YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13262 E.  ,  2024/574 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/316 E., 2023/570 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazançların tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. Dava
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirket nezdinde 01.08.2001 ile 30.06.2011 tarihleri arasında, Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitiyle, en son aldığı gerçek ücretinin 1.750,00 TL olması nedeniyle, prime esas gerçek ücretinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. Cevap
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; iddiaları inkar ederek, aralarındaki sözleşme doğrultusunda kayıtlara uygun olarak SGK'ya hizmetleri bildirilen davacının, inkar edilmeyen imzalı Milli Eğitim Müdürlüğünce de onaylanmış işe müracaat ve ayrılış ila bordrolarda belirtilen işe giriş ayrılış bildirgeleri doğrultusunda olmakla, müvekkili nezdinde, 28.11.2002 ile 01.12.2017 tarihleri arasında ve Kuruma bildirildiği süre ile ve de prime esas kazancı doğrultusunda, olduğunu belirterek, aleyhe davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; iddiaları inkar ederek, tespite dair davanın kamu düzenine ilişkin olmakla, fiili çalışma durumunun hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerekmekle, prime esas kazancın tespiti yönünden de ancak yazılı belge ile ispat kuralına dikkat edilerek, aleyhe davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. Mahkeme Kararı
Mahkemenin 26.11.2015 tarihli ve 2012/1336-2015/794 Esas ve Karar sayılı kararıyla; davacının davalı iş yerinde Kuruma bildirilen sigortalı gün sayısı ve prime esas kazancı dışında tespiti gereken hizmet süresi ve prime esas kazancının bulunmadığından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. Bozma ve Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci
A. İlk Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince 05.10.2017 tarih ve 2016/2677- 2017/7355 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Yapılacak iş, dava konusu döneme ait dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvellerini Kurumdan getirtip dava konusu dönemde davalı işyerinde çalışmalarının olup olmadığını net şekilde belirlemek, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle söz konusu işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davacı tarafından davalı işverene karşı açılan işçilik alacakları dosyasının onaylı bir suretini dosya arasına alıp bu dosyada toplanan delilleri değerlendirmek, davacının 09.12.2007-09.05.2008 tarihleri arasında ... Hayvancılık Tic. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde geçen çalışmalarının bulunduğu anlaşıldığından bu işyeri ile davalı işyeri arasında bağlantı bulunup bulunmadığını araştırmak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermekten ibarettir. "denilerek kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı
Mahkemenin 17.12.2019 tarih ve 2018/13 -2019/661 Esas ve Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddiyle,
a-Davacının SGK'ya yapılan bildirimleri haricinde, 01.08.2001-01.12.2001 ve 01.12.2001-28.11.2002 tarihleri arasında ve de 01.12.2007-30.06.2011 tarihleri arasında, davalı ...Basın Yayıncılık Turizm Taşımacılık Eğitim Tic. Ltd. Şti'nin 101740207 sicil nolu iş yerinde, günün asgari ücreti ile hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine,
b-Davacı tarafın fazlaya dair hizmet tespit talebinin reddine,
