YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/11172 E.  ,  2024/1162 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/133 E., 2023/1185 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/154 E., 2021/382 K.

Taraflar arasındaki iş ve işyeri itibari ile davalılar nezdinde geçen çalışmalar nedeniyle itibari hizmet süresinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı işveren ... Matbaacılık San. Tic. A.Ş. ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı işveren ve davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverenler ... Matbaacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve ... Matbaa Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ait matbaa işyerlerinde 01.10.1993 ve 08.08.2006 tarihleri arasında gerçekleştirmiş olduğu hizmeti ile ilgili olarak 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun ile eklenilen ek birinci madde ve bu maddeyi değiştiren 3395 sayılı Kanun kapsamında davacının yaptığı işin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili, şirket bünyesinde hizmet ettiği sürece itibari hizmetten yararlandırılması gereken bir işte çalıştırılmamıştır, bilindiği üzere 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun'la eklenen Ek:5 maddesinin 2 nci fıkrası ile basım ve gazetecilik işyerinde 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan; operatör, mürettip, rotatifçi, rotoofsetçi, klişeci, tifdrukçu ve yardımcıları unvanlarından birine haiz olmakla birlikte yeri kanunda belirtilen yerlerde görev yapmayan ya da Kanun ile belirtilen yerlerde görev yapmakla birlikte bu unvanlardan birine haiz olmayan sigortalılara itibari hizmet süresi verilmesi mümkün olmadığını, iş bu sebeplerle mesnetsiz davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili ise cevap dilekçesinde; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve hukuka uygun olduğunu, davacının iddiasının yazılı delillerle birlikte basın kartı gibi delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işyerlerinde 01.10.1993 ve 08.08.2006 tarihleri arasında mücellit ve baskı operatörü olarak çalıştığı, yaptığı işin 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin II nci bendinde sayılan işlerden olduğu işin yapıldığı işyerinin fiziksel özellikleri ve çalışma koşulları dikkate alındığında olumsuz çalışma koşullarının gerçekleştiği davacının çalışmalarının 2098 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna varılarak sigorta primi ödenmiş gün sayısı 4063 günlük hizmet karşılığı x 0,25 formülü ile bulunan 1016 günün itibari hizmet olarak davacının süresine eklenmesine karar verilmiştir. erek davanın kabulüne yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı işveren davacının itibari hizmete tabi çalışmasının mevcut olmadığını verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili eksik araştırma ve inceleme neticesinde karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, dava konusu çalışmada, bu iki koşulun varlığı açısından, davacının mücellit ve baskı operatörü işçisi olarak çalıştığı, aynı işverene karşı farklı çalışanlar tarafından açılan davalarda yapılan keşifler sonrası düzenlenen bilirkişi raporları ve mahkemece alınan bilirkişi raporuna göre; davacının çalıştığı işyerinin (mücellithanenin ) kapsamı, çalışma düzeni, bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler yönünden yeterli inceleme içerdiği, sigortalının, hangi bölümlerdeki çalışmalarında bulunduğunun dinlenen tanık beyanları ile davalıya ait matbaa işyerinde basım işinde çalıştığı, anılan fiziksel dış etkenlere maruz kaldığı sonucuna varıldığı, itibari hizmet süresinin tespitinde, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasınde yer alan, “… fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmünün uygulandığı, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesindeki düzenlemenin, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi uyarınca yürürlükten kaldırılmış olması ve 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesinin 2 nci fıkrasında ise davacının 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesindeki itibari hizmet süresinden faydalanma şartlarından farklı şartlara (iş – işyeri kapsamdaki sigortalılık) ilişkin olması nedeniyle, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesinde, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesindeki düzenleme gereğince hak edilen itibari hizmet sürelerinin “3600 gün prim ödeme şartı” aranmaksızın değerlendirilmesi olanağının öngörülmüş bulunduğu anlaşılmakla, Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, her ne kadar davalılar yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği halde toplam itibari hizmet süresi yazılmış ise de bunun davalı Kurum tarafından infazda gözetilebileceği anlaşılmakla davanın kabulüne dair ilişkin Mahkeme kararı yerinde olmuştur.

Bu nedenlerle dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı Kurumun istinaf başvurusunun esastan, davalı ... Matbaacılık...A.Ş. nin istinaf başvurusunun ise feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum, davacının çalışmalarının itibari hizmeti gerektirir nitelikte olmadığını, buna göre davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, aksi yöndeki kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 01.10.1993 ve 08.08.2006 tarihleri arasında tarihleri arasında kalan dönem bakımından davacının davalı işveren nezdinde geçen çalışmaların 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmete tabi olarak geçip geçmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile mülga 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında "hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir", hükmü öngörülmüş olup, mahkemece, kabule konu olunan 30.09.2008 tarihinden önceki çalışmalar yönünden davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi olduğu anılan maddenin 3 üncü fıkrasının "... fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0.25) formülü uygulanır." hükmü gereği, hüküm kurulması gerekmekte olduğu, yine Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 16.05.2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 18.02.2000 gün ve 1997/1 Esas - 2000/1 Karar sayılı kararında, anılan Kanun'un Ek 5 inci maddesinde öngörülen itibari hizmet süresinin, salt sigortalılık süresine eklenmesi gerekeceği, ayrıca bu sürenin fiili prim ödeme gün sayısına eklenmesinin söz konusu olamayacağına ilişkin kararı dikkate alınmaksızın, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazının aşağıdaki bent kapsamında kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ilk fıkrasının A bendinin tamamen silinmesi ile yerine,

"A)- Davacının 01.10.1993 ve 08.08.2006 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerlerinde geçen, sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülüyle hesaplanan 4063 X 0,25=1016 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin davacıya ait sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine," ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.