YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13206 E.  ,  2024/6094 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1044 E., 2023/3275 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 15. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/58 E., 2023/44 K.

Taraflar arasında iş kazasından tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacılar ve davalılar vekillerinin istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın kısmen kabul ve kısmen redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın davacılar ve davalılar vekilleri tarafından süresi içerisinde temyiz edildiği ve davalı ... Peyzaj İnşaat Turizm Pet. Nak. Tar. Ür. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı yapılması talep edilmekle, duruşma yapılmak üzere tayin olunan 28.05.2024 Salı günü için yapılan tebligatlar üzerine duruşma talep eden davalı ... Peyzaj İnşaat Turizm Pet. Nak. Tar. Ür. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. adına Av. ... ... ile davalı ... adına Av. ...'in geldiği, davacılar adına gelen olmadığı görüldükten, gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak, sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra bırakılan günde dosya incelemeye alınmakla; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların ... ...'ın yasal mirasçıları olduğunu, müteveffanın davalı ... Belediyesinin peyzaj ve bakım çalışmalarında diğer davalı ... şirketinin taşeronluğunda Ankara Keçiören İlçesi Şenyuva Mah. ... Erbakan Bulv. Kuzey Yıldızı girişinde yolun ortasında bulunan refüjün peyzaj çalışmalarında günlük işçi olarak çalışmakta iken, 06.08.2014 tarihinde iş verenin talimatı ile orta refüjde kalan poşeti almaya yollandığını, bu sırada kendisine yolda ilerleyen aracın çarptığını ve kaza sonucu vefat ettiğini, kaza sonrası tutulan tutanakta olayın sadece bir trafik kazası gibi geçildiğini, bu yönde değerlendirme ve kusur taksimi yapılmadığını, sonraki soruşturma ve tahkikatın da bu yönde yapıldığını, olayın bir iş kazası olduğu hususunun hiç araştırılmadığını, müteveffanın orada bulunma sebebinin refüjde peyzaj çalışmalarında günlük yevmiyeli olarak çalıştığını, müteveffanın işverenin oradaki çalışma için gerekli trafik düzenlemelerini önlemlerini almayan taşeron şirket ve belediye yetkililerinin de birinci dereceden bu kazadan sorumlu olduklarını, müvekkillerin murisin hayatını kaybetmesi nedeniyle onun desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek her bir müvekkili lehine 25,00 TL'şer maddi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan tahsilini talep etmiştir.

2.Davacılar vekili 08.08.2019 tarihli talep artırım dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini eş için 153.564,82 TL'ye çocuk ... için 6.992,94 TL'ye, çocuk Yasin için 4.953,75 TL'ye artırılmıştır.

