YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/1249 E.  ,  2024/5403 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2582 E., 2022/1627 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 27. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/331 E., 2022/343 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar .... İle ... İnşaat Hafriyat Proje Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan .... ile ... İnşaat Hafriyat Proje Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin davalılardan ... İnşaat Şti.'nin bünyesinde ... Grup Form Alışveriş Merkezi inşaatı şantiyesinde kalıp ustası olarak çalıştığı sırada 01.07.2008 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda malul kaldığını, kaza tarihi itibariyle net maaşının 1.800,00-TL olduğunu, 3 davalının da kazanın gerçekleştiği şantiyede işveren konumunda olduğunu, davalılar arasında üst ve alt işveren ilişkisi bulunması nedeniyle müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilin olaydan yaklaşık 2 yıl sonra %46 maluliyete bağlı olarak emekli olduğunu, gerçekleşen kazada işverenin %100 kusurlu olduğunu, müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığını, dava konusu işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği kurallarının uygulanmadığını, yaşanan kazada müvekkilinin ağır şekilde yaralandığının tespit edildiğini, meslekte kazanma gücü kaybının %100 olduğunu, maddi zararın hesaplanmasında Yargıtay tarafından da benimsenen PMF tablosunun kullanılmasını ve %100 maluliyetin dikkate alınması gerektiğini, müvekkilinin yaşadığı manevi zararın büyük olduğunu belirterek maddi zarar için 321.647,28 TL maddi tazminat ile kişilik haklarının ağır derecede ihlali nedeniyle 100.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalılardan ... Properties Gayr. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir hizmet sözleşmesinin bulunmadığını, müvekkili ile imzalanan sözleşme ile... iç ve dış ticaret firmasının ana yüklenicinin ... Alışveriş Merkezi'nin inşaatını tam ve eksiksiz olarak gerçekleştirilmesini yükümlendiğini, anahtar teslimi inşaat sözleşmesi niteliğinde olduğunu belirterek müvekkili yönünden açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılardan ... İnşaat Şti. vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; müvekkil tüzel kişilik bakımından tüm sorumluluklar ve özet yükümlülüğünün yerine tam ve eksiksiz getirilmiş olup, iş kazası kaçınılmazlık olarak gerçekleştiğini, müvekkil şirket ile davalı şirket... arasında yapılan sözleşme gereği müvekkilden tahsil ettiği ve ekte faturası yer alan üretim mukabilinde Allrisk sigortası yaptığını belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacının davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde asıl işveren davalı ... ile davalı 1.alt iş veren davalı ... Iç ve Dış Tic. Müm.İnşaat Taahhüt Ltd. Şti ve kazalının hizmet akdiyle bağlı çalıştığı davalı 2 nci alt iş veren davalı ... İnşaat Hafriyat Proje San. Tic. Ltd. Şti.nin müştereken toplam %80 oranında kusurlu oldukları, davacının ise %20 oranında kusurlu olduğu, davacının kaza nedeniyle % 46 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı kanaatiyle davanın kısmen kabulü ile,

1-Davacının maddi tazminat isteminin kabulü ile, 321.647,28-TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 01.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2-Davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile, 60.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 01.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya yönelik istemin reddine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Tasfiye Halinde ... İnşaat Haf. Proje San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme tarafından kazada kusuru bulunmayan müvekkil şirket aleyhine tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Mahkemece gerekçeli kararda hangi yasal nedenlerle kusur atfedildiğinin belirtilmediğini, dosyaya sunulan kusur bilirkişisinin 15.02.2017 tarihli raporunun somut olaydaki kusur durumunun kesin olarak tespit eden bir rapor olmadığını, taraflara yüklenen kusur oranını kabul etmediklerini, kaldı ki kazada davalılara yüklenen %80 oranındaki kusurdan sorumlu tutulduklarını, müvekkili şirketin tüm personelinin sağlık ve iş güvenliğini itina ile gözettiğini, olayın şirket nezdinde derin bir üzüntü yarattığını, olayda asıl etkenin iskeledeki işçilerin iskeleden inmeden iskeleyi hareket ettirmesi olduğunu, davaya konu kaza nedeni ile istemlerin işverene muhalif sigortası kapsamında olduğunu, buna rağmen müvekkilin hiçbir borcu olmayan bir parayı ödemek zorunda bırakıldığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak müvekkili yönünden davanın reddedilmesine karar verilmesini talep etmişti.

