YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12535 E.  ,  2024/344 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1589 E., 2023/1308 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mardin İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/110 E., 2023/185 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı 14.10.2020 tarihinde davalılar bünyesinde işçi olarak çalışmakta iken iş kazası geçirmiş olup sağ gözünde % 90 oranında bir görme kaybı yaşadığı, davalılardan taşeron firma olan İlkiz Orman Ürünleri şirketi, ... Orman İşletme Müdürlüğünün Sulakyurt İlçesinin Sarıkız köyünde yapılan "erozyona karşı ağaçlandırma" işini ihale sonucunda üstlendiği, davacının taşeron şirket bünyesinde saha çalışmalarında dikenli tel örme işi ile görevlendirildiği, yani davalılardan kamu tüzel kişiliğini haiz olan Orman Genel Müdürlüğüne bağlı ... Orman İşletme Müdürlüğü asıl işveren olup davalı İlkiz Orman Ürünleri şirketi ise alt işveren konumunda olduğu, İş Kanunu hükümleri uyarınca davalılar arasında müteselsil sorumluluk bulunduğu iddiasıyla dava konusu olayın iş kazası olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, ... Mahkemelerinin yetkili olduğu, tanık dinlenemeyeceği ve davanın açılmasında kusurlarının olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Orman Bölge Müdürlüğü ... Orman İşletme Müdürlüğü olarak ağaçlandırma hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla 4734 sayılı Kanun'a göre Açık İhale Yoluyla Sulakyurt Baraj Havzası Ağaçlandırma İşine dair hizmet alımı yapıldığı, ihaleyi davalılardan olan İlkiz Orman Ürünleri Tekstil Temizlik İnş. Nak. Pet. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin kazandığı, 08.09.2020 tarihinde hizmet alımı sözleşmesi imzalandığı, sözleşmesinin 21-22 maddelerine göre sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştırılacak porsonele ilişkin yükümlülük ve sorumlulukların yüklenici şirkete ait olduğu, ilgili Orman İşletme Müdürlüğü idari personeli ya da saha görevlilerinin bilgilendirilmediği, yüklenici şirket arasında asıl-alt işveren ilişkisi bulunmadığı, sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir işyeri olup, işi alan şirketin aracı değil bağımsız işveren olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; sigortalı olan davacının olay günü olan 14.10.2020 tarihinde, ... İli Sulakyurt İlçesi .... köyünde, İlkiz Orman Ürn. Teks. Tem. İnş. Nak. Pet. Ltd. Şti.'nin erozyona karşı mücadele kapsamında işçisi olarak çalıştığını iddia eden davacının tel çekme işi yaparken açmış olduğu telin sağ gözüne girmesi sonucunda yaralandığı; kaza tarihi itibariyle davacının davalılardan İlkiz Orman Ürünleri Tekstil Temizlik İnşaat ve ... Orman İşletme Müdürlüğünde sigortalı olarak kayıtlı olduğu; denetim raporunda yer alan iş yeri sigortalıları .... ve ......... Orman Ürünleri ile ... Grup Peyzaj Yapı İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı olarak beyan etmeleri,....'in işveren ya da şirket ortağı olarak bilinmesi, ...'in iş bitiminde ücret ödemesi yapmak için .....'den hesap numarası istemesi, 09.10.2020 tarihinde işveren olarak bilnen ... tarafından hesabına para gönderilmesi yine aynı gün temsile yetkili kişi Kahraman .....'in eşi ....'e ait .... Grup Peyzaj Şirketi hesabından para gönderilmesi hususları da gözönünde bulundurularak her iki şirketinde işveren durumunda olduğu; Kurum tarafından yapılan soruşturma sonucu müfettiş raporunda, olayın iş kazası olarak kabul edildiği, yine Kurumca davacının maluliyetini belirlendiği davacı vekili tarafından meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitine yönelik Kuruma dava açıldıktan talepte bulunduğu gerekçesiyle davacının iş kazasının tespitine yönelik Kuruma karşı açtığı davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, davacının diğer davalılara yönelik iş kazasının tespitine yönelik talebinin kabulüne, davacının 14.10.2020 tarihinde meydana gelen yaralama olayının iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; hizmet alım sözleşmesi nedeniyle işçisi olmayan sigortalının uğradığı kaza ile ilgili sorumlulukları olmadığı, alt ve üst işveren ilişkilerinin olmadığı, husumet nedeniyle haklarındaki davanın reddine karar verilmesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigortalının davalı .... Grup şirketi işçi olmadı nedeniyle şirketleriyle ilgisi bulunmadığı, muhasebecinin aynı olması nedeniyle sehven bildirimi yapıldığı, sorumlu mühendisin davacıyı tanımadığı ve işin başında hiç görmediği, Grup ya da ....'e herhangi bir ödeme yapılmadığı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile savcılık aşamasında alınan beyanlar, eldeki dosyada dinlenen tanık beyanları, kaza tarihini takip eden hastane kayıtları birlikte değerlendirildiğinde sigortalının Orman Genel Müdürlüğünün asıl işveren ... Ltd. Şti.'nin alt işveren olduğu tel örme işinde çalışırken 14.10.2020 tarihinde mesai saatleri içinde gözüne telin çarpması sonucu iş kazası geçirdiği anlaşılmakla Yerel Mahkemece verilen kararın yerinde olduğu, davalı Kurum tarafından Yerel Mahkemece verilen kararda Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği belirtilmiş ise de cevap dilekçesinde somut olayın iş kazası olduğuna ve talebi kabul ettiklerine dair beyanda bulunmadıkları, kaza tarihi (komisyon ve müfettiş rapor tarihi göz önüne alındığında) ve yargılama aşaması dikkate alındığında bu hususun yerinde olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, iş kazası tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
1. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin ilgili 1 inci fıkrası şöyledir:

