YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/11922 E.  ,  2023/11430 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/174 E., 2023/172 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1995 yılı Nisan ayında yetiştirdiği ürünleri komisyoncu ...ya verdiği, bundan Bağ-Kur prim tevkifatı yapıldığı, davalı Kurumun 01.05.1995 tarihi itibariyle sigortalılık tescili ile emekli olacağını bildirdiği, 6111 sayılı Kanundan yararlanarak tüm borçlarını ödeyen davacının yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, Kurumun anılan tevkifatta kimlik bilgileri olmadığı, Kepez Nüfus Müdürlüğünün ilçe kayıtlarında ... adına bir kişinin kayıtlı olmadığı gerekçesiyle talebini reddettiği, Kurumun işleminin iyi niyet kurallarıyla örtüşmediği, davacının ilgili nüfus dairesiyle yazışma yapılarak karar verilmesi gerekirken işlemin yanlış olduğu, davacının Aksu Nüfus Müdürlüğüne kayıtlı olup Zeytinlik Mahallesinde tarımla uğraşan başka bir kişinin varlığını araştırmadığı iddiasıyla Kurum kayıtlarına giren 1995 / Nisan dönemi tevkifat listesindeki ... isimli tevkifatın davacıya ait olduğu, 6111 sayılı Kanuna göre yapılan ödemelerin geçerli olduğunun, 01.05.1995 - 23.05.2011 tarihleri arasında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, bu tarihten itibaren yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 23.05.2011 tarihli dilekçe ile ...ve Ortakları Komisyoncusuna ait 1995/4 dönemine ait müstahsil makbuzuna istinaden tescilinin 1995 yılına çekilmesini talep ettiği, tevkifat listesinde ... adına yapılan kesintinin diğer kimlik bilgileri yer almadığından davacıya aidiyetinin tespit edilemediği, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından 31.05.2016 tarihli ve 2014/712 Esas, 2016/265 Karar sayılı kararla davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinde 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar vermek gerektiği sonuç ve vicdani kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinde 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İLK BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 31.05.2016 tarihli ve 2014/712 Esas, 2016/265 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin (kapatılan) 16.01.2018 tarihli ve 2016/14567 Esas, 2018/132 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Mahkemece, davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinden 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu tarım Bağkur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20.05.2011 tarihli başvurusu ile prim kesintisine istinaden 01.05.1995 - 07.07.2010 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında tescil edildiği, 6111 sayılı Yasadan yararlanarak prim borçlarını ödediği, Kurumun 01.10.2014 tarihli işlemi ile tevkifat sorumlusu ... ve Ort. tarafından gönderilen 1995/4. ayına ait kesinti listesinde ... adlı şahsa kesinti yapıldığı ancak alt kimlik bilgileri olmadığından kesintinin davacıya ait olup olmadığı tespit edilemediği gerekçesiyle davacıyı 23.05.2011 tarihinden itibaren 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b maddesi kapsamında tescil ederek, 01.05.1995 - 07.07.2010 tarihleri arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının iptal edildiği, davacının ziraat odası kaydının 01.01.1986 tarihinden itibaren devam ettiği, 08.07.2010 - 06.01.2012 ile 10.01.2012 - 2014/4. arasında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-a maddesi kapsamında çalışması bulunduğu, yaşlılık aylığı tahsis talebine ilişkin belgelerin dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.
...
Somut olayda, Mahkemece 1995/4. dönemdeki ... ve Ort. Tarafından düzenlenen Bağ-Kur Çiftçi Pirmleri Bildirimi başlıklı belgedeki tevkifatın davacıya ait olup olmadığı hiç bir kuşku ve duraksamaya mahal vermeyecek şekilde ortaya koyulmadan, davacının hangi tarihte tahsis talebinde bulunduğu araştırılmadan ve tahsis talep tarihi itibariyle sigortalılık süreleri ortaya konulup 2829 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince değerlendirme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, nüfus müdürlüğünden ... adlı kişilerin kimlik bilgilerini istemek, varsa davacı dışındaki ... adlı kişilerin kimlik bilgilerini Kuruma göndererek Tarım Bağ-Kur kaydının olup olmadığını sormak ve şahsi sicil dosyalarını istemek, söz konusu tevfikatın davacıdan başka bir ... bakımından sigortalılık kazandırıp kazandırmadığını davalı Kurumdan sormak, söz konusu şirkete ürün teslim edip etmediklerine ilişkin beyanlarını almak, gerektiği takdirde ilgisi olduğu anlaşılan kişi ya da kişilerin usulüne uygun olarak davaya dahil edilmeleri için davacıya süre vermek, savunmalarını almak ve delillerini ibraz etmelerini sağlamak, söz konusu müstahsil listesindeki tevkifatın davacıya ait olup olmadığı hiç bir kuşku ve duraksamaya mahal vermeyecek şekilde ortaya koyulduktan sonra, prim kesintisinin davacıya ait olduğunun anlaşılması halinde 5510 sayılı Kanunun geçici 54. maddesi gereğince davacının 01.05.1995 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine ilişkin talebinin kabulü yerinde olacağından, 5510 sayılı Yasa'nun 53. maddesi gereğince 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-a ve 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılık sürelerini ortaya koymak, davacının hangi tarihte tahsis talep ettiğini davalı Kurumdan sormak, tespit edilecek sigortalılık süresine göre tahsis talep tarihinde prim borcu olup olmadığını araştırmak ve 2829 sayılı Yasa'nın 8/1 maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

