YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12441 E.  ,  2024/487 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/691 E., 2023/580 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen prime esas kazancın tespiti davasında davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 06.10.2004-10.12.2013 tarihleri arasında yaklaşık 10 yıl süreyle davalı işyerinde Hidrolik Departman bölüm müdürü sıfatı ile çalıştığını, en son ücretinin aylık net 5000,00 TL olduğunu, maaşının büyük bir kısmını elden alan müvekkilinin kalan kısmının banka hesabına yatırıldığını, maaşın dışında yaptığı satışlardan teşvik primi alacağı vaadedilmesine karşın son yıllarda teşvik primlerinin kendisine dönemde ödenen teşvik primlerinin de Kuruma bildirilmediğini, Kurum kayıtlarında almış olduğu ücretinin 10 yıl boyunca gerçek ücretinin altında çok düşük miktardan bildirildiğini ve primlerinin de bu nedenle eksik yatırıldığını belirterek, öncelikle 6552 sayılı Kanun uyarınca davanın SGK'ya resen ihbarını, müvekkilinin davalı işyerinde çalışmış olduğu dönem boyunca maaşının düşük yatırıldığının tespiti ile eksik primlerin tamamlatılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, talep sonucunun açıklanmasına yönelik 03.07.2023 tarihli dilekçesi ile özetle, davacının ücretinin 06.10.2004 - 31.12.2004 tarihi arası dönemde 1.100.000,00 (Eski TL), 01.01.2005 - 31.12.2005 tarihi arası dönemde 1.500,00 TL (YTL), 01.01.2006 - 31.12.2006 tarihi arası dönemde 1.900,00 TL (YTL) 01.01.2007 - 31.12.2007 tarihi arası dönemde 2.150,00 TL (YTL), 01.01.2008 - 31.12.2008 tarihi arası dönemde 2.550,00 TL (YTL), 01.01.2009 - 31.12.2009 tarihi arası dönemde 2.950,00 TL, 01.01.2010 - 31.12.2010 tarihi arası dönemde 3.400,00 TL, 01.01.2011 - 31.12.2011 tarihi arası dönemde 3.900,00 TL, 01.01.2012 - 31.12.2012 tarihi arası dönemde 4.400,00 TL, 01.01.2013 - 10.12.2013 tarihi arası dönemde 5.000,00 TL tutarında olduğunu iddia etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile aynı konumda çalışan arkadaşı ... isimli kişinin müvekkili firmada çalıştıkları sırada aynı faaliyet sahası olan Teknik .... Elektrik Elektronik San. ve Tic. Ltd. Şti. adı altında bir şirket kurduklarını ve müvekkili firmanın yurt dışı bağlantısı olan Güney Kore menşeli firma ile ticaret yaptıklarının tespit edildiğini, davacı ve arkadaşının bu davranışlarının tespiti üzerine davacı ve arkadaşının iş akdine son verildiğini, anlaşmalı oldukları Güney Kore menşeli şirket ile olan sözleşmelerinin de anılan şirket tarafından tek taraflı feshedildiğini bu nedenle oluşan maddi zararın tazmini için davacı ve arkadaşı aleyhine Ticaret Mahkemesinde dava açıldığını, davacı ve arkadaşının bu kötü niyetli tutumlarının işyerinden ayrıldıktan sonra da devam ettiğini, çalıştıkları süre boyunca almış oldukları maaş karşılığından düzenlenen ücret bordrolarını ihtirazı kayıtsız imzaladıklarını, iddia ettiği ücret miktarının piyasa koşullarına uygun olmadığını, iddialarını yazılı delille ispat etmesi gerektiğini, kredi alması için bankaya verilmek üzere düzenlenen belgeye dayanarak ücretin ispatının mümkün olmadığını belirterek haksız ve dayanaksız davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEMESİ KARARI
Mahkemenin 10.12.2015 tarih, 2014/752 Esas, 2015/634 Karar sayılı kararıyla, dosya kapsamında davacının iddia ettiği ücret tutarının yasada öngörülen yazılı sınırların üzerinde olduğu, tanık beyanları ile kanıtlanmasının mümkün olmadığı, dosyada yazılı delil sayılabilecek nitelikte başkaca belgelerin olmadığı gerekçelerine dayalı olarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 21. Hukuk (kapatılan) Dairesinin 26.10.2017 tarihli, 2016/3924 Esas, 2017/8305 Karar sayılı kararında; Mahkemece yapılacak işin, Sosyal Güvenlik Kurumundan davacının sicil dosyası ile işyerine ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak, işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/1543 Esas sayılı dosyasında devam ettiği