YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13569 E.  ,  2024/2413 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/141 E., 2023/235 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle: 01.10.2006 tarihinde Edremit İmam Hatip Lisesinde bekçi olarak çalışmaya başladığını, uzun yıllar çalıştıktan sonra SGK'ya işe başlama tarihinin 15.10.2009 olarak bildirildiğini haricen öğrendiğini, geçen süre zarfında çalıştığı halde sigorta primlerinin ödenmediğini, gibi bu konuda tarafına davalılarca herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, söz konusu zaman aralığında ödenmeyen primleri nedeniyle emeğinin karşılığını alamadığını, çalıştığı halde primlerinin yatırılmadığı için sigortadan kaynaklı hizmetlerden yararlanamadığını, haklı davasının kabulü ile 01.10.2006 tarihinden itibaren çalışmaya başladığının tespitini, prime esas kazançları ve prim ödeme gün sayılarının tespitini, mahkeme harç ve masrafları ile mahkeme vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle bakanlığın işbu davada davalı sıfatı ile bulunmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, hizmet tespiti davalarının davalısı olarak kişinin işvereni ve SGK'nın olması gerektiği, davacının fiilen sürekli çalışma iddiası ile birlikte tüm iddialarını ispatla mükellef olduğu, hizmet akdine tabi olarak çalıştığı iddiasını yazılı belgelerle ispatlaması gerektiği, çalışma olgusunun tanık ile ispat edilemeyeceği, davacı tarafın dava dilekçesinde 01.10.2006 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, primlerinin tespiti için 11.08.2016 tarihinde dava açtığından bahsettiğini, bu durumunun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bir kimsenin sigortasız çalıştığını 10 yıl boyunca öğrenmemesinin düşünülemeyeceği, okullarda hizmetli, güvenlik v.b eleman çalıştırma sisteminin Okul Aile Birliği veya bakanlık hizmet alımı yöntemi ile firmalarca okulda çalıştırılanlar sadece eğitim öğretim döneminde çalıştığını, çalıştırılacak olan kişilerin ve ayrılacak olanların kararının hizmet alımı yapılan firmanın sorumluluğunda olduğunu, davacı ile müvekkili Milli Eğitim Bakanlığı arasında herhangi bir sözleşmenin düzenlenmediği, davacı tarafın 01.10.2006 tarihinden itibaren kesintisiz ve sürekli olarak ilgili kurumda bekçi olarak çalıştığını iddia ettiğini, Kanun gereği çalışanların çalışma süreleri ile aldıkları ücret miktarlarının gösterir bordroların iş yerlerinde asılı bulundurulması gerektiği davacının bu bordroları tetkik ederek çalışmalarının Kuruma bildirilip bildirilmediğini tespit etme imkanının bulunduğunu, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü Kurum resmi nitelikte iş yeri olduğu, bu iş yerinden yapılan bildirimlerinin doğruluğunun karine teşkil ettiği, aidiyete ilişkin davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden tanık sözlerinin dışında dava konusu durumun hiç bir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek ölçüde etraflıca araştırılıp tespitinin yapılması gerektiği, davacının bu bordroları tetkik ederek çalışmalarının Kuruma bildirilip bildirilmediğini, tespit etme imkanını bulunduğunu, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü Kurum resmi nitelikte iş yeri olduğu bu işyerinden yapılan bildirimlerin doğruluğunun karine teşkil ettiğini aidiyete ilişkin davalılar kamu düzenini ilgilendirdiğinden tanık sözlerinin dışında dava konusu durumun hiçbir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek ölçüde etraflıca araştırılıp tespitinin yapılması gerektiği hizmet akdiyle çalıştığını iddia eden davacının çalıştığı süre içinde almış olduğu ücretle ilgili yazılı belge ibraz etmesi gerektiği, davacı tanıklarnın beyanları incelendiğinde davacının kendi beyanıyla sabit olan gündüz bekçi görevine aykırı beyanlar olduğu, tanık beyanlarında davacının işe giriş tarihi hususunda çelişkiler olduğu, açıklanan sebeplerle davacının iddialarının usul yönüyle reddine, aksi düşünülürse davanın esastan redine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini beyan ve talep etmiştir.

2.Feri' müdahil vekili cevap dilekçesiyle; çalışanların çalışma süreleri ile aldıkları ücret miktarlarını gösterir bordroların iş yerlerinde asılı bulundurulmasının yasa gereği olduğunu davacının bu bordoları tetkik ederek çalışaların Kuruma bildirilip bildirilmediğnin veya ne miktarının bildirildiğini, tespit etme imkanı bulunduğnu, davacının tespitini talep ettiği dönemde sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından yardım alıp almadığının araştırılması, yardım aldığının tespiti halinde davanın reddine karar verilmesi gerektiği dava konusu durumun tanık beyanlarınn dışında etraflıca araştırılması ve bu doğrultuda davacının gerek müvekkili Kurumda gerekse işveren yanında bulunan imzasıyla fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı konusunda benzerlik incelemesinin yapılması, davacıyı yakından tanıması gereken müdür, şef ustabaşı, çalışma arkadaşlarının dinlenmesi, davacı dışında davacının isim ve hüviyeti, adresi altında başka kişilerin bulunup bulunmadığının ilgili nüfus bordrolarında geçen isimlerin resen tespit edilerek bu kişilerin dinlenilmesi gerektiği, davalı gösterilen iş yerine yakın komşu işyerlerinde çalışanlarının dinlenilmesi gerektiği, davacının diğer davalı iş yeriden de hizmet akdiyle çalıştığı süre ... Almış olduğu ücretle ilgili yazılı belge ibraz etmesi gerektiği, davacının çalıştığı süre içerisinde ne kadar ücret aldığının yazılı belge ile ispatlaması gerektiği, davacının çalıştığını iddia ettiği süreler içinde Bağ-Kur ve vergi kaydının olup olmadığı hususlarının ilgili yerlerden sorulması gerektiği, dava kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle işverenini kabul yönünde yazılı veya sözlü beyanda bulunmasının hukuki sonuç doğurmayacağı, ilgli yasal düzenlemelere göre grevini yerine getirmediği, ilgili mevzuat hükümerine göre çalışanları Kuruma bildirme ödevinin işverenlere ait olduğu, müvekkili Kurumca yaratılmaşı bir muvazaanın bulunmadığını açıklanan nedenlerle davacının davasının reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; "davanın kabulüne" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; davalı ve feri müdahil vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, “...İnceleme konusu davada, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Dosya kapsamına göre okul inşaat halinde iken binadan hırsızlık yapılması üzerine davacının bekçi olarak işe alındığının beyan edildiği anlaşılmakla, okulda gerçekleşen hırsızlık olayının tarihi emniyet müdürlüğü ve savcılıktan araştırılmalı, ayrıca okul binasının tadilatına kim tarafından, ne zaman başlandığı da araştırılarak, davacının çalışmaya başladığı tarih somutlaştırılmalı, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; "davanın kabulü ile

1- Davacının, davalı ... Bakanlığına bağlı Edremit İmam Hatip Lisesine ait 1101123 nolu işyerinde 01.10.2006 - 15.10.2009 tarihleri arasında 1110 günlük süre ile asgari ücret karşılığı çalıştığının tespitine, " dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Fer'i müdahil Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı ile feri müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.