B. İlk Derece Mahkemesince İlk Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi tarafından 23.02.2021 tarihli ve 2018/192 Esas, 2021/65 Karar sayılı kararla davacının... 2010/7 aya ait prim 08.07.2010'a kadar olan süreye ilişkin olmakla tam olarak 2010/6 ay primi karşılanmış olmakla 30.06.2010 itibariyle 4/1-b 4 numaralı alt bend kapsamındaki tarım sigortalılığı 30.06.2010 itibariyle askıya alınmış durumda olduğu... davacının 2926 sayılı Kanun sigortalılığı Geçici 76 ncı madde kapsamında 30.06.2010 itibariyle askıda olacağından 08.07.2010 - 28.02.2011 arası 4/1-a hizmeti geçerli olacağı, bu askı hali borcun tam olarak karşıladığı son ay itibariyle olmakla 5510 sayılı Kanun'un 28 inci maddesi gereği borcu da olmayacağı, 08.07.2010 - 02.05.2014 tarihleri arası toplam hizmet 4/1-a kapsamında 1374 gün olmakla 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereği ve 5510 sayılı Kanun'un Geçici 2 nci maddesi uyarınca tahsis şartlarının 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesi kapsamında incelenmesinde... davacının 01.06.2014 den itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı gerekçesiyle davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığının 01.05.1995 başlangıç, 01.05.1995 Ek 19 kapsamında askıya alma, 01.05.2008 başlangıç 30.06.2010 Geçici 76 ncı madde kapsamında askıya alma şeklinde olacağı ve ihya edilen dönemler ile birlikte toplam prim ödeme gün sayısının 2926 sayılı Kanun kapsamında 5458 gün olarak tespitine, 01.06.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V.İKİNCİ BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İkinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 23.02.2021 tarihli ve 2018/192 Esas, 2021/65 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 22.11.2021 tarihli ve 2021/7595 Esas, 2021/14629 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"2926 sayılı Kanunun 2. maddesinde, Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Mahkemece uyulan dairemizin bozma ilamında 'kabule konu diğer dönemler yönünden yapılan tevkifatların ise kurum kayıtlarına intikalinin tespit edilmediği, davacıyla aynı ad ve soyada ait kişilerin sadece ilçe sınırları dahilinde araştırıldığı, muhtar ve azaların beyanlarının tespit edilmediği, faaliyetlerin yukarıda belirlenen ilkeler doğrultusunda yeterli şekilde irdeleme yapılmadan eksik araştırmayla karar verildiği anlaşılmaktadır.' şeklinde bozma gerekçesi olmasına rağmen gerekli araştırmanın yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemenin Nisan 1995’teki tevkifata istinaden 01.05.1995 – 31.12.1995 tarihleri arasındaki döneme dair kabulü her ne kadar yerindeyse de; sonraki dönem yönünden, yapılan tevkifatların kurum kayıtlarına intikal edip etmediği, davacıyla aynı ad ve soyada ait kişilerin sadece ilçe sınırları dahilinde değil tüm Türkiye çapında araştırılması, muhtar ve azaların beyanlarının tespit edilmesiyle karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir."

B. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 - 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ve ...Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 - 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı, tespiti istenen dönem 1995 yılına ilişkin olup üzerinden neredeyse 30 yıla yakın bir zaman geçtiği, 04/1995 dönemine ait kesinti listesinde yer alan kişinin davacı olduğuna ve davacının 01.05.1995 - 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine dair kesin, şüpheden uzak ve somut yeterli bilgi, belge ve delil bulunmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu olayda hatalı bir işlemden kaynaklanan mağduriyet zinciri yaşandığı, Kurum kayıtlar doğrultusunda davacının 01.05.1995 tarihi itibariyle sigortalılığını tescil ederek, prim borcunu ödediği takdirde emekli olacağı bilgisini verdiği, bunun üzerine 6111 sayılı Kanunun yapılandırma hükümlerinden faydalanarak prim borcunu ödemiş ve yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, Kurumun reddettiği, mağduriyete sebep olayın davacının yaşadığı Zeytinlik Mahallesinin, Aksu İlçesine bağlı olmasına rağmen davalı Kurum tarafından araştırma yazısının Kepez İlçesi Nufüs Müdürlüğüne gönderilmesi olduğu, ihya edilerek kazanılan sürelerin geçerli olduğu, davacının 4/1-a kapsamında; 15.06.1989 tarihinde ilk defa sigortalı olduğu, sigortalılık öncesi gerçekleşen 390 gün askerlik borçlanmasıyla başlangıç tarihinin 15.05.1988 olduğu, 15.06.1989 - 30.10.1994 tarihleri arasında askerlik borçlanması dahil 895 gün hizmetinin bulunduğu, 08.07.2010, 06.10.2012, 10.01.2012 - 02.05.2014 tarihleri arasında tekrar 4/1-a kapsamında 1374 gün hizmetinin bulunduğu, Muratpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi’nin 27.05.2014 günlü hizmet isteme yazısına göre davacının 4/1-a kapsamında 05.05.2014 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, 4/-b servisince davacının sunduğu tevkifatın davacıya ait olup olmadığına dair (tevkifat kesinti belgesinde alt kimlik bilgileri yer almadığından) tesbit yapılamadığından 23.05.2011 sigortalılık başlangıcı kabul edilerek sigortalılığın devam ettirildiği, Kurum kayıtlarına aykırı karar verildiği, 1996 - 2001 arasında her yıl tevkifat bulunduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının devam eden tarımsal faaliyetine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aylıkların ödenmesi davasıdır.

2.İlgili Hukuk
1.01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 31.05.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, anılan Kanunun yürürlük tarihine kadar 506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanun'un Geçici 20 nci maddesine göre oluşturulan sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet sürelerinin tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirileceği ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi kuralı karşısında, sigortalılık açısından davanın yasal dayanağı 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 2, 5, 7, 9, 10, 36 nci maddeleridir.

2. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 2 nci maddesinin 1 inci fıkrası şöyledir:
"Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar, bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar."

3. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 5 inci maddesinin 1 ve 2 inci fıkraları şöyledir:
"2 nci madde kapsamına girenler, onsekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.
Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz."

4. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 7 nci maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.
"

5. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 9 uncu maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri, Kurumca resen yapılır.
"

6. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 10 uncu maddesi şöyledir:
"Sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, 21.10.1935 tarih ve 2834 sayılı Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18.04.1972 tarih ve 1581 sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24.04.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınır.(Ek cümle:24.07.2003-4956/52 md.) Belirtilen bu merci, kurum, kuruluş, kooperatifler ve birlikleri ile şirket ve bankalar, Kurumun isteği üzerine her türlü bilgiyi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler.
"

7. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 36 ncı maddesinin ilgili 1 inci fıkrası şöyledir:
"Sigortalı, 31 inci maddede belirtilen prim borcunu ait olduğu yıl içinde Bakanlar Kurulunca tespit edilen dönemlerde ödemek zorundadır. Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir."

8. 24.05.1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 8 inci maddesinin ilgili ilk fıkrası şöyledir:
"Birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir."

9. 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Geçici 81 inci maddesinin 23.05.2002 tarihli ve 4759 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle yeniden düzenlenen (B) bendinin ilgili kısmı şöyledir:
"23.05.2002 tarihinde;
...
(g) ...sigortalılık süresi 14 (dahil) yıldan fazla, 15 yıl 6 aydan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 50 yaşını doldurmaları ve en az 5375 gün,
...
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler."

