YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12990 E.  ,  2024/1930 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/369 E., 2022/1289 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/327 E., 2020/241 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali- alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurumun davacıya Bağ-Kur kapsamında yaptırdığı borçlanmaların ve bu kapsamda yapılan tahsis işlemlerinin iptaline, SSK kapsamında zorunlu sigorta ve isteğe bağlı sigorta ödemelerinin geçerli olduğunun tespitine, borçlanılan günlerden bir kısmının nazara alınarak toplam 3600 gün üzerinden 01.03.2011 tarihinden itibaren SSK kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandığına, tahsis için zorunlu toplam gün sayısı 3600 günden fazla gün karşılığı yurtdışı borçlanmalarına ödenen prim bedellerinin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının zorunlu sigortalılık tarihlerinde yurt içinde bulunduğu gözetildiğinde 20.12.1995-29.12.1995 tarihleri arası 506 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu sigortalılığının ve 01.02.1996-31.07.1999 arası 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının geçerli olduğunun, buna göre 5400 günlük 3201 sayılı Kanun kapsamındaki borçlanmanın 4/1-a kapsamında olduğunun, 01.03.2011 tarihinden itibaren 4/1-b kapsamında bağlanan yaşlılık aylığının iptali ile 5400 gün yurt dışı borçlanması 840 gün isteğe bağlı 9 gün zorunlu olmak üzere 6249 gün üzerinden 4/1-a kapsamında 01.03.2011 tarihinden itibaren davacıya yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin, davacının borçlanma başvuru tarihinde gün sayısı belirtmediği, tahakkuka itirazının bulunmadığı ve mevcut borçlanma ile tahsis işlemini de gerçekleştirip ödemeler alması karşısında tahsis için zorunlu gün sayısının 3600 belirlenerek bunun üzerindeki yurt dışı borçlanmasının iadesi ile ilgili talebi yönünden reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ret kararının hatalı olduğunu, müvekkiline 3600 günün üzeri borçlanma bedelinin iadesi gerekirken aksi yönde hüküm kurulduğunu, kararda Kurumun davacıya yaptırdığı Bağ-Kur borçlanmasının ve bu kapsamdaki tahsis işlemlerinin iptali yönünde ifadenin yer almamasının uygulamada tereddüt oluşturabileceğinden bu hususun hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurumca yapılan işlemlerin yerinde olduğunu, davacının yurt dışı sigortalılık süreleri ile Türkiye’de çalıştığını iddia ettiği sürelerin çakıştığını, davacının çalışmasının gerçek ve fiili bir çalışmaya dayanıp dayanmadığı hususunda gerekli araştırmalar yapılmadan karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yurt dışı borçlanması yapmak amacı ile Kuruma başvurduğu, Kurumun 07.12.1995-06.12.2010 arası 5400 günlük süreyi tahakkuk ettirdiği, davacının borcu 15.02.2011 tarihinde kuruma ödediği, 18.02.2011 tarihinde Kuruma tahsis talebinde bulunduğu, Kurumun davacının 20.12.1995-29.12.1995 tarihleri arasındaki 506 Yasa kapsamındaki çalışması ile 01.02.1996-31.07.1999 tarihleri arasındaki 506 Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının yurt dışı hizmetleri ile çakıştığından dolayı geçersiz kabul edilerek borçlanmasının 4/1-b kapsamında değerlendirildiği, 01.03.2011 tarihinden geçerli davacıya 4/1-b kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, dosya kapsamında bulunan yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre davacının 20.12.1995-29.12.1995 tarihlerinde Türkiye'de bulunduğunun sabit olduğu, davalı Kurumun davacının iptal edilen çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığına ilişkin bir tespiti de bulunmadığından davacının dava edilen dönemdeki 4/a hizmetinin geçersiz kabul edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, sosyal güvenlik kuruluşlarının Türkiye’deki sosyal güvenlik kuruluşları olduğu, yurt dışı sigorta kuruluşlarının bu bent kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, yurt dışında sigortalılığı bulunan davacının Türkiye’de 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olması yönünde bir yasal engel olmadığı, o halde davalı Kurumun davacının primleri tahsil edilmiş 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığını iptal etmesinin de doğru olmadığı, davacının borçlanma talep tarihindeki son sigortalılığı 4/a kapsamında olduğundan borçlanmanın da bu kapsamda yapılarak aylık bağlanması gerekirken davacıya Bağ-Kur kapsamında aylık bağlanmasını usul ve yasaya aykırı olup davacı tarafından ödenen borçlanma bedelinin aylık bağlanmasında kullanıldığından fazla miktarın iadesi talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştr.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.

Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; 4/1-a kapsamındaki çalışmaları ile isteğe bağlı sigortalılığının geçerli olduğunun, yurtdışı borçlanmasının 4/1-a kapsamında yapılması gerektiğinin tespiti ile 4/1-a kapsamında aylık bağlanması talebine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371'inci maddeleri, Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkındaki 3201 sayılı Kanun ile Mülga 506 sayılı Kanun'un 3395 sayılı Kanun ve 4842 sayılı Kanun ile değişik 852 nci maddesi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.