YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12720 E.  ,  2024/1484 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1872 E., 2023/1470 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şırnak Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/713 E., 2023/576 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı iş yerinde 25.06.1990 - 25.01.1991 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
Davalı davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'in ....sicil numaralı davalıya ait iş yerinde 25.06.1990 - 25.08.1990 tarihleri arasında toplam 60 gün asgari ücretle çalıştığının, çalışmalarının feri müdahil Kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Eksik inceleme araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve kamu düzeni kapsamında inceleme yapılması gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına davalı işyerinden 25.06.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği ancak hizmet bildiriminde bulunulmadığı, davalı işyerinin maden ocağı olduğu ve davalı işyerinin 1990-1991 yılları arasında dönem bordrosunun bulunmadığı, Mahkemece yapılan araştırmaya göre komşu işyeri tanığının bulunmadığı, davalı işyerinin 1989 yılında tescil edilip maden ruhsatını 1990 yılında aldığı, davacının talep edilen dönemde davalıya ait işyerinde çalıştığı dinlenen tanık beyanlarından davanın kısmen kabulüne ilişkin Mahkeme kararı yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 25.06.1990 - 25.01.1991 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunu'nun 86 ncı maddesi hükümlerdir.
Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davası olup, davacının çalıştığını iddia ettiği Balveren köyündeki kömür madeni arama ruhsatının 18.07.1990 tarihinde davalı şirkete devredildiği, süresinde işletme ruhsatı talebinde bulunulmaması nedeniyle ön işletme ruhsatının iptal edildiği Maden Ruhsat Sicil Daire Başkanlığı yazısından anlaşılmış olup vergi kaydında da işe başlama tarihinin 19.02.1995 tarihi olduğu, 30.11.2000 tarihinde de işi bıraktığının belirtildiği, davacının talep ettiği 25.06.1990 - 25.01.1991 tarihleri arasındaki dönem itibariyle gelir getiren bir faaliyetinin bulunmadığı, davacının işe giriş bildirgesinin de arama ruhsatının devredildiği 18.07.1990 tarihi olmakla davacının henüz resmi olarak faaliyette bulunmayan maden ocağında ne şekilde çalıştığının tam olarak ortaya konulmadığı, belgelerle tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediği anlaşılmakla tanıklardan bu husus ayrıntılı olarak sorulup çelişki giderilmeli, tanıkların davacı gibi işe giriş bildirgelerinin bulunup bulunmadığı Kurumdan sorulmalı, Maden Ruhsatı Sicil Dairesi'nden geçici ruhsatının ne zaman iptal edildiği sorulmalı, tüm belgeler ve beyanlar değerlendirilmek suretiyle çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak karar verilmesi gerekmekte olup hatalı değerlendirmeyle karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.