Davalı .... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında herhangi bir hizmet ilişkisi bulunmadığını, müvekkili şirketin pasif husumet ehliyetinin olmadığını, müvekkil şirketin Anahtar Teslim İnşaat Sözleşmesi (“Sözleşme”) ile Ana Yüklenici ... İç ve Dış Ticaret Mümessillik İnş. Taah. Ltd. Şti. (...) tarafından “Anahtar Teslim Götürü Bedel’’ esasına dayanılarak yüklenildiğini, üçüncü şahısların işverenin izniyle dahi görevlendirilmesi halinde her türlü sorumluluğun diğer davalı ... üzerinde kalacağını ve görevlendirilen üçüncü şahısların hiçbir şekilde müvekkil şirket ile akdi bir ilişki içinde kabul edilmeyeceğini ve diğer davalı ...'nin, işvereni işbu üçüncü şahısların vereceği her türlü zarar ve olası taleplerinden muaf tutacağını, davalı ...'nin diğer davalı ... İnşaat Hafriyat Proje San. Tic. Ltd. Şti’ne bir kısım işleri taşere ettiğini, davacı ...’nin alt müteahhidi olan ... İnşaat’ın sigortalı işçisi olduğunu, yargılama süresince davacı tarafından asıl işveren-alt işveren ilişkisi sebebiyle davalıların müşterek müteselsil sorumluluğuna gidilmesi gerektiğini ifade edilmekteyse de dava konusu olay bakımından asıl işveren-alt işveren ilişkisi ... İnşaat Hafriyat Proje San. Tic. Ltd. Şti ile ... İç ve Dış Ticaret Mümessillik İnş. Taah. Ltd. Şti. arasında mevcut olduğunu, bu sebeple müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmadığını beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemi davası olduğu, 6100 sayılı HMK 355 inci maddesine göre istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan inceleme neticesinde; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, celp edilen cevabi yazılara, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine göre, İlk Derece Mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve takdirinde bir isabetsizliğin bulunmadığı, verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, kamu düzenine aykırılık teşkil edecek bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle;

Davalılar vekillerinin istinaf kanun yoluna başvuru taleplerinin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan .... ile ... İnşaat Hafriyat Proje Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Tasfiye Halinde ... İnşaat Haf. Proje San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı .... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddeleri ve 114 ncü, 124 ncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Taraf ehliyeti konusu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114 ncü maddesinin 1 nci fıkrasının (d) bendi uyarınca dava şartlarındandır, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

2.Taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti, Medeni Hukuktaki medeni haklardan yararlanma (hak) ehliyetinin Medeni Usul Hukukunda büründüğü şekildir. Kimlerin taraf ehliyetine sahip bulunduğu Medeni Kanuna göre belirlenir (HMK m.50, TMK m.8 ve m.48). Buna göre, medeni haklardan yararlanma (hak) ehliyeti bulunan her gerçek (TMK m.8) ve tüzel (TMK m.48) kişi, davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir. Bu çerçevede, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124/4 üncü maddesindeki; dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması halinde hâkimin karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebileceğini düzenlemiştir.

3.Dosyanın incelenmesinde, davalı ... İç ve Dış Ticaret Mümessillik İnşaat Taahhüt Limited Şirketi'nin 08.04.2014 tarihli şirket genel kurul kararı ile dava dışı ... Cam Pazarlama Ticaret Sanayi A.Ş şirketine tüm aktif ve pasifiyle devrolunarak birleşmesine karar verildiği, alınan karar üzerine şirketin ticaret sicil kaydının silinerek terkin olunduğunun 30.01.2015 tarihinde tescil edildiği, bu hususun 10.02.2015 tarihinde ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği, davanın 16.01.2015 tarihinde açıldığı ve 29.06.2022 tarihinde İlk Derece Mahkemesince karar verildiği dolayısıyla tüzel kişiliği olmayan ... İç ve Dış Ticaret Mümessillik İnşaat Taahhüt Limited Şirketi'nin taraf ehliyeti bulunmadığı, söz konusu eski Şirket'in huzurdaki dava bakımından her türlü yetki ve sorumluluğunun ... Cam Pazarlama Ticaret Sanayi A.Ş 'ye devrolunduğu yönündeki ticaret sicil gazetesi ve bilgileri gözetilerek bu hususun gerçekliği araştırılıp taraf ehliyeti bulunmayan davalı hakkında karar verilemeyeceği gözetilerek yargılama yapılıp sonucuna göre karar verilmelidir.

4. O halde, davalılardan .... ile ... İnşaat Hafriyat Proje Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz eden vekillerinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.