YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13087 E.  ,  2023/13366 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2913 E., 2023/1830 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 50. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/173 E., 2022/89 K.

Taraflar arasındaki boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin, yersiz aylıklar nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının ve aylıkların kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, şiddetli geçimsizlik sebebi ile 30.09.2002 tarihinde boşandığı; evlilik birliği içerisinde boşanılan eş ile davacının müşterek 3 çocuk sahibi oldukları; boşandıktan sonra müvekkilinin evlenmediği ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi çalışmasının olmadığı; ev hanımı olduğu; boşanılan eşten herhangi bir aylık almadığı; eski eşinin evin giderlerine ve müşterek çocukların giderlerine katkıda bulunmadığı; sorumluluklarını yerine getirmediği; davacının, kolundan bıçaklandığı ve koluna 12 dikiş atıldığı; maddi zorluklar çekip çaresiz kaldığı için Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunduğu ve babası 19.10.1997 tarihinde vefat eden Hacı Mehmet Livilik'ten 01.11.2002 tarihinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ölüm (yetim) aylığı bağlandığı; SGK denetmenleri tarafından davacının ikamet adresine araştırma yapılması için gelindiği ve bu tarihte oğlu ve gelini ile aynı konutta ikamet ettiği; yetim aylığının kesilmesi nedeniyle SGK'ya 18.11.2019 tarihinde itiraz dilekçesi sunduğu; Kurumun cevap yazısında denetmen tarafından davacının eşiyle birlikte yaşadığının tespit edildiğinden yersiz ödenen aylıkların geçmişe dönük borca dönüştürüldüğünü beyan edildiği iddiasıyla borç işleminin iptaline, davacının Kuruma borcunun bulunmadığının tespitine, Kurum tarafından kesilen yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren faizi ile birlikte ilgili Kurumdan tahsiline ve kesilen yetim aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle görev, yetki derdesttik, husumet ve hak düşürücü süre gibi ilk itirazları ile zamanaşımı defi yapılmış sayılması savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık ifadeleri, denetime elverişli bilirkişi raporu, Polis Memurunca düzenlenen 27.05.2020 tarihli rapor, seçimlerde oy kullandıkları sandıklar, davacının ASKİ’de, Başkentgaz'da aboneliklerinin bulunması, beyan edilen ikamet adresleri, denetmen tarafından bilgisine başvurulanların ıslak imzalı beyanlarının bulunmaması, MEDULA sistemine ait Hastane kayıtlarında aynı tarihte aynı hastaneden sağlık hizmeti almamaları dikkate alındığında davacı ile boşandığı eşi ...’nın birlikte yaşamadıkları, 28.08.2019 tarih ve 2019/407023/45 sayılı Raporun yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan düzenlendiğinin anlaşıldığı; Kurumun, davacının babasında almakta olduğu ölüm aylığının 01.10.2008 tarihinden kesilmesi ve 18.10.2008 - 17.10.2019 tarihleri arasında aldığı ölüm aylıklarının borç çıkartılmasına ilişkin işlemlerinin yerinde olmadığı, 01.10.2008 tarihinden kesilen aylıklarının kesildiği tarih itibariyle bağlanması ile kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen ölüm aylıklarının ödeme tarihlerinden işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı Kurumun, davacı ...’in babasında almakta olduğu ölüm aylığının 01.10.2008 tarihinden kesilmesi ve 18.10.2008 - 17.10.2019 tarihleri arasında aldığı ölüm aylıklarının borç çıkartılmasına ilişkin işlemlerinin iptaline, davacının Sosyal Güvenlik Kurumun borçlu olmadığının tespitine, 01.10.2008 tarihinden kesilen aylıklarının kesildiği tarih itibariyle bağlanması ile kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen ölüm aylıklarının ödeme tarihlerinden işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum işleminin mevzuata uygun olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, ...'dan 30.09.2002 tarihinde boşandığı, davacının eşinden boşandıktan sonra babasından dolayı ölüm aylığı almaya başladığı, dosya kapsamında dinlenen kamu tanıklarının beyanları, davalı ve boşandığı eşine ait mernis kayıtları ve kolluk araştırma tutanaklarından davacının dava konusu dönemde boşandığı eşi ile birlikte yaşamadıkları dosya kapsamı mevcut delil durumu dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin, yersiz aylıklar nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının ve aylıkların kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptali davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.