YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13707 E.  ,  2024/6092 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2301 E., 2023/2301 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/394 E., 2023/110 K.

Taraflar arasında iş kazasından tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalılardan ...Company Gıda Turz. ve Tic. Ltd. Şti vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar ve davalı ...Company Gıda Turz. ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edildiği ve davalı ...Company Gıda Turz. ve Tic. Ltd. Şti vekilinin temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasını talep ettiği anlaşılmıştır. Duruşma istemi kabul edilerek duruşma günü olarak tayin olunan 28.05.2024 Salı günü için yapılan tebligatlar üzerine duruşmalı temyiz eden davalı adına gelen olmadığı, davacı adına Av. ... ... geldi. Diğer davalılar adlarına da gelen olmadığı görülmüştür. Gelenin yüzüne karşı murafaaya başlanarak, sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek, aynı gün yapılan inceleme neticesinde; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin davalı şirket tarafından işletilen Burger lokantasında müdür yardımcısı olarak istihdam edilmekle beraber olay tarihi olan 01.09.2014 tarihinde kurye olarak sipariş teslimi işinde davalı şirkete ait ... plakalı motosikletle görevlendirildiğini, kuryeliğe ilişkin İSG eğitimi verilmediği için işverenin ağır kusurlu olduğunu nedeniyle ...’in kullandığı, ... adına trafikte kayıtlı bulunan ... plakalı aracın ani şekilde sola dönüş yapması ile geçiş üstünlüğünü müvekkiline vermemiş olması nedeniyle kusurlu olduğunu, bu kazanın gerçekleştiğini beyanla müvekkili sigortalı ... lehine kazanç kaybı olarak, 400 TL iş gücü kaybı olarak 400 TL ve Tedavi Gideri olarak 400 TL'nin manevi tazminat olarak ise sigortalı ... lehine 100.000,00 TL yansıma suretiyle zarar gören annesi Nazan lehine ise 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle (davalı ... Şirketi sadece maddi tazminat alacaklarından sorumlu olmak kaydıyla) yargılama sırasında hüküm altına alınacak geçici ödeme ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

2. Davacılar vekili 28.02.2022 tarihli dilekçesiyle; davalılardan ... ile ... ile yapılan uzlaşma görüşmesine istinaden davadaki taleplerini diğer davalılar yönünden bilirkişi raporunda belirtilen tutarlara ıslah etmek gerektiğini belirterek; geçici ve kalıcı iş göremezlik tazminatı talebini davalılar ...Company Gıda Turz. ve Tic. Ltd. Şti. ile Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi yönünden 494.672,00 TL'ye, tedavi gideri talebini ise davalı ...Company Gıda Turz. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kusuruna karşılık gelen 3.255,00TL'ye artırmıştır.

3. Davacılar vekili 11.04.2022 tarihli dilekçesiyle; davalılardan ..., ... ve Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi A.Ş. ile haricen sulh anlaşması yapılmış olmakla 08.11.2021 tarihli hesap bilirkişi raporunda adı geçen davalılara isabet eden tazminat tutarları esas alınmak sureti ile ödeme yapıldığını ve bu davalılar yönünden müvekkilinin herhangi bir alacak talebi kalmadığını, bu nedenle davalılar ..., ... ve Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi A.Ş. hakkındaki davasından feragat ettiklerini, bu davalılar ile yapılan anlaşma gereğince tarafların karşılıklı olarak feragate bağlı vekalet ücreti ve yargılama gideri talebi bulunmadığını, diğer davalı ...Company Gıda Turizm ve Tic. Ltd. Şti. yönünden ise maddi ve manevi tazminat davasının devam ettiğini beyan etmişlerdir.

