YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13669 E.  ,  2024/206 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/806 E., 2023/1088 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/337 E., 2018/542 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı SGK Başkanlığı, dahili davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 19.03.2015 tarihinde emeklilik tahsisi için davalı Kuruma başvurduğunu, ancak Kurumun 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesi şartları taşınmaması gerekçesi ile emeklilik tahsis talebini reddettiğini, 10.11.1963 tarihinde doğan ...'un 04.03.1981-01.06.1981 tarihleri arasında vekil öğretmenlik yaptığını, istihdam eden Milli Eğitim Müdürlüğünün de vekil öğretmen atama işlemini geçerli olarak gerçekleştirdiğini belirterek davacının 1981 tarihi öncesindeki hizmetinin tespitine, emeklilik tahsis talebini reddeden işlemin iptaline, yaşlılık aylığının bağlanmasına, 19.03.2015 tarihinden itibaren biriken yaşlılık aylıklarının ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK'ya usulüne uygun olarak davetiye tebliğine rağmen cevap sunmadığı, vekilinin duruşmadaki beyanında davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Davacı taraf 04.03.1981-01.06.1981 tarihleri arasında vekil öğretmenlik yapması nedeniyle bu tarihlerde sigortalılık yönünden geçerli sayılmasını talep etmiş ise de, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunun 12. Maddesinde "Bu kanunla tanınan haklardan (1) işaretli fıkrada yazılı yerlerde çalışanlardan, Türk uyruğunda olmak ve 18 yaşını bitirmiş bulunmak suretiyle (11) işaretli fıkrada gösterilen faydalanırlar" denerek 18 yaş şartı aradığı, yine 5510 sayılı kanunda da 18 yaş şartı arandığı sabit olmakla davacı tarafından herhangi bir kazai rüşt kararı da sunulmadığından davacının 18 yaşını ikmal etmediği dönemde emekliliğe esas hizmet bildirimi olamayacağından kurum işleminin hukuk ve yasaya uygun olmasından dolayı davanın reddine.…” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddine dair kararın kanuna uygun olmadığını savunmuş, Mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Aliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "I-HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, yukarıda Esas ve Karar sayılı mahkeme kararının kaldırılmasına ,
II-Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,
Davacı ...'un 04/03/1981 - 01/06/1981 tarihleri arasında davalı ... yanında "vekil öğretmen" olarak çalıştığının tespitine,
Davacının 10/11/2021 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almayı hak ettiğinin tespitine, bu tarihten itibaren hak etmiş olduğu yaşlılık aylıklarının davacıya ödenmesine, önceye dair talebin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı SGK Başkanlığı, dahili davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

3.Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreden reddi gerektiğini, davacının talep ettiği dönemde herhangi bir çalışmasının olmadığını, İdare ile davacı arasında İş Kanununda öngörülen tanıma uygun olarak işçi-işveren ilişkisi bulunmadığınından, davanın husumetten reddi gerektiğini, yargılama giderine ilişkin olarak maddi hatanın düzeltilmesini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti, aksine kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Geçici 81 inci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; 10.11.1963 doğumlu davacının, hizmet döküm cetveline göre; 01.01.1983-31.12.1983 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında 150 gün, 01.04.1997-31.12.2014 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında 2389 gün, 05.07.1985-05.07.1987 ve 17.02.1998-17.02.2000 tarihleri arasında doğum borçlanması yapmak suretiyle 1080 günlük doğum borçlanması süresi ile toplam 3619 gün sigortalı hizmetinin olduğu, davacının 19.04.2015 tarihli Kuruma tahsis talebinde bulunduğu, Kurumun 506 sayılı Kanun'un geçici 81/b maddesi gereğince, 58 yaşını 10.11.2021 tarihinde dolduracağından talebinin reddedildiği, emekli sandığına tabi 18 yaş altında kalan sürelerin de değerlendirilmediğinin belirtilmesi üzerine, davacının 04.03.1981- 01.06.1981 tarihleri arasında vekil öğretmen olarak görev yaptığı sürelerin tespiti ile yaşlılık aylığı tahsis talebini reddeden Kurum işleminin iptali talebiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Maddedeki "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanlar" sözcüklerinin, sigortalılar yararına bir yorumla, tâbi olması gerekenleri de kapsadığının kabulü gerekir. Öte yandan, aynı kanunun Geçici 54 üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunanlar için bu maddenin yani 18 yaş sınırının uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Somut olayda 10.11.1963 doğumlu olan davacının 18 yaşından önce, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi gereğince 01.04.1981 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında, vekil öğretmen olarak göreve başladığı sabit olmakla, davacı yanın tahsis koşullarının incelenmesinde 18 yaş sınırının uygulanmayacağı dikkate alınmaksızın, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, Mahkemece davacının 506 sayılı Kanun'un geçici 81/A maddesi gereğince vekil öğretmen olarak çalıştığı sürelerin de hizmet süresi kapsamında olduğu kabul edilmek suretiyle, davacının 19.03.2015 tarihli tahsis talebi irdelenerek, sonucuna göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.