belirtilen ve davalı işveren tarafından davacı aleyhine açıldığı söylenen dava dosyasını getirtmek, davacının ücret ödeme belgelerinde gösterilen ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, söz konusu ücret ödeme belgelerindeki ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odasından emsal ücret araştırması yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibaret olduğu hususlarına işaret edilerek söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ücretlerinin Kuruma doğru olarak bildirilmediği, nitelikli ve tecrübeli bir işçi olduğu tespit edilen davacının, yaptığı işin özelliğine göre asgari ücrete yakın denilebilecek bir ücret almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, işveren tarafından düzenlenen belgelerin gerçeği yansıtmadığı gerekçelerine dayalı olarak, bozma ilamı doğrultusunda elde edilen emsal ücretlere ilişkin ortalamanın tespiti ile davacının maaşının uyarlama yolu ile bilirkişi tarafından hesaplandığı belirtilerek davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacının, davalı işyerinde
06.10.2004 - 31.12.2004 arası, 85 gün, günlük 85,39 TL
01.01.2005 - 31.12.2005 arası, 360 gün, günlük 94,95 TL
01.01.2006 - 31.12.2006 arası, 360 gün, günlük 103,94 TL
01.01.2007 - 30.06.2007 arası , 180 gün, günlük 110,50 TL
01.07.2007 - 31.12.2007 arası, 180 gün, günlük115,10 TL
01.01.2008 - 30.06.2008 arası, 180 gün, günlük 119,90 TL
01.07.2008 - 31.12.2008 arası, 180 gün, günlük 126,18 TL
01.01.2009 - 30.06.2009 arası, 180 gün, günlük 131,82 TL
01.07.2009 - 31.12.2009 arası, 180 gün, günlük 137,39 TL
01.01.2010 - 30.06.2010 arası, 180 gün, günlük 144,91 TL
01.07.2010 - 31.12.2010 arası, 180 gün, günlük 151,46 TL
01.01.2011 - 30.06.2011 arası, 180 gün, günlük 158,98 TL
01.07.2011- 31.12.2011 arası, 180 gün, günlük 167,50 TL
01.01.2012 - 30.06.2012 arası, 180 gün, günlük 178,03 TL
01.07.2012 - 31.12.2012 arası, 180 gün, günlük 189,58 TL
01.01.2013 - 30.06.2013 arası, 180 gün, günlük 197,58 TL
01.07.2012- 19.08.2013 arası, 49 gün, günlük 206,64 TL
02.09.2013- 110/12/2013 arası, 99 gün, günlük 206,64 TL prime esas kazanç ile çalıştığının
tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kabulü gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, tanık beyanları da dahil olmak üzere davalarının ispatlandığını, müvekkilinin prime esas kazancının eksik bildirildiğinin sabit olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı tarafın gerek bozma öncesinde gerek bozma sonrasında iddialarını ispata yarayacak herhangi bir yazılı belgeyi dosyaya sunmadığını, davacının davasını ispatlayamadığı, davacının çalıştığı süre boyunca tüm bordroları imzaladığını, davacının kötü niyetli olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, Mahkemece eksik inceleme sonucu karar verildiğini, Kurum aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci, 438 inci maddesinin yedi, sekiz, dukuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
Davacının satış görevlisi olarak, 06.10.2004 - 10.12.2013 tarihleri arasında davalıya ait iş yerindeki çalışmalarında prime esas ücretinin tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece bozma sonrası yargılamada, davacının tespite karar verilen sürede aldığı aylığın tespitinde, emsal ücret araştırmalarının ortalaması esas alınmak suretiyle, dinlenen tanık ifadelerine itibarla hüküm kurulmuşsa da, bozma sonrası dosyaya celp edilen kayıtlar nazarında, davacının hizmet cetvelindeki ücretler ile ücret bordrolardaki ücretlerin birbiri ile uyumlu olduğunun, ibraz edilen ücret bordrolarının imzalı olduğunun, banka kayıtlarındaki maaş ödemeleri ile dönem bordrolarındaki ücret miktarının birbiri ile uyumlu olduğunun yine dosya kapsamında davacının eksik prime esas kazançlarının ispatına elverişli yazılı belge olmadığının anlaşılması karşısında, Mahkemece davanın reddi yerine yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

24.01.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.