sözleşmesinin Tescil tarihinin 04.04.1997 tarihi olduğu, dosyada bulunan 18.12.2013 tarihli Genel Vekaletnamede ... Turizm Tic. Ltd. Şti, Anahtar Turizm Taş.ve Dış Tic. Ltd, Şti., ... Turistik Tes. İşl. A.Ş., Key Turizm Tic. ve San. A.Ş.’nin yetkilisinin aynı kişi olup ... Turizm Tic. Ltd. Şti. ile Anahtar Turizm Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti.’nin adreslerinin de aynı olduğu, bu belge ve bilgilere göre ... Turizm Tic. Ltd. Şti, Anahtar Turizm Taş. ve Dış Tic. Ltd. Şti., ... Otelcilik Menajerlik Hizmetleri Turizm İnş.Taah.ve Taş. Ltd. Şti. arasında fiili ve organik bağlantı bulunduğu, davacı tarafından Anahtar Turizm Taş. ve Dış Tic. Ltd. Şti, aleyhine İstanbul 14 İş Mahkemesinin 2014/22 E.sayılı dosyasında açılan tazminat davasının yargılaması sonucunda 2017/228 sayılı kararla; davalı Anahtar Turizm unvanlı şirket ile ... Tur Tic. Ltd. Şti arasında fiilî ve organik bağlantı bulunduğunun, davacının davalı işyerindeki hizmet süresinin 16.04.2008-30.11.2013 tarihleri arasında olduğunun, davacının iş akdinin feshedildiği tarihteki ücretinin 1.250,00-TL net, l.748,47-TL brüt olduğunun belirtildiği, kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29.Hukuk Daire'sinin 2017/2308 Esas, 2019/1779 Karar sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar verildiği, kararın infazı için İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün 2017/10791 takip nosu ile takip yapıldığı, davalı vekilinin istinaf dilekçesinde takip konusu borcu ödediğini belirttiği,

Davacının ... Turizm Tic. Ltd. Şti. şirketi olarak 06.07.2008 - 07.07.2008 ve 03.08.2008 - 04.08.2008 tarihleri arasında Wyndham İzmir Özdilek Otelinde konakladığı, ... - ... Travel of Turkey şirketi adına 06.09.2012 - 08.09.2012, 12.10.2012 - 16.10.2012, 01.l1.2012 - 03.11.2012, 07.11.2012 - 09.11.2012, 18.04.2013 - 20.04.2013, 17.05.2013- 18.05.2013, 02.10.2013 - 03.10.2013 tarihleri arasında Charisma De Luxe hotelde konakladığı, 27.03.2011 - 28.03.2011, 07.06.2011 - 09.06.2011, 14.09.2011 - 16.09.2011, 20.10.2012 - 22.10.2012, 03.08.2012 - 05.09.2012 tarihleri arasında şirket belirtilmeksizin ... Cappadocıa Otelde kaldığı, 13.05.2013 - 15.05.2013 tarihleri arasında ... Turizmin otobüs şoförü olarak Kapadokya Lodgeda kaldığı, 16.04.2008 tarihli Kredi Kartı Sözleşmesinde iş yerinin unvanının ... Turizm olarak görüldüğü, tanık beyanlarına göre davacının mahkemece kabul edilen dönemlerdeki fiili çalışmasının ispatlandığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i Müdahil Kurum vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalılar iş yerinde 01.04.2007 - 05.12.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti ile son net ücretinin 2.300,00 TL olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Prime Esas Kazanç Tespiti davası yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin birinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 nci maddesinin birinci fıkrasıdır.
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davasıdır. Davacı, davalı iş yerinde aralıksız olarak muavin olarak çalıştığını beyanla 01.04.2007 - 05.12.2013 tarihleri arasında hizmetlerinin tespitine ve en son ücretinin 2.300,00 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı adına davalı iş yerinden 01.04.2013 - 30.11.2013 tarihleri arasında hizmet bildirimi yapılmıştır. Dosya içeriğindeki belgelerden davacının ihtilaflı dönemde fiili ve organik bağlantısı olan şirketler adına çeşitli konaklama yerlerinde kaldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece bordro tanıkları dinlense de bordrolu tanıklardan yeteri kadar dinlenilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılan araştırma yetersizdir. Davacının turizm hizmetinde çalışmakta olduğu, konaklama yaptığı tarihlerin mart ila kasım dönemi arasında sınırlı günlerde olduğu göz önüne alınmalı ve öncelikle davacının sezonluk çalışıp çalışmadığı araştırılmaldır. Bu konuda davacının beyanı alınmalı, sezonluk çalışıp çalışmadığı sorulmalı, çalıştığı araçların plakaları sorulmalı, bu plakaların hangi şirketlere ait olduğu belirlenmelidir. Mart ila Kasım aylarındaki çalışmaların dışında davacının kalan dönemde çalışıp çalışmadığı, çalışmış ise ne şekilde çalıştığı hususu, dinlenmeyen ihtilaflı dönemdeki bordrolu ve tarafsız olabilecek tanıklardan sorulmalı ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu hususların araştırılmayarak hatalı ve eksik değerlendirmeyle karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

01.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.