YARGITAY 10. HUKUK DAIRESI

10. Hukuk Dairesi         2023/13653 E.  ,  2024/3145 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/48 E., 2022/64 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/56 E., 2019/227 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, davacının ... iş yerinde 25.09.2008-19.02.2010 ve 25.09.2010-30.01.2014 tarihleri arasında çalıştığını, Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 09.10.2017 tarih ve 2017/ÖÖK/46 sayılı rapor ile davacının çalışmalarının iptal edilerek adına yersiz ödeme tahakkuk ettirildiğini, yapılan işlemin hukuksuz olduğunu belirterek denetmen tarafından davacının hizmetlerinin iptal edilmesi işleminin iptaline, kesilen yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, Kurum denetmenlerince hazırlanan rapor ile ... unvanlı iş yerindeki çalışmaların sahte olduğunun anlaşıldığını, davacının, ... iş yerinde fiili çalışmasının olmadığnı Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, yeterli inceleme yapmadan veya somut delil sunmadan verilen haksız denetim raporuna itibar edilerek verilen Kurum kararının iptal edilmesi gerektiğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından dinlenen tanık beyanlarında da müvekkilinin eğitim kurumunda çalıştığını ifade ettiklerini, Sosyal Güvenlik Kurumunun, emeklilik zamanı geldiğinde tamamen kanaate dayalı bir rapor ile müvekkilinin emekliğini iptal etmesinin hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırımasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esasdan reddine karar verilmiştir

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının hizmetinin ve aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığının yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, geçici 81 nci, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
İnceleme konusu dosyada; davacı vekili, davacının ... iş yerinde 25.09.2008-19.02.2010 ve 25.09.2010-30.01.2014 tarihleri arasında çalıştığını, Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 09.10.2017 tarih ve 2017/ÖÖK/46 sayılı rapor ile davacının çalışmalarının iptal edilerek adına yersiz ödeme tahakkuk ettirildiğini, Kurum işlemin iptalini, kesilen yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasını, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Çalışmanın geçtiği iş yeri etüd iş yeri olup, öncelikle davacının iş yerinde yaptığı işler, kimlerle birlikte çalıştığı gibi hususlarda beyanı alınmalı, beyanı yönünde araştırma yapılmalı, belirteceği kişiler tanık olarak dinlenilmelidir. Diğer yandan etüt merkezinde çalışan öğretmenler tespit edilerek beyanları alınmalı, Kurum denetmen raporunda işveren iş yerinin müstakil bir ev ve kira olduğunu, mülkiyetin ...'a ait olduğunu belirtmiş olup, tapu kayıtları ve kira sözleşmesi de celp edilmek suretiyle ev sahibi ...'ın çalışma ile ilgili ifadesi alınmalıdır. Etüd merkezinde çalışan öğretmenler ile varsa iş yeri muhasebecisi tanık olarak dinlenilmeli, dosyaya sunulan kayıt formlarından ihtilaf konusu dönemde hizmet almış öğrenci ve ya velileri ve komşu ikamet eden kişiler tespit edilerek beyanları alınmalıdır. Tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, tanıklara ilişkin ikamet ve iş yeri kayıtları celp edilerek tanık beyanları denetlenmelidir. Belirtilen hususlarda araştırma ve inceleme yapılarak elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.