YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/1313 E.  ,  2023/8724 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2569 E., 2022/2202 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 14. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/225 E., 2021/173 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kablüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 1988 yılı Haziran ayının 20 nci günü Kars ili...ilçesi Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde halı ustası (Usta öğretici) olarak çalışmaya başladığını, yaklaşık 2 yıl Halk Eğitim Merkezi bünyesinde çalıştıktan sonra, verilen talimat ile ... hizmetine geçerek 1994 Haziran ayına kadar yine halı ustası (Usta Öğretici) olarak çalıştığını, 1988 yılı Haziran ayı-1994 yılı Haziran ayları arasında kesintisiz olarak tam süreli çalıştığını, çalıştığı bu tarihler arasında sigorta primlerinin ödenmediğini, Ziraat Bankası...şubesi dekontları ve yazışmalardan anlaşılacağı üzere SGK prim ödemelerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilmesine ilişkin belge düzenlendiği, fakat sigorta primlerinin Kurum kayıtlarına yansıtılmadığını, 20.06.1988-01.06.1994 tarihleri arasında her bir davalı nezdinde geçen çalışmaları karşılığında sigortasız hizmetlerinin tespitine ve SGK kayıtlarına eklenmesine dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idare aleyhine açılan işbu davanın; öncelikle 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılmış olması nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının Kars...Halk Eğitim Merkezi’nde 1988-1989 yılları arasında 4 ay süre ile ders ücreti karşılığında usta öğretici olarak istihdam edilmekle birlikte bu çalışmalarına ilişkin sigorta primlerinin de SGK'na bildirildiğini, davacının sigorta primlerinin eksik bildirildiğini ileri sürse de bu iddianın hukuki geçerliliği bulunmadığını, Yargıtay içtihatları doğrultusunda idarece davacı şahıs ders ücreti karşılığında usta öğretici olarak istihdam edilmiş olup, kişinin sigorta primleri de 1475 ve 4857 sayılı Kanun doğrultusunda ve içtihatlara uygun yatırıldığını, davacının iddiasının aksine usta öğreticilerde tam süreli çalışma değil, kısmi süreli çalışma söz konusu olduğunu, hizmet tespitine ilişkin davalar kamu düzenine ilişkin olup bu tip davalarda re’sen inceleme ilkesinin egemen olduğunu, davacının iddia ettiği gibi 1988-1994 yılları arasında kesintisiz ve tam süreli bir çalışmanın söz konusu olmadığını beyanla davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunarak, hizmet tespitine ilişkin davaların hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde açılması gerektiğinden davanın hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle reddi gerektiğini, davacının 20.06.1988 tarihli ilk işe giriş bildirgesine istinaden 5510 sayılı Kanun'un 4/a kapsamında sigortalılık kaydının yapıldığını, Halk Eğitim Merkez-Müdürlüğü unvanlı...Kars adresinde kurulu Halk Eğitim Merkezlerinin faaliyetleri mahiyetli işyerinin 0008224 036 sicil sayılı sicil sayılı dosyasında işlem gördüğü, 20.12.1982 tarihinde Kanun kapsamına alınan işyerinin halen faal olduğunun tespit edildiğini, Kurum kayıtlarının tetkikinde, davacının çalışmasını iddia ettiği dönemlerde diğer davalı işyerinden bildirilen çalışmaları 20.06.1988-03.04.1999 tarihleri arasında olduğunu, başkaca çalışma bildiriminin bulunmadığı tespit edildiğini, bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini beyanla davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Yapılan yargılama sonunda, toplanan deliller, tanık anlatımları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı adına...Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı tarafından SSK’na prim ödenmesi, işyerinin resmi işyeri olması ve davacı tanığı Keriman Çalışkan’ın, "kendisinin 90 lı yıllarda eski Kızılay binasında bulunan halı kursunda yaklaşık 2 yıl boyunca öğrenci olduğunu, tarihini net olarak hatırlayamamakla birlikte 2 yıl boyunca öğrencisi olduğu için davacının hafta içi her gün usta öğretici olarak ders verdiğini bildiğini, ancak Halk Eğitim Merkezinde çalışıp çalışmadığını bilemediğini" şeklindeki beyanları dikkate alındığında, davacının 01.11.1991- 30.05.1994 döneminde 11390.34 sicil sayılı... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığına ait iş atölyesinde çalıştığı kanaatine varılmıştır. Yatırılan prim tutarı dönemin asgari ücreti ile kıyaslandığında, davacının ayda 10 gün üzerinden çalıştığı tespit edilmiştir." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