4. Davacı vekili birleşen davanın 20.02.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; 06/02/2023 tarihli hesap raporu üzerine davalı ...Company Gıda Turz.ve Tic. Ltd. Şti. Kusuruna isabet eden tazminat alacağının 588.125,32 TL olarak hesaplanması nedeniyle; asıl davada %15 davalı kusuruna isabet eden 279.860,49 TL'den talep harici kalan 308.264,83 TL’nin iş bu davalı şirketten kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Company Gıda Turz.ve Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirkette süpervizör olarak çalıştığnı, görevleri içerisinde işyerinde paket organizasyonunu sağlamak da olduğunu, bu görevin gereklerinden birinin servis sahasını bilmek ve öğrenmel olduğunu, olay günü de Beyaz Dünya şubesinde çalışmakta ike gelen yemek siparişi üzerine yine motosiklet kullanma şartlarını hazi olduğu için sipariş teslimine gittiğini, davacının teslimata gitmek istediğini sorumlu müdürüne söylediğini, iş tanımında işverenin personelin iş şartları icabı tecrübesine, becerisine ve şartları uygun olduğu takdide geçici ve uygun gördüğü ilerde çalıştırabileceğini, , müvekkilinin kusuru olmadığını, davalı ... ...’in asli davacının tali kusurlu olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalılar ... ve ... ortak vekili cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazaya, davacının işvereni ...Company Gıda Turizm ve Tic. Ltd. Şti.'nin iş güvenliği ile ilgili hükümleri ihlal etmesinin sebebiyet verdiğini ve kazanın meydana gelmesinde bu işverenin asli kusurlu olduğunu belirterek açılan davanın müvekkilleri yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından 05.11.2013-05.11.2014 vadeli 289567610 no.lu Zorunlu Mali Mesuliyet (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, 3. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası meblağ sigortası olmayıp zarar sigortası olduğundan, davacı tarafın uğradığını iddia ettiği zararları aynı zamanda ispat etmesi gerektiğini, beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararında; "davacı ...'ın davalı işverene ait restaurantta çalışırken paket servis için görevlendirildiği ve bu paketi davalı işverene ait motorla müşteriye teslim etmeye gidip gelecekken iş yerine dönmeden yolda ... in kullandığı, Mülkiyeti ... ... ... e ait araçla çarpışarak yere düşüp %74 oranında malul kalır şekilde yaralandığı, ilgili aracın trafik sigortasını Anadolu sigorta şirketinin yaptığı, olayda davacı işçinin ve davalı işvereni my food şirketinin kazanın meydana gelmesinde %15 er oranında kusurlu oldukları, diğer aracın sürücüsü ... in %70 oranında kusurlu olduğu alınan 04.06.2018 düzenleme tarihli bilirkişi heyeti kusur raporundan ve dosya kapsamındaki tüm delillerden anlaşılmaktadır. Kusur durumuna ilişkin 04.06.2018 düzenleme tarihli bilirkişi heyeti raporunun ve aktüerya bilirkişisi hesap raporunun 06.02.2023 tarihli ek raporunun ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli, dosya kapsamına uygun olup hükme esas alınabileceği anlaşılmıştır. 2021/554 Esas, 2023/141 Karar sayılı dosyamızda; ATK 3. İhtisas Kurulundan davacının raporunun alındığı, raporda davacının %74 oranında malul kaldığı ancak başka birisinin sürekli olarak, bakımına muhtaç durumda olmadığının bildirildiği görülmüştür. Davalı ...Company Gıda Turizm ve Tic. Ltd. Şti.'ye karşı 20.000,00 TL bakıcı gideri tazminatı istemine ilişkin bu dosyada açılan davanın Atk 2.Üst Kurulunun 26.01.2023 tarihli raporu gereğince reddine, karar verildiği kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır. Davacı vekili dava dilekçesinde davalı ...Şirketinin müteselsil sorumlu olması kaydıyla davasını my food şirketi yönünden 494.672 TL Olarak ıslah etmiştir. Bu talebini asıl dava dosyasında 279.860,49 TL'ye düşürerek davadan kısmen feragat etmesi halinde geri kalan kısım için dava açamayacaktır. Davacı vekili davalı my food şirketi yönünden davasından tamamen veya kısmen feragat etmemiştir. Islah dilekçesi ve birleşen dosyadaki dava dilekçesi birlikte değerlendirildiğinde; hesaplanan 588.125,32 TL maddi tazminatın 214.811,51 TL'lik kısmı için birleşen dosyada dava devam ederken mükerrer talepte bulunulmuştur. Davacı vekilinin davalı şirketten birleşen davada ve asıl davada toplam maddi tazminat taleplerinin 588.125,32 TL olduğunu açıklaması mükerrer talep olduğu hususunu değiştirmez. Mahkememizce ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, kazanın meydana gelmesinde tarafların( işçinin ve davalı işverenin) kusur durumu, olay sonucu %74 oranında malul kalır şekilde yaralanan davacı işçinin bu kaza sonucu oluşan maluliyet oranı, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikler göz önünde tutularak kaza sonucu yaralanan davacı işçinin ve işçinin annesi olan davacının bu kaza sonucu ... ın %74 oranında malul kalması nedeniyle duydukları (hissettikleri) üzüntülerini tatmin duygusu yanında kusurlu işverende caydırıcılık uyandıran oranda ancak davacıların sebepsiz zenginleşmesine yol açmayacak şekilde manevi tazminat takdir edildiği" gerekçeleriyle;

