YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12665 E.  ,  2024/391 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/698 E., 2023/475 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Midyat 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/576 E., 2022/615 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle 04.02.2010-09.01.2018 tarihleri arasındaki döneme yönelik olarak konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 28.11.2008-03.02.2010 tarihleri arasındaki döneme yönelik davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı apartman yönetimi nezdinde 28.11.2008-09.01.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 28.11.2008 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının kuruma bildirilmeyen çalışmalarının bulunmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının 04.02.2010-09.01.2018 tarihleri arasındaki hizmetinin SGK hizmet dökümüne Kurumca işlendiği anlaşılmakla, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının 28.11.2008-03.02.2010 tarihleri arasındaki döneme dair çalışmalarını ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın bu dönem yönünden reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalının istinaf sebepleri, kararın hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içindeki kayıt ve belgelerden, 1968 doğumlu davacının davalıya ait işyerinde 09.01.2018 tarihinden itibaren çalışmalarının kurum kayıtlarında gözüktüğü, Kurum denetmenleri tarafından davalı işyerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.12.2021 tarihli raporda; davacının 04.02.2010 tarihinden itibaren çalışmalarının tespit edildiği ve işveren tarafından bildirim yapıldığı, bu dönem yönünden talebinin konusuz kaldığı, 04.02.2010 tarihinden önceki döneme ilişkin olarak da, istinaf edenin sıfatına göre mahkemece verilen kararın yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; işe giriş bildirgesinin hizmet akdinin varlığına delil teşkil etmediği, sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik dair kamu düzenini ilgilendirdiğini, dolayısıyla eksik araştırma yapılarak karar verildiğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı apartman yönetimi nezdinde 28.11.2008-09.01.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 28.11.2008 tarihi olarak tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davası olup davacının 20.12.2021 dilekçe tarihinde 28.11.2008-09.01.2018 tarihleri arasında kapıcılık hizmetlerinin tespiti amacıyla açılan davanın yargılaması sırasında sonuçlanan kurum işlemi sonucuna göre davacının 04.02.2010-09.01.2018 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı sonucuna varılarak davalıya prim borcu çıkarıldığı, davacı tarafından bu prim borcunun iptali ile ilgili Mardin İdare Mahkemesi'nin 2022/1023 E. sayılı dava açıldığı, İdare Mahkemesi'nce uyuşmazlığın adli yargının görevine girmesi nedeniyle 16.08.2022 tarihli ve 2022/1163 K sayılı görevsizlik kararı verildiği, istinaf edilmeksizin kesinleşmiş olup her ne kadar Mahkemece kurum işlemine dayalı olarak hizmetinin bildirildiği gerekçesiyle davanın konusuz kaldığına karar verilmiş ise de, işverenin kurum işlemine itirazının halen devam ettiği, bu dava sonucu verilen kararı da temyiz ettiği, bu haliyle davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği, yargılamaya devam edilmek suretiyle uyuşmazlığın esastan çözümü konusunda deliller toplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yanlış şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.