İstinaf kanun yoluna başvuran davacı, talimat ile dinlenen tanık beyanları ile çalışmasının ispatlandığını, dava dilekçesi ekinde sigorta girişini gösterir evrakları sunmasına rağmen bilirkişi tarafından sadece 200 günlük kısmın dikkate alındığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak hizmet günlerinin tamamına hükmedilmesi yönünde karar verilmesini istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne izafeten Kars İl Milli Eğitim Müdürlüğü, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının Kars...Halk Eğitim Merkezinde 1988-1989 yılları arasında 4 ay süre ile ders ücreti karşılığında usta öğretici olarak istihdam edildiğini ve bu çalışmalarına ilişkin sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiğini, yerel mahkeme kararında belirtilen 200 günlük çalışma süresinin Milli Eğitim Müdürlüğü sorumluluğunda bulunmadığını, İdare tarafından yapılan işlemlerde davacının çalışma günlerinin Yasaya ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına uygun olarak hesaplanarak Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran ... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı vekili, davanın hak düşürücü sürenin geçtikten sonra açıldığını, karara esas alınan bilirkişi raporunun tanık beyanlarına dayanılarak hazırlandığını, ancak tanıkların çalışılan döneme ve çalışılan işveren Kuruma ilişkin net beyanları olmadığını, davacının öğrencisi sıfatıyla dinlenen tanığın ilgili dönemde davacının öğrencisi olup olmadığı, derslere devamlılık konusunda sürekli katılım sağlayıp sağlamadığının da tespit edilmediğini,...Halk Eğitim Müdürünün Kurumda sigortasız usta öğretici çalıştırılmasının mümkün olmadığı, o dönemde çalışanların hepsinin sigortalı olduğu yönündeki beyanlarının dikkate alınmadığının gerekçeli kararda belirtilmediğini, davacının çalıştığını iddia ettiği...Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile ...'nın birbirinden ayrı tüzel kişiliklere haiz olup bağımsız işverenler olduğunu ve...Kaymakamlığına yöneltilmiş davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil Kurum vekili, toplanan delillerin davacının ve işyerinin durumu ile ilgili tereddüte mahal vermeyecek netlikte olmadığını, davacının çalışmaya başladığı tarih, çalışma koşulları ve saatleri ile işin niteliği konularındaki deliller arasında çelişki olduğunu, Yargıtay İçtihatları gereği yeterli deliller toplanmadan, yeterli vasıfları taşıyan tanıklar dinlenmeden, yazılı delillere aykırı olarak, yetersiz ve eksik araştırma ile davanın esasını oluşturan tüm hususlar yeterince araştırılmadan ve açıklığa kavuşturulmadan, davacının belirtilen sürelerdeki hizmetlerinin tespitine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Somut olayda; davacının çalışmalarının Kuruma bildiriminin yapıldığı 20.06.1988-03.04.1989 yılları arasında bildirimden daha fazla çalıştığının usulüne uygun olarak ispat edilemediği görülmektedir. Dinlenen tanıkların anlatımlarının aradan geçen uzun süre ve davalı işyerinin kamuya ait olması hususu birlikte değerlendirildiğinde İlk Derece Mahkemesinin bu döneme dair kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir. 01.11.1991-30.05.1994 tarihleri arasındaki döneme ilişkin yargılamada yine davalı işverenin kamu tüzel kişiliğine haiz kamu işyeri olması, İlk Derece Mahkemesi kabulünün bankaya dönük yazılan resmi yazılara dayanması ve davacının söz konusu yazılardaki prime esas kazanca konu süreden daha fazla çalıştığının sübuta erememiş olması karşısında İlk Derece Mahkemesi kararında bir isabetsizlik görülmemiştir." gerekçesine dayalı olarak; ... 14. İş Mahkemesi'nden verilen 12.04.2021 tarihli, 2019/225 Esas ve 2021/173 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı, davalı ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, ... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine
karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri, istinaf gerekçelerini tekrarla eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.