A) Asıl davada; Davacı ...'ın geçici ve daimi iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkin talebinin kabulü ile 494.672,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi 01.09.2014 tarihinden işleyecek faiziyle, tedavi giderine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile 2.985,60 TL'nin 30.03.2015 tarihinden işleyecek faiziyle, 50.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi 01.09.2014 tarihinden işleyecek faiziyle, davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile bu davacıya verilmesine,

B) Asıl davada; davalılar Anadolu Sigorta A.Ş. ... ve ... yönünden davadan feragat sebebi ile maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine,

C) Asıl davada; davacı anne ...'ın oğlunun geçirmiş olduğu iş kazasına dayalı manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 01.09.2014 tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak yasal faiziyle birlikte bu davalıdan tahsili ile bu davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,

D) Birleşen davada; davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti.'ne Karşı açılan bakiye; geçici ve sürekli iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkin davanın kısmen kabulü ile 93.453,32 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 01/09/2014 tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak yasal faiziyle birlikte bu davalıdan tahsiline, fazlaya dair istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; maddi tazminat talebiyle ilgili olarak asıl davada talebin ıslah ile artırılıp sonra bir kısmından feragat edilmesi ile kalan tutar olan 279.860,49 TL'nin hüküm altına alınması, sonrasında alınan hesap raporuna göre maddi tazminat alacağı 588.125,32 TL olarak belirlenmekle ikinci kez ıslah yapılamayacağından aradaki fark olan 308.264,83 TL'nin birleşen davada hüküm altına alınmaıs talep edildiğinden asıl davanın açıklanan şekilde birleşen davanın ise tam kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde verilen kararın hatalı olduğunu, manevi tazminat istemleriyle igili olarak tam kabul kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde kısmen kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir

