YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13192 E.  ,  2023/12740 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/798 E., 2023/413 K.
HÜKÜM/KARAR : Ret

Taraflar arasında kesilen maluliyet aylığının tekrar bağlanması ve menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum tarafından kesilen maluliyet aylığının yeniden bağlanarak ödenmeye devam edilmesini ve kuruma borcunun bulunmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı kurum vekili 5510 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinde sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının, maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır hükmünde olduğunu ve 27 nci maddede de “Malullük aylığı almakta iken sigortalı olarak yeniden çalışmaya başlayanların veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başlayanların malullük aylıkları, çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir.” Hükmünde bir düzenleme olduğunu belirterek kurum tarafından gerçekleştirilen işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... ve Gümrükleme Ticaret Ltd. Şti. cevap dilekçesinde özetle, davacının özlük dosyasının gönderilmesi ve kendisine yapılan ödemelere ilişkin bilgi verilmesi talep ettiğini Bu bağlamda; davacı ...'na ilişkin müvekkil şirket bünyesinde yalnızca 17.11.2012-23.11.2012 tarihlerine ilişkin bir işe giriş-çıkış kaydı bulunduğunu, davacının müvekkil şirket bünyesinde herhangi bir çalışması olmadığından bahisle davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 17.02.2015 tarihli ve 2013/1434-2015/72 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; "...Mahkemece her ne kadar davacının duruşmadaki gözlemlenen durumu, dahili davalıların beyanda bulunmamaları ile maluliyet raporları nazarında çalışmanın fiili olmadığına karar verilmiş ise de, belirtilen açıklamalar ışığında gerçek ve fiili çalışma olup olmadığı açısından ayrıntılı araştırma yapılmalı, bu kapsamda, davalı işyerlerindeki uyuşmazlık konusu dönemde çalışan bordrolu tanıklar dinlenilmeli, davacıya yapılan ücret ödemelerindeki imza aidiyeti araştırılmalı, gerekirse şirket defterleri üzerinde araştırma yapılmalı, şirketin yaptığı iş ile bildirilen işçi mevcudiyeti araştırılmalı böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir
Öte yandan davacının maluliyetinin başlangıç tarihinin 19.09.2013 olduğundan bahisle 01.10.2013 tarihinde yeniden malullük aylığı bağlanmış ise de, ilk aylığın bağlandığı 01.03.1996 tarihinden sonra maluliyetin ortadan kalktığına dair kurum işleminin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, bulunmaması durumunda SGK Yüksek Sağlık Kurulunun 15.08.2014 tarihli raporuna göre hüküm kurulmaması gerektiği gözetilmelidir.
Kabule göre de; davacının ihtilafa konu çalışmaların geçtiği işyerleri ve dahili davalılar gözetildiğinde, mahkemece sehven, “... sigorta sicil nolu iş yeri dosyasına göre Atlas Uluslararası taşımacılık ünvanı ile işlem gören şirkette davacının sigortalılık vasfında fiilen çalışmasının söz konusu olmaması nedeniyle” şeklinde hüküm kurulması isabetsizdir...." gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamı, bozma ilamı öncesi ve sonrası celp olunan kayıtlar ile dinlenen bordrolu tanıkların beyanları tümüyle değerlendirildiğinde; davacın gerek kurum ifadesinde gerek ise dava dilekçesinde açıkça yurt dışına gidebilmek için davalı iş yerlerinden kendisini sigortalı olarak göstermiş olduğu ve "fiil olarak çalışmadım" yönündeki beyanı ve davalı şirketlerinin dinlenen bordrolu tanıklarının davacının fiilen çalışması olmadığı yönündeki beyanları ile davacının ikinci tahsis talebi sonrası yapılan hastane tetkiklerine göre de hayatın olağan akışı doğrultusunda sağlık durumu dikkate alındığında şoför olarak çalışmasına imkan bulunmadığı, buna göre kurumca iptal olunan hizmetlerini fiili olmadığı, hizmetlerinin iptali tarafına çıkartılan yersiz ödeme borcu yönünden kurum işleminin hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. "gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; yanılgılı değerlendirme ile karar verildiğini, sigortalı çalışmanın olmadığının kanıtlandığını davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kesilen maluliyet aylığının tekrar bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26/9/2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 ncü maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 297 nci maddesi, 506 sayılı Kanun'un 54 ilâ 58 nci maddeleri, 79 ncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297 nci maddesinde "Hüküm sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir", hükmü öngörülmüştür. Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgilidir.

2.Tarafların dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

3.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, 01.03.1996 tarihinden itibaren malullük aylığı alan davacının, 01.05.2004-07.05.2004 tarihleri arasında 7 gün, 17.11.2012-23.11.2012 tarihleri arasında 7 gün ve 07.02.2013-15.07.2013 tarihleri arasında 157 gün 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında çalışmasının bulunması nedeniyle 506 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi kapsamında 01.05.2004 tarihi itibariyle aylıklarının durdurulduğu, söz konusu çalışmaların gerçek ve fiili olmadığı gerekçesiyle kesilen maluliyet aylığının tekrar bağlanması için işbu davanın açıldığı belirgindir.

4. Mahkeme gerekçesinde çalışmaların gerçek ve fiili olmadığı belirtilmesine rağmen davanın reddine karar verilmiş ise de, söz konusu çalışmaların gerçek olmaması durumunda kesilen aylığın tekrar bağlanması giderek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğinden, gerekçe ile hüküm arasında çelişkiye sebebiyet verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Mahkeme kararının sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 13.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.