YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/11233 E.  ,  2024/4246 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1714 E., 2023/1465 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 27. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/84 E., 2022/168 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 01.06.1995 - 31.10.2014 tarihleri arasında prime esas kazançlarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
Feri müdahil Kurum vekili davanın haksız ve yersiz olarak ikame edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile prime esas kazancın tespitine yönelik davanın kabulü ile davacının 01.06.1995-31.10.2014 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirilen prime esas kazanç tutarları dışında, hükümde belirtilen dönem ve meblağlarda eksik bildirilen sigorta primine esas kazanç miktarlarının bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri
Mahkemece davacı yanın soyut ve hukuki dayanaktan yoksun iddiaların dikkate alındığını, soyut ve gerçek dışı beyanların esas alınarak hüküm tesis edildiğini, davacının iddiasını ispatlayamadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

2.Feri Müdahil Kurum vekilinin İstinaf Sebepleri
Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bildirilmeyen kayıtlar için Kurumun sorumlu tutulmasının mümkün bulunmadığını, davanın açılmasına kurumun sebebiyet vermediğini, haksız ve yersiz açılan davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına Haziran/1995-Ekim/2014 tarihleri arası bildirim yapıldığı, dosyaya sunulan sözleşmelerde davacıya yapılacak ödemelerin, 2007-2010 arası net 800 Euro, Aralık 2010 tarihli sözleşmede 940 Euro ve Nisan/2013-Nisan/2014 tarihli sözleşmelerde 1000 Euro olarak belirlendiği, alınan bilirkişi raporunda sözleşmelerde belirlenen ücretler üzerinden hesaplama yapıldığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerdeki ücretler dikkate alınarak verilen kararın yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
Feri müdahil Kurum vekili; davalı Kurum olarak işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu, verilen kararın ve bilirkişi raporunun mevzuata uygun olmadığını beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davalı iş yerinde 01.06.1995 - 31.10.2014 tarihleri arasında prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime Esas Ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde, senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3.Değerlendirme
Dava prime esas kazancın tespiti davasıdır. Davacı, primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığını beyanla prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir. Mahkemece sözleşmelerde ödenecek ücretin belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Prime esas kazanç tespiti davalarında Kurum davalı olarak gösterilmelidir. Ayrıca talep dönemi içerisinde davacı adına, Azerbaycan Havayolları Kapalı A.Ş. dışında Azerbaycan Hava Yolları A.Ş. ve ... Avia Şirketi Ltd. Şti.'den bildirimlerde bulunulmuştur. Bu şirketlerin ticaret sicil kayıtları getirilerek davalı ...Ş. ile birleşme veya devir olgusu olup olmadığı, böyle bir birleşme ve devralma durumu yoksa bu tüzel kişilere de husumet yöneltilmeli; ayrıca Kurumun da davalı olduğu gözetilerek taraf teşkili sağlandıktan sonra karar verilmesi gerekmekte olup bu hususlar gözetilmeden verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.