YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10971 E.  ,  2024/3547 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3152 E., 2023/1593 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/131 E., 2022/235 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde Eylül 1980 - Eylül 1982 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde çalıştığına dair Kurum kayıtlarında herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığını, Kurum kayıtlarının resmi belge vasfında olduğunu, aksinin ancak yazılı delillerle ispat edilebileceğini, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının davasının kısmen kabulüne, davacının davalı ... AŞ'ye ait 61969.35 ss nolu işyerinde 01.09.1980 - 15.12.1981 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden ve asgari ücret ile 465 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 38 gününün Feri müdahil SGK'ya bildirildiğinin, 427 gününün bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Feri müdahil Kurum vekilinin istinaf sebepleri
Yetersiz tanık anlatımları esas alınarak gerekli kanıtlar toplanılmaksızın hüküm kurulduğunu, çalışmaya ilişkin iddiaların gerçek ve fiili olduğuna dair kesin deliller olmadan karar verildiğini, yazılı delil niteliğindeki resmi Kurum kayıtları karşısında davacının da iddiasını aynı mahiyette yazılı deliller ile ispatlamak zorunda olduğunu, yeterli araştırma yapılmadan usul ve yasaya aykırı karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalıya ait işyerinde Eylül 1980 – Eylül 1982 tarihleri arasında çalıştığını iddia etmekte olduğunu; 01.09.1980 işe giriş tarihini gösteren işe giriş bildirgesinin, 01.09.1980 - 23.09.1980 tarihleri arasında 23 gün ve 1981/1 döneminde 15 gün sigortalılık bildirimleri bulunduğunu, davacının kendi çalışma dönemlerinde devamlı ve kesintisiz çalıştığını belirten bordro tanıklarından 02.09.1981 tarihinde işe girişi bulunan ...'nin 1981/3 üncü döneminde 23 gün, ...'un ise 03.09.1980 - 15.12.1981 tarihleri arasında bildirimleri bulunduğu gözetildiğinde 01.09.1980 - 15.12.1981 tarihleri arasında çalıştığının kanıtlandığının belirgin olduğunu beyanla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri
Feri Müdahil Kurum vekili; Kurum kayıtlarında davacının çalışmasına rastlanmadığını, taleplerin hak düşürücü süreye uğradığını, hizmet tespiti davalarının kamu düzeninden olduğunu, her türlü delille ispatlanabileceğini, fiili çalışmanın araştırılması gerektiğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde Eylül 1980 - Eylül 1982 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, davalı iş yerinde 1980/9 - 1982/9 dönemleri arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmektedir. Mahkemece bordro tanıkları dinlenmiş ve davacının hizmetlerini doğrulayan bordro tanıklarının hizmet süreleri göz önüne alınarak davacının talebi kısmen kabul edilmiştir.
Davacıya dava konusu dönemde işe giriş bildirgesinin verilmiş, 1980 / III döneminde 23 gün, 1981 / I döneminde 15 gün bildirimin yapılmış, ancak bu bildirimler hizmet cetvelinde görülmemektedir. Mahkemece bu husus araştırılmamıştır. Bu hususa dair Kurumca inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalıdır. Ayrıca talep döneminde 51 bordrolu tanığın bulunmasına rağmen 4 bordrolu tanık dinlenmesinden dolayı bordro tanıkları yeteri kadar dinlenmemiştir. Yeteri kadar bordro tanığı dinlenmeli, dosya kapsamında davacının çalışmasının niteliği açıklığa kavuşturulmalı, bu hizmetlerin sezonluk olup olmadığı hususu ortaya konulmalıdır.

Bu hususlar araştırılmadan hatalı değerlendirmeyle karar verilmiş olup karar bu nedenle bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.