3.Davacılar vekili 15.12.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini eş için 462.809,66 TL'ye, Çocuk ... için 46.017,80 TL'ye, Çocuk ... için 9.797,29 TL'ye ıslah etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Peyzaj İnşaat Turizm Pet. Nak. Tar. Ür. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; iş yerinde tüm iş güvenliği önlemlerinin alındığını, davacılar murisinin işin bitiminden sonra kendi eşyasını almak üzere yolun ortasına geçmeye çalıştığı sırada kaza geçirdiğini, ölen işçinin asli kusurlu olduğunu, ayrıca üçüncü kişinin kusuru ile olayın meydana geldiğini, bu sebeplerle illiyet bağının da kesildiğini, müvekkili şirketin bir kusuru olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı, derdestlik itirazında bulunarak açılan davanın yersiz olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararında özetle; somut olayda; ... ...'ın olay tarihi olan 06.08.2014 tarihinde meydana gelen trafik-iş kazası neticesinde vefat ettiği, geriye davacıların kaldığı, desteğinden yoksun kaldıklarından bahisle, iş bu davayı ikame ettikleri, dosya kapsamında yer alan Ankara 34. Asliye Ceza Mahkemesine ait 2014/745 Esas sayılı dava dosyası ile yapılan yargılama sonucunda; sürücü sanık ... ... Karakoç'un 2 yıl hapis cezası ile cezalandırıldığı, iş bu cezanın ertelenmesine karar verildiği, SGK müfettişi tarafından tanzim edilen 05.03.2015 tarihli inceleme raporunda ise; müteveffaya çarpan araç sürücüsü ... ... Karakoç'un %30, müteveffanın ise %70 oranında kusurlu bulunduğuna dair rapor tanzim edildiği, uyuşmazlığa konu olayın trafik iş kazası olduğu gözetilerek, 3 kişilik trafik bilirkişisinden oluşan heyetten rapor aldırılmasına karar verildiği, Trafik bilirkişileri tarafından tanzim edilen kusura ilişkin raporda; müteveffanın %30, sürücü ... ... Karakoç'un %20, davalı ... Peyzaj şirketinin ise %50 kusurlarının bulunduğu tespit edilmiş olup, buna ilişkin rapor ile 05.12.2018 tarihli rapor arasında herhangi bir çelişki bulunmadığı anlaşıldığından yeniden rapor tanzimi yoluna gidilmediği, davacının Anfa Ankara Altınpark Ltd. Şti. adına işlem gören işyerinde alt işveren ... Peyzaj Ltd. Şti.'nin sigortalı işçisi olduğu, Anfa Altınpark Ltd. Şti.'nin, işin olay mahaline isapet eden bölgesinde yapılacak imalatları davalı ... peyzaj Ltd. Şti. 'ne yaptırdığı, dava dışı Anfa şirketi ile davalı ... arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin mevcut olduğu anlaşılmakla davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının bulunduğu, kaldırma kararı çerçevesinde davacılardan ... ... hakkında da hüküm kurulmak suretiyle; davanın kısmen kabulü ile; eş ... lehine 492.809,66 TL, çocuk ... lehine 46.017,80 TL, çocuk Yasin lehine 2.797,21 TL, çocuk ... lehine 9.979,29 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 06.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekillerinin istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyanın 2023 Ocak ayında karara çıkmasına rağmen önceki asgari ücrete göre karar verildiğini, bu yönüyle kamu düzenine ilişkin bu hususun atlanması hatalı olduğunu, davacıların zararlarının hüküm altına alınan rakamlardan çok daha fazla olduğunu, müteveffaya atfedilen kusuru da kabul etmediklerini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur oranları göz önüne alınmaksızın karar verildiğini, davanın ANFA Ankara Altınpark İşletmeleri Ltd. Şti.'ye ihbar edilmesi gerektiğini, ihale makamının ANFA firması olduğunu, husumet yönünden davanın reddinin gerektiğini, kazanın meydana gelmesi hususunun açık şekilde değerlendirilmediğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesinin kararının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... Peyzaj İnşaat Turizm Pet. Nak. Tar. Ür. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kaldırma kararı gereğince yapılan yargılamada sadece ... ... hakkında yeniden karar verilmesi gerekirken tüm davacılar açısından yeniden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, davacı ... ... dışındaki davacılar hakkında yapılan hesaplamaya itiraz ettiklerini, 05.12.2018 tarihli bilirkişi raporunda davacı ... ... için herhangi bir hesaplama yapılmasına da itiraz etiklerini, davalının kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, vefat edenin asli kusurlu olduğunu, ceza dosyasında da ...'ın asli kusurlu olduğuna ilişkin bilirkişi raporları mevcut iken %30 oranında kusurlu bulunmasının hatalı olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin hiç bir kusurunun bulunmadığını, ceza davası ve SGK teftiş raporunda bu durumun tespit edildiğini, alınan kusur raporlarının hatalı olduğunu, ölen işçinin asli kusurlu olduğunu, işin bitimi sonrası kendi eşyasını almak için yola girdiği sırada kaza yaptığını, ikinci kez talep arttırımına göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, tüm alacaklar için dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesinin kararının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davacı tarafın, Dairemizin kaldırma kararı öncesinde 25.06.2020 tarihli İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmamış ve bu nedenle anılan karar yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Bu durumda, davalı taraf lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetildiğinde 27.09.2022 tarihli hesap bilirkişisi raporuna göre karar verilemeyeceği açıktır. (aynı yöndeki Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 21.03.2023 tarih ve 2022/113 E. 2023/2869 K. sayılı, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 05.11.2019 tarih ve 2018/7390 Esas, 2019/3875 Karar; 18.06.2019 tarih ve 2019/1412 Esas, 2019/4507 Karar; 20.05.2019 tarih ve 2018/6508 Esas, 2019/3876 Karar ve 20.05.2019 tarih ve 2018/7390 Esas, 2019/3875 Karar sayılı kararları). Bu nedenle kaldırma öncesi alınan ve davacı tarafça itiraz edilmeyen dosya kapsamına ve bilimsel verilere uygun 05.12.2018 tarihli aktüerya bilirkişi raporu doğrultusunda yeniden esas hakkında hüküm kurulmasının gerektiği, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/3 maddesinde “Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez.” düzenlemesinin yer aldığı, buna göre, maddi tazminat nedeniyle davalı lehine hükmedilecek red vekalet ücretinin davacı lehine hükmedilecek kabul vekalet ücretinden fazla olamayacağı gözetilerek;
A)Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,

B) Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Ankara 15. İş Mahkemesinin 24.01.2023 tarih, 2022/58 E., 2023/44 K., sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına; davanın kısmen kabulü ile eş Yasin lehine 153.564,82 TL, Çocuk ... lehine 6.992,94 TL ve Çocuk Yasin lehine 4.953,75 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 06.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin ilk kararının lehlerine olduğu için istinaf edilmediğini, ancak bu karardan sonra asgari ücrette değişiklik olduğunu, kamu düzeni kapsamında asgari ücret değişikliğinden yararlanmaları gerektiğini, aksi durumun ödeme almamış müvekkilinin mağduriyetine neden olacağını, kamu düzeni kapsamında uygulanması gereken yeni asgari ücretle karşı usuli kazanılmış hak varldığından bahsedilemeyeceğini, davalı belediyenin de kaldırma kararından sonra alınan rapora itiraz etmediğinden müvekkili lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunun değerlendirilmesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Peyzaj İnşaat Turizm Pet. Nak. Tar. Ür. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; tanıkların ifadesinden işin bitim saatine kadar çöp poşetlerinin kamyonlar tarafından toplandığı, ...'ın ise iş için biriken çöp poşetlerini değil kendi özel eşyasını ortada bıraktığını görerek yola fırladığı, bu nedenle asli ve tam kusurlu olduğunun kabulü gerektiğini, Ceza davasında da bu durumun kabul edildiğini, olayın meydana geldiği saat, ...'ın işverene haber vermeden kendi kendine yolun ortasına fırlaması, işçilerin fosforlu yelekleri giymiş olduğu, kazanın meydana geldiği yerde reflektörlerin toplanmış, bayrakçının işini bitirmiş olduğu hiçbir şekilde irdelenmediğinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur raporlarında müvekkiline kusur verilmediğini aynı zamanda peyzaj işinin müvekkili tarafından Anfa Altınpark İşletmeleri Ltd Şti.’ne verildiği halde müvekkili Belediyenin asıl işveren sıfatıyla sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, müteveffanın kusur oranın belirlenmesinde çelişkiler bulunduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlığın iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının eş ve çocuklarının maddi tazminat istemlerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesidir. "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54 , 55 ve 56 ncı maddeleridir. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir. "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 6331 sayılı Kanun'un maddeleridir.

3. Değerlendirme
A) Davalılar vekillerinin tüm tazminat hükümlerine, davacılar vekilinin ise müvekkillerinden ..., ... ... ve ... yönlerinden kısmen hüküm altına alınan tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3.Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2023 karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 238.730 TL olup, Bölge Adliye Mahkemesinin esas hakkında verdiği yukarıda belirtilen kararda her bir davacı lehine hükmedilen tazminat miktarının ayrı ayrı anılan kesinlik sınırı altında kaldığı gibi davacılardan ..., ... ... ve ... için talep edilen tazminat istemlerinden reddolan kısımların da ayrı ayrı anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla, davacı ve davalı taraf vekillerinin bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.
B) Davacı ... vekilinin, müvekkilinin kısmen kabul edilen tazminat istemine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle hükme esas alınan kusur raporunda benimsenen kusur oran ve aidiyetlerinin, usuli kazanılmış hak teşkil eden hesap raporundaki tespitlerin dosya kapsamı ile Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olmasına ve davacı vekilinin temyiz itirazı olarak ileri sürdüğü sebeplerin, istinaf itirazı olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu da dikkate alındığında davacı vekilinin temyiz sebeplerine göre, temyiz itirazlarının reddiyle, anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalılar vekillerinin tüm tazminat hükümlerine, davacılar vekilinin ise müvekkillerinden ..., ... ... ve ... yönlerinden kısmen hüküm altına alınan tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine

2. Davacı ... vekilinin, müvekkilinin kısmen kabul edilen tazminat istemine yönelik tüm temyiz itirazlarının reddiyle bu hüküme ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Peşin tahsil edilen harcın istek halinde davalılara iadesine,

4. Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının davacı ...'tan tahsiline,

5. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.