YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12949 E.  ,  2024/1218 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/594 E., 2023/38 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Kurum sigortalısı ......'in 02.10.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle hak sahiplerine toplamda 25.623,90 TL peşin sermaye değerli ölüm aylığı bağlanıp, 241,75 TL tutarında da cenaze yardımı yapıldığını, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla Kurum zararı olan 25.865,65 TL'den şimdilik 5.000,00 TL'nin bağlanan gelirlerin onay tarihi ile yapılan ödemelerin sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 19.01.2012 tarihli ıslah dilekçesiyle de; talep miktarını 14.399,24 TL ıslah ederek bu miktarın davalılardan ... Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ...'ndan bağlanan gelirlerin onay tarihi ile yapılan ödemelerin sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılardan ... Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti. ... ve ... birlikte verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu olayda kusur durumunun belirlenmediğini, olaya sebebiyet veren vincin 0 km bakımı yapılmış bir vinç olduğunu, olayda kendilerinin kusurlu olmadığını, kaza olmaması için gereken her türlü önlemi aldıklarını, 20 tonluk yük taşıyabilecek vinçin 600 kg'lık yükü taşırken halatının kopması sonucu kazanın meydana geldiğini, kendileri açısından önlenemez durumun söz konusu olduğunu, vincin kiralandığı firmanın Özüaydın Vinç İşletmesi A.Ş. olduğunu ve vincin bu şirket adına kayıtlı olduğunu beyanla, davanın bu şirkete ihbarını ve davanın kendileri açısından reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davalı ... San. A.Ş. ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin orman ürünleri sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, şirketin Kastamonu'da inşa edilmekte olan yeni fabrikasının toz depolama ve dozajlama makineleri imalatını, montajını ve devreye alma işlerini 05.07.2007 tarihli müteahhitlik sözleşmesi ile davalı .....Tic. Ltd. Şirketine verdiğini, iki şirket arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmadığını, bu nedenle öncelikle davalı şirket yönünden husumet nedeni ile davanın reddi gerektiğini, vefat eden işçinin ... Çelik Tic. Ltd. Şti'nin işçisi olduğunu, kendi işçileri olmadığını, şirketleri ile hukuki veya fiili hiçbir bağının olmadığını, şirketin asıl işveren olmamasına ve işi anahtar teslimli vermiş olmasına rağmen gerekli önlemlerin alınması hususundaki özenini her zaman gösterdiğini, davalılardan ...'in şirketin yatırım şefi olduğunu, olayda bir kusurunun bulunmadığını bu durumun Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/4 Esas sayılı dava dosyası ile de sabit olduğunu, ilgili dosyada Hidalet Çevik'in beraatine karar verildiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Tic. San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu iş kazasının Kastamonu ... Ağaç San. Tic. A.Ş. ile ... Çelik San. Tic. Ltd. Şti. arasında taşeronluk sözleşmesinin ifası sırasında meydana geldiğini, söz konusu ölüm olayının vincin halatının kopması neticesinde meydana geldiğinin Kurum raporunda belirtildiğini, olayda kullanılan vincin müfettiş raporunda sehven şirketlerine aitmiş gibi gösterildiğini, şirketin olayda bir ilgisinin, kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davalı şirket açısından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan Ergo Sigorta A.Ş. vekili dilekçesinde özetle; şirketin sorumluluğunun, davalı işverenin kusuru oranında doğacağından, meydana gelen iş kazasında işverenin kusurunun bulunup bulunmadığının, kusurunun olması halinde tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Davalı ... adına çıkartılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi üzerine, kendisi hakkında resmi kurumlar nezdindeki adresine T.K.35 inci maddesi gereğince tebligat yapılmış, davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemenin 28.03.2012 tarihli ve 2010/41 Esas, 2012/23 Karar sayılı kararıyla; Kurumun kendi hatalı işlemi nedeniyle yıllarca anılan dönemde davacıyı sigortalı sayan Kurumun davacıya sigortalı olduğu inancını verdikten sonra yaptığı hatanın farkına vararak sigortalılığını iptal etmesinin iyi niyet ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğu kanaatiyle; davanın Kastamonu ... A.Ş, Hidayet Çelik ve ... Hidrolik A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, ... yönünden kusurunun bulunmaması nedeniyle reddine, davacı Kurumun 19.217,93 TL peşin sermaye değerli gelir/maaş ve 181,31 TL cenaze yardımından oluşan toplam 19.399,24 TL'lik zararının 19.217,93 TL'lik kısmına gelir bağlama kararının onay tarihi olan 18.05.2009 tarihinden itibaren ve 181,31 TL'lik kısmına cenaze masrafının sarf ve tediye tarihi olan 20.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalılar ... Çelik Ltd. Şti., ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı Kuruma ödenmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. 1. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ve davalılardan ... Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 06.11.2019 tarihli ve 2014/1841 Esas, 2014/3083
Karar sayılı kararında;

