YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10897 E.  ,  2023/10682 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/966 E., 2023/1810 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/78 E., 2022/336 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalılığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile dahili davalı TÜİK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili davalı ile TÜİK vekili arafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde , davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.04.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtları resmi yazılı belge vasfında olup, aksinin aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili, hak düşürücü süre ve husumet itirazında bulunduklarını, davanın müvekkili aleyhine değil, davacının görev yaptığını iddia ettiği ilin Valiliği aleyhinde görülmesi gerektiğini, görev itirazında bulunduklarını, idare mahkemelerinin görevli olduğunu, Kurum kayıtlarında davacı hakkında herhangi bir kayda ulaşılmadığını, davacının genel sayımlar ve buna benzer büyük çalışmalar kapsamında, sayımın yapıldığı illerde oluşturulan İl Sayım Komiteleri tarafından geçici olarak işe alınarak kısa bir süre çalıştırılmış olabileceğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın kabulü ile davacının ....01 sicil sayılı ... Valiliği Sanayi İşyerleri Sayım Komisyonu işyerinde 01.04.1993 tarihinde günün asgari ücreti üzerinden 1 (bir) gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı TÜİK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan resmi kayıt ve belgeler ötelenerek tanık anlatımlarına dayalı, bilirkişi incelemesi bile yapılmadan karar verildiğini beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, dava açılmadan önce SGK'ya müracaat edilmesi ve talebin reddi halinde SGK aleyhine dava açılması gerektiğini, emsal olarak belirttikleri Hatay İş Mahkemesi'nin kararında "Davanın ... yönünden 1 günlük hizmet tespiti davalarında işveren davalı sıfatını haiz olmadığından pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine" karar verildiğini beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...işyerinin, uyuşmazlık konusu tarihi kapsar biçimde 506 sayılı Kanun kapsamında faaliyetinin bulunması, yasal yönteme uygun olarak gerçekleştirilen bildirgeye dayalı tescilin Kurumca çekişmesiz sürdürülmüş olması, bildirgenin düzenlendiği tarihten itibaren süregelen dönemde prim ödemesi gerçekleştirmeyen işveren hakkında, sigortalıların sosyal güvenlik haklarını koruma anayasal yükümlülüğü altındaki Kurum tarafından herhangi bir işlem yapılmamış olmasının sigortalı aleyhine sonuç doğuramayacağına ilişkin hukuksal gerçeklik, ayrıca bilgi ve görgülerine başvurulan tanıkların da iddiayı doğrulayan aydınlatıcı ve net anlatımları karşısında, taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu tarihte hizmet akdine tabi 1 günlük çalışma olgusunun varlığı belirgin bulunmakla, davacının 01.04.1993 gününde hizmet akdine tabi olarak çalıştığının, sigortalılık başlangıcının ise 18 yaşını doldurduğu 28.06.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiğinin hükümde gözardı edilmesi hatalı olmuştur..." gerekçesiyle istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak "davanın kabulü ile davacının, ... sicil sayılı ... Valiliği Sanayi İşyerleri Sayım Komisyonu işyerinde 01.04.1993 günü 506 sayılı Kanun hükümleri kapsamında hizmet akdine dayanarak, tüm sigorta kollarına tabi olarak asgari ücretle çalıştığının, anılan 1 günlük sürenin prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilmesi gerektiğinin, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık başlangıç tarihinin ise 18 yaşını doldurduğu güne karşılık gelen 28.06.1993 olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.04.1993 tarihinde (1) gün süre ile sigortalılığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 9,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde temyiz edenin sıfatına göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.