"İş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) (Değişik: 17.04.2008-5754/8 md.) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) (Değişik: 17.04.2008-5754/8 md.) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır."

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili 59 ve 60 ıncı maddeleri şöyledir:
"Madde 59- (1) Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.

Madde 60- (1) Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır. Ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder.

3. Değerlendirme
1.İş kazası, sigortalının işverenin otoritesi altında bulunduğu varsayılan 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrasındaki hallerde meydana gelen ve sigortalının hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen zarar görmesine neden olan olaydır. Bir iş kazası meydana geldiğinde sigortalı veya hak sahipleri kanunun öngördüğü sosyal yardımlara hak kazanır. Kurum sigortalı veya hak sahiplerine söz konusu sosyal yardımları sağlamakla ödevlidir. İşveren ise -koşulları gerçekleşmesi durumunda- bu sosyal yardımların karşılığını Kuruma; sigortalı veya hak sahiplerinin sosyal yardımları aşan zararlarının karşılığını ise sigortalı veya hak sahiplerine ödemekle sorumludur.

2. İş kazasına bağlanan sonuçların doğması ve bu kapsamda iş kazası nedeniyle sosyal sigorta yardımlarının yapılabilmesi, öncelikle Kurumun zararlandırıcı sigorta olayının iş kazası olduğunu kabul etmesine bağlıdır. Kurumun olayın iş kazası olduğunu kabul etmesi halinde işveren Kuruma ve sigortalı veya hak sahiplerine yönelteceği dava ile olayın iş kazası olmadığını iddia ve ispat edebilir. Kurum olayın iş kazası olmadığını kabul ederse bu kez sigortalı veya hak sahipleri işveren ve Kuruma karşı açacağı dava ile olayın iş kazası olduğunu tespit ettirebilir. Sigorta olayının iş kazası olup olmadığının tespitine ilişkin söz konusu kararlar, sigortalı veya hak sahipleri tarafından işveren ya da üçüncü kişiler aleyhine açılmış ya da açılacak iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davaları ile Kurum tarafından yine işveren ya da üçüncü kişilere karşı açılmış ya da açılacak rücuen tazminat davalarında, davaların esası ile görev vb. usul işlemlerini etkileyecek mahiyette olacaktır.

3. Bir olayın iş kazası olduğunu tespitine ilişkin davalarda Kurum ile işveren arasında 6100 sayılı Kanun'un 59 uncu maddesi kapsamında zorunlu dava arkadaşlığı vardır. Bu nedenle 6100 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesi uyarınca davanın Kuruma ve işverene karşı birlikte açılması zorunludur. Zorunlu dava arkadaşlığında tek bir dava söz konusudur ve tek bir hüküm ile sonuçlandırılır. Bir başka deyişle zorunlu dava arkadaşları hakkında aynı karar verilir. Zorunlu dava arkadaşlarından birinin davasının kabulüne, diğerininkinin reddine karar verilemez.

4. Davacı sağ gözünde görme kaybına neden olan ve 14.10.2020 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; davalı Kurum ile işveren arasında açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde zorunlu dava arkadaşlığı olduğu nazara alınmaksızın davalı Kurumun olayı iş kazası kabul ettiğinden bahisle hakkındaki davanın konusuz kalmış olması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, işveren olduğu iddia edilen diğer tüm davalılar yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalıların temyizi de nazara alınarak Mahkemece, sigortalının belirlenen işvereni ve Kurum aleyhine infazı kabil tek bir hüküm verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve Kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.