2.Davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olarak değerlendirilmeyeceğini, kusur oran ve aidiyetinin hatalı belirlendiğini, iş sözleşmesi kapsamında işverenin personeli iş şartları icabı, tecrübesine, becerisine ve şartları uygun olduğu takdirde geçici ve daimi olarak uygun gördüğü görevlerde çalıştırabileceği açık olduğundan davacının sipariş teslime gitmiş olmasının kusur olarak taraflarına yüklenemeyeceğini, davacının asıl dava kapsamında ıslah ettiği tutar içerisinde Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketine düşen miktar ödenmiş olmasına davacının asıl dava kapsamında 279,860,49 TL talep etmiş olmasına karşın talep aşılarak 494,672,00 TL'ye hükmedilmesi, esas dava içerisinde daha önce ıslah yapılmış olması sebebiyle Mahkemece 93,453,32 TL üzerinden bu talebi de kabul etmesinin hatalı olduğunu, birleşen dosya hiç bir şekilde müvekkil şirkete tebliğ edilmemekle tensiben karar verildiği için bu dosya açısından 30.03.2023 tarihli oturumda gerekli itirazları bildirdiklerini, bu itirazların temeli ise kaza tarihinin 01.09.2014 tarihi olması ve Antalya 8. İş Mahkemesinin açılan davasınını dava tarihinin 2023 yılı Şubat ayı olması sebebiyle bu talebin zamanaşımı sebebiyle reddini talep ettiklerini, birleşen davada kabule göre kısmen ret nedeniyle ret vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; 6100 sayılı HMK'nın 355 inci maddesi kapsamında dosya incelendiğinde: 28.01.2021 tarihli ıslah dilekçesinde talep edilen tutar ile alınan aktüerya ek raporunda hesaplanan tutar arasındaki fark itibariyle, asıl ve birleşen dosyalarda hükmedilen maddi tazminat tutarlarının yerinde bulunduğunu, 11.12.2014 tarihli komisyon kararı ile olayın iş kazası sayıldığı anlaşılmakla, aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde bulunmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 146 ncı maddesinde bulunan düzenleme ve dava konusunun iş kazasına dayanması itibariyle, dosyada zaman aşımı sorunu bulunmadığının değerlendirildiğini, tarafların kazadaki kusur durumları ve meydana gelen sonuç dikkate alındığında, tayin edilen manevi tazminatın yerinde bulunmadığını, açıklamalarla birlikte, dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-1 b maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl davada kısmi, birleşen davada tam kabul kararı verilmesi gerkirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesis edildiğini, müvekkili sigortalı ve sigortalının annesi için manevi tazminatlar az olduğundan kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Müvekkilinin kuryelik yapan davacıya eğitim verme yükümlülüğü olmadığından kusur sorumluluğu olmadığını; davacının kuryelik yapması konusunda davacıyı görevlendirmediğini, tanık beyanlarına göre müvekkilin bilgisi dışında ve görevlendirmesi olmadan davacının kendi inisiyatifi ile hareket ettiğini bu kapsamda müvekkiline verilen kusurun hatalı olduğunu, ayrıca davacıya eğitim verilmemesinin kazanın gerçekleşmesinde bir etkisi olmadığını, sigorta şirketinin yaptığı ödeme düşüldükten sonra kusura göre değerlendirme yapılması gerektiğini, 12.10.2022 tarihli hesap raporuyla hükme esas alınan hesap raporları arasında çelişkinin diğer raporlar arasında çelişki olduğunu çelişkinin giderilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, "Bilirkişi raporuna itiraza" ilişkin 281 inci maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri "olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından iş yerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü maddeleri, "Usuli kazanılmış hak" yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme
A)Davacı vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2023 karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 238.730,00 TL olup, manevi tazminat hükmünün maddi tazminat hükmünden bağımsız bir dava olarak değerlendirildiğinde, sigortalı ... lehine talep edilen 100.000 TL'den kısmen reddolan 50.000 TL'nin sigortalı annesi Naza lehine talep edilen 30.000 TL'den kısmen reddolan 20.000 TL'nin kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla, davacı vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Davacı ve davalı vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle zamanaşımına yönelik değerlendirmenin, sürekli iş göremezlik oranına yönelik tespitin, kusur oran ve aidiyetinin dosya içeriği ile dairemizce benimsenen ilkelere uygun olmasına göre davacı ve davalı vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2.6100 sayılı HMK'nın 266 ncı maddesine göre Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. (Değişik cümle: 03.11.2016-6754/49 md.) Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. (Ek cümle: 03.11.2016-6754/49 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez. Aynı kanunun 281/1 inci maddesine göre "Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.(Ek cümle: 22.07.2020-7251/24 md.) Bilirkişi raporuna karşı talebin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel yahut teknik bir çalışmayı gerektirmesi hâlinde yine bu süre içinde Mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir düzenlemesi yer almaktadır.

3. Bilindiği üzere HMK'nın 30 uncu maddesi kapsamında düzenleme altına alınmış olan "Usul Ekonomisi" ilkesine göre de Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür. Aynı Kanun'un 26 ncı maddesinde düzenlenen "Taleple Bağlılık" ilkesi kapsamında hakimin tarafların talepleri aşılarak karar veremeyeceği düzenleme altına alınmıştır.