Dosya kapsamında yer alan, iş müfettişi raporuna dayanak belgelerde bulunan olay yeri fotoğraflarında, 16 K 6253 plakalı üzerinde vinç monteli kamyonun kasasında ve sağ kapısında dava dışı Özüaydın Vinç İşletmeciliği Gemi Acentalığı, İnşaat, Tekstil, Ambalaj ve Liman Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş.’nin adı ve iletişim bilgileri yer aldığı, Bursa İl Emniyet müdürlüğünün 17.12.2010 tarihli yazısında, 16.K 6253 plakalı aracın 05.06.2007 tarihinde vinçli kamyon olarak Özüaydın Vinç İşletmeciliği Gemi Acentalığı, İnşaat, Tekstil, Ambalaj ve Liman Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. adına kayda alındıktan sonra 26.08.2010 tarihinde farklı bir kişi adına kayda alındığı gözetildiğinde, Mahkemece, davalı ... Mak. Tic. San. A.Ş. hakkında husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair hüküm kurulmasında isabetsizlik bulunmadığı,

Dosya kapsamında, ceza dosyası celbedilip incelenerek, kesinleşip kesinleşmediği tespit edilerek, kararın kesinleşmesi halinde iş kazasının meydana gelmesinde kusurlarının bulunacağı hususu gözetilerek, davalılardan Kastamonu ... Ağaç San. Tic. A.Ş.’nin, davaya konu iş kazasının meydana geldiği fabrika inşaatında, sigortalı çalıştırıp-çalıştırmadığı; işin tamamından el çekerek, anahtar teslimi şeklinde diğer davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne yaptırıp-yaptırmadığı araştırılarak, varsa, fabrika inşaatına ilişkin diğer işler yönünden anahtar teslimi arasındaki sözleşmeler ile fabrika inşaatına ilişkin işyeri dosyaları Kurumdan celp edilip, taraflar arasındaki asıl işveren-taşeron ilişkisi irdelenerek, varılacak sonuca göre olayın meydana gelmesine neden olan vincin halatının kopmasında imalat hatası olup olmadığı, vinçle taşıma işleminde vinç operatörünün kullanım hatası bulunup bulunmadığı, davalıların kontrol, denetim gibi sorumluluklarının olup olmadığı hususlarını da değerlendiren işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak hüküm kurulması gerektiği,