c-Davacının davalı ...Basın Yayıncılık Turizm Taşımacılık Eğitim Tic. Ltd. Şti nezdinde bildirilen hizmetler yönünden ek bir sigortalılık primine esas kazancının tespiti talebinin reddine, karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 02.03.2021 tarih ve 2020/5702 -2021/2431 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 28.11.2002 - 01.12.2007 tarihleri arasında asgari ücretle davalı işyerinde geçen çalışmalarının Kuruma bildirildiği, bu döneme ilişkin davacının imzasını taşıyan ücret bordrolarının bulunduğu, 09.12.2007 - 09.05.2008 tarihleri arasında dava dışı ... Hayvancılık Tic. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde çalışmalarının olduğu davacı tarafça bu dönemde de hafta sonları ve hafta içi iş çıkışı dershanede çalıştığını beyan ettiği, davalı işyerinde çalışmanın kesintisiz olduğunu beyan ettiği, davacı ve davalı tanıklarının beyanlarının alındığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda ise davacının fiili çalışmaları tereddüte mahal bırakmayacak derece ortaya konulmadan eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

O halde, Mahkemece, yapılacak iş; işyerinde Kurum tarafından yapılmış tespit ve müfettiş raporu bulunup bulunmadığı araştırılmalı; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak davacının davalı dershane (hem eğitim kurumunun ismi hemde şirket ismi yazılarak) ile varsa diğer imzaladığı sözleşme, görevlendirme yazıları, ders programları ve ilgili belgeler Milli Eğitim Müdürlüğü getirtilerek, davacının davalı işyerinde çalışmaya ihtilaflı dönemin tamamında çalışıp çalışmadığı belirlenmeli, sözleşmede ve belgelerdeki imzaların inkarı söz konusu olursa veya hileli olduğu iddiasında bulunulursa imza incelemesine gidilmeli, ihtilaflı dönemde dershanede hizmetleri bildiren ve Milli Eğitim Müdürlüğüne verilen listede isimleri bulunan kişiler, dosyada mevcut bordro tanıkları ile dershanede idareci, öğretmenler arasından re'sen tespit edilecek tanıkları dinlemeli, çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almalı, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermelidir." denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ihtilafa konu dönem içerisindeki bildirim yapılan ve bildirim başlangıcı ile ayrılış süresi arasındaki dönemin ve de önceki ile sonraki dönemin ayrı ayrı irdelenerek, kayıt dışı çalışma uygulaması da olduğu anlaşılan, davalı iş yerinde, dinlenilen bir kısmı kayıtsız bir kısmı kayıtlı tanıkların Mahkemede yeminli olarak vermiş oldukları ifadelere değer verilerek, yapılan işin sürekliliğine ve günlük 7,5 saatten fazla devamlı suretle, aradaki 10 dakika ile 30 dakikalık dinlenmeler haricindeki tam gün ve hatta fazla mesaili çalışmalarına dair şehadetlerine itibarla, 01.08.2001-01.12.2001 tarihleri ve de 30.04.2008 -31.12.2008 arası dahil olacak şekilde SGK'ya bildirilen hizmetleri haricinde de 01.12.2001-28.11.2002 ve de 01.12.2007 ile 30.06.2011 tarihleri arasında, günün asgari ücretiyle, aylık 30 gün üzerinden, fiilen hizmet akdine dayalı olarak çalıştırılmış olduğu ve bildirim yapılmayan hizmetlerinin de ihtilaf dışı hizmetleri ile birleştirilmek suretiyle, tespiti gerektiği, sigorta primine esas aylık kazancın, asgari ücretten yüksek ve de son aylık ücretinin 1.750,00 TL olarak tespiti talebinin ise ihtirazı kayıtsız ücret bordrolarındaki miktar, hizmet sözleşmesindeki Kuruma bildirilen miktar ile bozma sebebi olarak belirtilmeyen Yargıtay 10. H.D.'nin son kararı ve de senetle ispat sınırı üzerinde de kalmakla, yeterince ispatlanmamış olmakla reddi gerektiği, kanaatine varılarak; davanın kısmen kabul kısmen reddiyle, davacının SGK'ya yapılan bildirimleri haricinde, 01.08.2001-28.11.2002, tarihleri arasında ve de 01.12.2007-30.06.2011 tarihleri arasında, davalı ...Basın Yayıncılık Turizm Taşımacılık Eğitim Tic. Ltd. Şti.'nin 101740207 sicil nolu iş yerinde, günün asgari ücreti ile hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, davacının fazlaya dair ve davalı ...Basın Yayıncılık Turizm Taşımacılık Eğitim Tic. Ltd. Şti. nezdinde bildirilen hizmetler yönünden ek bir sigortalılık primine esas kazancının tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz başvuru dilekçesinde; prime esas kazanca yönelik verilen ret kararın yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi 5510 sayılı Kanun'un 80 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı ve davalı Kurum vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
.