YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/1110 E.  ,  2023/5684 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/821 E., 2022/1759 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/267 E., 2021/20 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, davacının, davalıya bağlı TRT ... Radyo Bölge Müdürlüğünde Ses Sanatçısı olarak 16.05.1994 tarihinde istisna sözleşmesi ile çalışmaya başladığını, bu çalışmasının kadroya geçtiği 18.10.2002 tarihine kadar devam ettiğini ileri sürerek; 16.05.1994 - 18.10.2002 tarihleri arasında eksik bildirilen çalışmalarının tespitini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili, davanın reddini savunmuştur.
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulüne, Davacının dava dışı TGİ Deniz Kıyıları İşl. A.Ş ünvanlı işyerinde 05.09.1994-07.04.1995 tarihleri arasında tam süreli çalışması gözetilerek bu çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden 08.04.1995 tarihi itibarıyla davalı TRT Genel Müdürlüğü'ne ait .....sicil sayılı işyerinde çalışmaya başladığının kabulü ile, 08.04.1995-17.10.2002 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde hizmet akdiyle kesintisiz çalıştığının tespitine, diğer taleplerin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Davacının davalı kurumdan 15.01.2000 tarihinde ücret ödemesi aldığı Kurum denetim raporundan anlaşılmakta ise de, davacının davalı kurumda imzalı herhangi bir sözleşmesinin bulunmaması ve tanıkların davacının istisna akdi kapsamında çalıştığına dair beyanları karşısında, davalı işyerinden 1994-2002 tarihleri arasında imzalanan yazılı tüm sözleşmeler celp edilmeli, yazılı sözleşme varsa sözleşme dışı sürelerde ne şekilde çalıştığı, yazılı sözleşme yoksa davacının çalışmasının niteliği ve süresi saptanmalı, kamu kurumu niteliğinde olan davalı işyerinde, davacının sözleşme kapsamı dışında çalıştığının ne şekilde mümkün olduğu, kamu kurumundaki ücret ödemelerinin belgeye dayandırılması ve muhasebede gösterilmesi zorunlu olmasına karşılık davacıya bu dönemde ücretin ne şekilde ödendiği ayrıntılı olarak sorulup araştırılmalıdır. Mahkemece, kabule konu dönemde müdür/şef vs. pozisyonundaki tanıklar yeniden dinlenilerek, ödeme kayıtları ve davacının işyerine giriş-çıkış kayıtlarının celbi ile beyanlar denetlenmeli, davacının çalıştığı dönemde hangi işleri yaptığı sorulup tespit edilerek bu işle ilgili tutanak, kayıt, programlar vs. tespit edilerek belgeleri celbedilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.