Kabule göre de hak sahiplerinden ... Özdemir’in, 14.12.2007 varide tarihli, tahsis dosyasındaki dilekçesinde, evlenme yardımı talep ettiği, Kurumun 09.01.2014 tarihli yazısında hak sahibi ...’nın 08.12.2007 tarihi itibariyle evlenmesi nedeniyle geliri kesilmiş olduğu ve 02.10.2007 – 24.12.2007 süresi için 177,49 TL ödeme yapıldığı, 24.12.2007 – 23.12.2009 süresi için 1276,08 TL evlenme yardımı ödendiğinin belirtildiği, dava dilekçesi ekindeki peşin sermaye değeri hesap tablolarında hak sahiplerine sosyal yardım zammının 3/1124824 no.lu tahsis dosyasından ödendiğinin belirtildiği anlaşıldığından, mahkemece, yukarıda belirtilen açıklamalara göre hak sahiplerine 506 sayılı Kanun kapsamında 92 nci Maddenin tatbik edilip edilmediği araştırılmadan ve de hak sahibi ...’nın gelirden çıktığı gözetilerek, fiili ödeme miktarı ile ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı yönünden karşılaştırma yapılarak, hangisi düşük ise o miktarın esas alınması gerektiği gözetilmeden, hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 21/12/2017 tarihli ve 2014/136 Esas, 2017/346
Karar sayılı Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalılar ... Çelik San.ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... yönünden kabulü ile (Davalı ...'nun sorumluluğunun davacının usulü müktesep hakkı dikkate alınarak tahsilde tekerrür olmamak koşuluyla 19.217,93 TL bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin gelir bağlama onay tarihi olan 18.05.2009 tarihinden 181,31 TL cenaze yardımının 20.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine) 12.400,78 TL bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile 181,31 TL cenaze yardımından oluşan toplam 12.582,09 TL Kurum zararının 12.400,78 TL'lik kısmına gelir bağlama onay tarihi olan 18.05.2009 tarihinden, 181,31 TL cenaze yardımı masrafına ise sarf ve tediye tarihi olan 20.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte bu davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, davanın davalılar Kastamonu ... A.Ş., ..., ... Hidrolik A.Ş., yönünden husumet yokluğundan reddine, davanın davalı ... yönünden kusurunun bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

C. 2. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalılardan ... ile ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.09.2021 tarihli ve 2019/4268 Esas, 2019/6644
Karar sayılı kararında;

2.1.Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydının silinmiş olduğunun anlaşılması karşısında yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle sair hususlar incelenmeksizin karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı Kurumun 19.217,93 TL peşin sermaye değeri ve 181,31 TL cenaze yardımından oluşan toplam 19.399,24 TL'lik kurum zararının 19.217,93 TL'lik kısmına gelir bağlama kararının onay tarihi olan 18.05.2009 tarihinden itibaren ve 181,31 TL'lik kısmına sarf ve tediye tarihi olan 20.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (19.217,93 TL peşin sermaye değeri ve 181,31 TL cenaze yardımından oluşan toplam 19.399,24 TL'lik Kurum zararının, 12.400,78 TL peşin sermaye değeri ile 181,31 TL cenaze yardımından oluşan toplam 12.582,09 TL'sinden 12.400,78 TL'lik kısmına gelir bağlama onay tarihi olan 18.05.2009 tarihinden, 181,31 TL'lik kısmına ise sarf ve tediye tarihi olan 20.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalılar ... Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, bakiye tutardan davacının usulü kazanılmış hakkı gözetilerek davalı ... münferiden sorumlu olmak üzere) davalılar ... Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ...'dan tahsili ile davacı Kuruma verilmesine, davanın davalılar Kastamonu ... A.Ş., ..., ... Hidrolik A.Ş. yönünden husumet yokluğundan reddine, davanın davalı ... yönünden kusurunun bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kusuru kabul etmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21 inci maddesiyle yeniden getirilen “sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı” tazmin hükmünün, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğü öncesinde gerçekleşen iş kazalarından kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gözetildiğinde, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 26 ve 87 nci maddeleridir.

3. Değerlendirme
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Tazminat dosyası celp edilerek maddi olgu açıklığa kavuşturulmalı, bu kapsamda kazalı işçinin kaldırılan sacın altında bulunma nedenleri, kazalı işçinin silonun içerisindeki konumu, kazalının gidebileceği başka bir alan v.s. olup olmadığı hususları araştırılmalı ve tüm bu hususları gözeten İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile, iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.