YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10791 E.  ,  2024/5162 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/110 E., 2022/197 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti ve fiili hizmet süresi zammı istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine, 21.Hukuk Dairesince bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanı kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyizi üzerine bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 08.08.2002-31.12.2009 tarihleri arasında davalı Fergün Denizcilik Ltd. Şti.'ye ait Taşucu-Kıbrıs arasında ... yapan gemilerde çalıştığını, bildirilmeyen hizmet sürelerinin ve bu iş yerinde geçen tüm çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı işveren vekili, davacının hizmetlerinin usulüne uygun şekilde tam ve süresinde bildirildiğini, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek reddini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, bildrilmeyen hizmetinin bulunmadığını, talebin hak düşürücü süre kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.11.2014 tarihli ve 2010/75 Esas, 2014/551 Karar sayılı kararıyla, davacının Deniz İş Kanunu'na göre çalışmadığı ve davacının çalıştığı geminin yabancı ülke bayrağı taşıması nedeniyle 4857 sayılı Kanun kapsamına girmediği, gemi adamı vasfı taşımadığı için itibari hizmet süresinden yararlanamayacağı ve bildirilmeyen hizmet süresinin bulunmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. 1 inci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21. Hukuk Dairesinin bozma ilamında, "...Dosyada bulunan belgelere göre davacı usta gemici (kamorot) olup gemi adamı siciline kayıtlıdır. Dinlenen tanıklar da davacının gemide çalıştığını doğrulamışlardır. Davalı Fergün Denizcilik Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde davacının 10.06.2003 tarihinden itibaren Girne-Taşucu arasında ... yapan gemilerde çalıştığını kabul etmektedir. 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 2 nci maddesine göre "Bir hizmet aktine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla diğer kimselere "gemiadamı" denir." Bu deliller çerçevesinde davacının gemi adamı olduğunda kuşku bulunmamaktadır." "...Mahkemece, davacının itibari hizmet süresinden yararlanma hakkı bulunduğunun tespitini istediği dönemin bir kısmının (10.06.2003-30.05.2008) dava dışı Akfer Deniz Taşımacılığı Limited Şirketi'ne ait 1043140.33.01 sicil sayılı işyerinden Kuruma bildirildiği anlaşılmakla bu şirketin davaya dahil edilmesi için davacıya süre verilmesi ve sonrasında taraflarca sunulan deliller toplanarak ve davanın kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek kendiliğinden araştırma yapılmak suretiyle yargılamaya devam edilerek 08.08.2002-09.06.2003 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ile Kuruma bildirilen çalışmaları nedeniyle 506 sayılı Kanun'un Ek 5/III ve 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre itibari hizmet süresinden yararlanma istemi hakkında bir karar ..." verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 27.03.2018 tarihli, 2015/268 Esas 2018/189 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının, davalı .... Taş. Ltd. Şti.'ne ait iş yerinde asgari ücret üzerinden hizmet aktine bağlı olarak 08.08.2002-09.06.2003 tarihleri arasında kesintisiz ve aralıksız olarak tam ay üzerinden çalıştığının tespitine, davacının 08.08.2002-30.05.2008 dönemine ilişkin davalı .... Taş. Ltd. Şti. bünyesinde 524 gün, 02.06.2008-30.12.2009 dönemine ilişkin davalı Fergün Denizcilik Ltd. Şti. Bünyesinde 142 gün 506 sayılı Kanun'un Ek-5/III ve 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre itibari hizmet süresi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

A. 2 inci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Bozma ilamında, "...Somut olayda; geri çevirme kararı gereği gelen “Silifke Ticaret Sicil Müdürlüğü” nün yazı cevabından davalı ... Taşımacılık Ltd. Şti.'nin 08.05.2013 tarihinde ticaret sicilinden silindiği bildirilmiştir. Davacı vekilinin geri çevirme kararı sonrasında “tarafına ihya işlemleri için Mahkemece muhtıra gönderildiği, ihya işlemlerinin yapılmayacağı ve dosyanın bu haliyle karara bağlanması talebi” açıklanarak dilekçe verdiği, ihya işlemi yapılmadığından taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhine karar verildiği anlaşılmış olmakla, davalı şirket hakkında davacının vermiş olduğu dilekçe de gözetilerek, ihya ile ilgili prosedürün işletilmesi konusunda davacıya kesin mehil verilerek, kesin mehilin sonuçları da değerlendirilip usulüne uygun şekilde taraf teşkili sağlanarak sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı..." olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

3. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... sonuç itibariyle dosyaya dahil edilen bilgi ve belgeler kapsamında değerlendirme yapılmış, davacı yanın SGK’ya bildirilen sigortalılık süre ve prim ödeme gün sayısı olarak, hükme esas bilirkişi raporu doğrultusunda normal SGK primi olarak Akfer Deniz Taşımacılık Ltd. Şirketi açısından 302 gün eksik bildirim olduğu, yine bu şirket açısından itibari hizmet süresi olarak 524 günün eksik bildirildiği, Fergün Deniz. Ltd. Şti. açısından ise 142 gün itibari hizmet süresinin eksik bildirildiği anlaşılmıştır. Davacı vekiline bozma ilamı doğrultusund Akfer Deniz. Taş. Ltd. Şti.'in ihyası için süre verilmiş davacı vekili şirkete karşı ihya davası açmayacaklarını bildirmiştir. Davanın kısmen kabulü ile 02.06.2008-30.12.2009 dönemine ilişkin davalı Fergün Denizcilik Ltd. Şti. bünyesinde 142 gün 506 sayılı Kanun'un Ek-5/III ve 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre itibari hizmet süresi olduğunun tespitine, davacı tarafından Akfer Deniz. Taş. Ltd. Şti'nin ihyası için dava açmadığı ihya edilmeyen şirketin taraf ehliyeti olmadığından bu şirket yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 02.06.2008-30.12.2009 dönemine ilişkin davalı Fergün Denizcilik Ltd. Şti. bünyesinde 142 gün 506 sayılı Kanun'un Ek-5/III ve 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre itibari hizmet süresi olduğunun tespitine, davalı Akder Deniz. Taş. Ltd. Şti. yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek, temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, itibari hizmet süresi tespiti ve fiili hizmet süresi zammı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 HUMK’un 427 ilâ 444 üncü maddeleri,

3. Değerlendirme
İnceleme konusu davada, davalı Fergün Denizcilik Ltd. Şti.'ye ait gemilerde gemi adamı olarak geçen çalışmalarına itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiş, Mahkemece bozmaya uyularak davanın kısmen kabulü ile davacının 02.06.2008-30.12.2009 tarihleri arasında geçen ve bildirilen çalışmaları için 142 gün itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesine karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre, gemi adamı olarak çalışan davacının 02.06.2008-30.12.2009 tarihleri arasında Fergün Denizcilik Ltd. Şti. adına davalı Kurumda 1067969 numarada tescilli iş yerinden eksiksiz bildirildiği, bildirim yapılan sürenin 569 gün olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin III. numaralı bendinde; gemi adamları, gemi ateşçileri, kömürcüler ve dalgıçların denizde geçen çalışmalarının her tam yılı için 90 gün itibari hizmet süresi verileceği düzenlenmiştir.

5510 sayılı Kanun'un fiili hizmet süresi zammı konusunu düzenleyen 40 ıncı maddesinde ise gemi adamları için böyle bir düzenleme söz konusu değildir.

Mahkemece, davacının 02.06.2008-30.09.2008 tarihleri arasında sadece denizde geçen çalışmaları tespit edilerek belirlenen süreye itibari hizmet süresi verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.