YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13429 E.  ,  2024/3159 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1983 E., 2023/1540 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çarşamba 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2017/58 E., 2020/305 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı iş yerinde 15.04.2009 - 31.12.2012 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımının dolduğunu, davacının iddiasını somut delillerle ispat etmesi gerektiğini ve sorumluluğunun SGK'ya ait olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının gerçek ücretini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı ...'ün davalı şirketçe SGK'ya bildirilmiş olan prime esas kazancının;
-15.04.2009-30.06.2009 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1332,00-TL,
-01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1386,00-TL,
-01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1458,00-TL,
-01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1521,00-TL,
-01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1593,00-TL,
-01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1674,00-TL,
-01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1773,00-TL,
-01.07.2012-31.12.2012 tarihleri arasındaki aylara ilişkin 1881,00-TL, olduğunun tespitine, SGK Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı Kurum vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının prime esas kazançlarının tespiti talebinin somut delillerle ispatlanması gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı şirkete ait işyerinde çalıştığı 15.04.2009 - 31.12.2012 döneminde gerçek ücreti aylık 1.881,00-TL olmasına rağmen düşük ücret üzerinden sigorta priminin ödendiğini iddia ederek, SGK kayıtlarının gerçek ücret miktarı üzerinden düzeltilmesini talep ettiği, davacının, Çarşamba Havaalanında davalı alt işveren ... Özel Güvenlik Şirketi işçisi olarak çalıştığı, Çarşamba 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2017/58 Esas sayılı kesinleşen işçilik alacakları dava dosyasında, davacının en son ücreti asgari ücretin iki katı olarak belirlendiği, ücret bordroları, ihale sözleşmeleri, kesinleşen işçilik alacağı dava dosyası ve tüm dosya kapsamına göre İlk Derece Mahkemesince verilen kararın isabetli olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalıya ait iş yerinde 15.04.2009 - 31.12.2012 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1. Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime Esas Ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde, senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3.Değerlendirme
Dava prime esas kazanç tespiti davasıdır. Davacı, davalıya ait iş yerinde 15.04.2009 - 31.12.2012 tarihleri arasında güvenlik görevlisi olarak hizmet ettiğini, davalı ile yapılan sözleşmede aylık ücretinin asgari ücretin 2 katı olarak tespit edildiğini, davalı Kuruma, bu miktarın altında prime esas kazanç bildirildiğini, kesinleşen alacak davasında bilirkişi raporu ile davacının aylık ücretinin brüt 1.881,00-TL olarak tespit edildiğini, Kuruma yaptığı başvurunun reddedildiğini beyanla prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir.

Davalının dosyaya sunduğu davacının ücret bordrolarında, davacının 15.04.2009 - 30.06.2009 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.332,00-TL; 01.07.2009 - 31.12.2009 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.386,00-TL; 01.01.2010 - 30.06.2010 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.458,00-TL, 01.07.2010- 31.12.2010 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.521,00-TL, 01.01.2011 - 30.06.2011 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.593,00-TL; 01.07.2011 - 31.12.2011 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.674,00-TL, 01.01.2012 - 30.06.2012 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.773,00-TL, 01.07.2012 - 31.12.2012 tarihleri arası aylık ücreti brüt 1.881,00-TL üzerinden düzenlendiği, hizmet cetvelinde ise davacının prime esas kazançlarının 2009 yılı 4 üncü ayından 16 gün için brüt 777,74-TL üzerinden 2009/5 ayının 30 gün karşılığı brüt 1.529,96-TL üzerinden, 2006 yılı 6 ncı ayından iş akdinin sonlanma tarihi olan 31.12.2012 tarihine kadar ise günün brüt asgari ücreti üzerinden davalı şirket tarafından Kuruma bildirildiği, taraflar arasındaki işçi alacağı davası ile davacının, aylık gerçek brüt prime esas kazancına yönelik iddiasını yazılı deliller ve kesinleşmiş mahkeme kararı ile ispat etmiş durumda olduğu, ayrıca taraflar arasında görülmüş işçilik alacağı dava dosyasının içinde yer alan davalı şirket ile dava dışı Devlet Hava Meydanları arasındaki ihale sözleşmeleri ile teknik şartnamelerde güvenlik görevlisi olan davacının aylık brüt ücretinin günün aylık brüt ücretinin 2 katından az olmayacağının kararlaştırıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden davacının ücret ödemeleri banka aracılığıyla yapılmıştır. Ödenen bu miktarlar üzerinden primlerin ödenmesi esastır. Davacıya eksik ödenen ücretler hususunda, eksik ödenen ücretler, işçilik alacakları davasında tespit edilmiş ve hüküm altına alınıp infaz edilmiş ise; son aya mal edilmelidir. Mahkemece de bu hususlar dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulması gerekirken hatalı değerlendirmeyle davacıya ödenmeyen ücretlerin prime esas kazanç olarak belirlenmesi hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.