4.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2021 tarih ve 2018/10(21)-94 E- 2021/111 K sayılı ilamında da açıkça belirtildiği gibi "Bir tarafın bilirkişi raporuna itiraz etmemesi ile diğer (bilirkişi raporuna itiraz eden) taraf lehine usulî kazanılmış hak doğar. Yani, bir taraf bilirkişi raporuna itiraz etmez, diğerinin itirazı üzerine yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılır ve ikinci bilirkişi raporu birinci rapora itiraz edenin daha da aleyhine olursa, ilk rapora itiraz etmeyen taraf bakımından ilk bilirkişi raporu kesinleştiğinden ve bununla diğer taraf lehine usulî kazanılmış hak doğduğundan, mahkemenin ilk bilirkişi raporuna göre karar vermesi gerekir (Kuru, B., Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, Cilt:3, s. 2753)"

5.Somut olayda, sigortalının tazminini talep ettiği maddi zararın hesap bilirkişi marifetiyle hesaplanmasının bir yönüyle teknik hesap ilkelerini gerektirici bir konu olduğu ve mahkemece bu kapsamda hesap bilirkişiden rapor alınması yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda tazminat alacaklarının tespitine yönelik 18.01.2022 ve 22.06.2022 tarihli ek raporlarda davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. kusur oran olarak tespit edilen %15 kusur oranına isabet eden (geçici ve sürekli iş göremezlik oranından kaynaklı) maddi tazminat alacağının 279.860,49 TL olarak hesap edildiği, 28.02.2022 tarihli ıslah dilekçesinde davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. ve Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi yönünden geçici ve sürekli iş göremezlik alacaklarının 279.860,49 TL ile sigorta şirketinin bakiye teminat limiti olan 214.811,57 TL eklenmek suretiyle 494.672,00 TL olarak artırıldığı, davacı vekilinin 22.06.2022 tarihli hesap raporuna bir itirazının olmadığı gibi 30.06.2022 tarihli celsede ek rapora bir diyeceği olmadığını, davanın davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti yönünden kabulüne karar verilmesini talep ettiği, bu kapsamda davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu halde, bu hak ihlal edilmek suretiyle maddi tazminat alacağının 2023 yılı için yürürlüğe giren asgari ücretlerin rapora uygulanması yönünden hesap bilirkişisine tevdi edilerek, hesap bilirkişiden 06.02.2023 tarihli ek rapor alındığı, iş bu raporda maddi tazminat alacağının 588.125,32 TL olarak hesap edildiği ve davacı vekilinin iş bu rapora dayalı olarak birleşen ek maddi tazminat istemi içeren davayı açtığı, Mahkemece bu son ek rapora itibar edilmek ve asıl davada tam, birleşen davada ise talep edilen tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

6. Öte yadan davacı vekilinin 28.02.2023 tarihli ıslah dilekçesinden sonra sunduğu 11.04.2022 tarihli feragat dilekçesinde davalı ... ile ... ile beraber davalı ... Şirketi hakkında da ödemeye dayalı sulh kapsamında feragat beyanında bulunduğu, birleşen davada da asıl davada davalı ... şirketi için talep konusu yapılan 214.811,57 TL talep harici bırakılmak suretiyle 588.125,32 TL'lik hesapta davalı ...Şti. için asıl davada ıslah ile istenen 279.860,49 TL dikkate alınarak bakiyesi 308.264,83 TL'nin tahsili talep edilmesine karşın mahkemece davacı vekilinin talebi aşılmak suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi de hatalı olmuştur.

7. Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş davalı taraf lehine oluşan usuli kazanılmış hak kasamında maddi tazminat istemi ile ilgili asıl davada 279.860,49 TL'ye hükmetmek, asıl davada fazlaya ilişkin istem ile birleşen davada talep olunan maddi tazminat istemini tamamen redderek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

8. O halde, davacı ve davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve maddi tazminat hükmü ile ilgili istinaf itirazlarının esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır .

VI. KARAR:
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE,

2. Davacı ve davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti vekillerinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazları nedeniyle, sair temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

4. Temyiz eden taraflardan tahsil edilen peşin karar ve ilam harcının istem halinde ilgililere iadesine,

5. Dairemizde icra edilen duruşmada davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olması nedeniyle 17.100,00 TL vekalet ücretinin davalı ...Company Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile davacı ...'a verilmesine,

6.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.