3. Değerlendirme
1. 2926 sayılı Kanun yönünden sigortalılık hak ve yükümlülüğü tescille başlar. Anılan Kanunun 5’inci maddesi 2 nci madde kapsamına girenlerin, on sekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılacaklarını, ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağını düzenlemiştir.

2. 2926 sayılı Kanunun re’sen tescil ile ilgili 9 uncu maddesinin bu kanuna göre sigortalı sayılanlardan, sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca re’sen yapılacağı, bir başka deyişle 2 nci maddeye göre Kanun kapsamında sayılan sigortalıların Kurumca re’sen tescil edilmeleri zorunluluğu bulunduğu anlaşılmaktadır. Kaldı ki 5 inci madde uyarınca Tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu olup sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz.

3. 2926 sayılı Kanuna tabi kişilerce 36 ncı maddede sayılan kurum, şirket, işletme veya gerçek kişilere satılan ürün bedellerinden prim borcuna mahsuben %1 oranında kesinti yapılması ve bu kesintilerin anılan gerçek ve tüzel kişilerce ertesi ayın 20 nci günü akşamına kadar Bağ-Kur’a intikal ettirilmesi gerekir. İşte bu bağlamda sigorta primlerinin, ürün bedellerinden Bağ-Kur adına tevkif suretiyle, tahsili halinde kişinin yukarda izah edilen 5 inci maddede yer alan anlamda tescil işleminin bu tevkifat tarihinde gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Tescil sonrasında sigortalı sayılma koşulu ise 3 üncü maddede belirtilen tarımsal faaliyetin kesintisiz sürdürülmesine bağlı kılınmıştır.

4. Davacının bu Kanun kapsamındaki ilk başvurusunun 23.05.2011 tarihli olduğu dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. ...'dan Nisan 1995 döneminde, Sebze ve Meyve Komisyoncusu ...'ya teslim ettiği ürün bedellerinden, 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur prim kesintisi yapılmıştır. Aynı isimde aynı ilçede başka kimse bulunmadığı gibi sair kayıtlar ile makbuz ve belgeleri tanzim eden ... ile diğer tanıklar da tevkifatın davacıya ait olduğunu doğrulamaktadır. Bu nedenle davacının 01.05.1995 - 31.12.1995 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine ilişkin Mahkeme kararı yerindedir.

5. Davacının; aynı nitelikte 1996 ve devam eden yıllarda da aynı Komisyoncuya ürün teslim ettiği ve teslim ettiği ürünler bedellerinde Bağ-Kur prim kesintisi yapıldığı, 01.01.1986 tarihinden bu yana Ziraat Odası kaydı ile teslim ettiği ürünlerle uyumlu tarım arazisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davacının kabule konu dönemden sonra da tarımsal faaliyeti devam ettiğinden sigortalı kabul edilmesi gerekir.

6. Öte yandan; davacı sigortalının son 7 yılda en çok sigortalılığı 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi (506 sayılı Kanun) kapsamında olup 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca kendisine 506 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilecektir. Davacının askerlik borçlanması nazara alınarak sigorta başlangıç tarihi 15.05.1988 olduğundan 23.05.2002 tarihinde sigortalılık süresi 14 yıl 8 gün olmakla 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin (B) bendinin (g) alt bendi kapsamında 25 yıl sigortalılık 50 yaş ve 5375 prim gün sayısını ikmal etmesi halinde yaşlılık aylığı tahsisine hak kazanacaktır. 6111 sayılı Kanun'dan da yararlanmak suretiyle ödediği primlerin karşıladığı 01.05.1995 - 30.06.2010 tarihleri arasında 5458 gün Tarım Bağ-Kur, 15.09.1989 - 30.10.1994, 08.07.2010 - 02.05.2014 tarihleri arasında askerlik borçlanması dahil toplam 2269 gün SSK sigortalılığı bulunan davacının, tahsis talebinde bulunduğu 05.05.2014 tarihi itibariyle toplam prim gün sayısı 7727 gündür. Anılan tarihte 25 yıldan fazla sigortalılığı bulunan ve 01.05.1964 doğumlu olup 50 yaşını ikmal eden davacının yaşlılık aylığı tahsis koşullarını da anılan sigortalılık süresiyle taşıdığı anlaşılmaktadır.

7. Açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilerek davacının sigortalılık ve tahsis talebinin değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.