YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10762 E.  ,  2023/13001 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1081 E., 2023/1118 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/141 E., 2021/120 K.

Taraflar arasındaki ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile yersiz aylıklar nedeniyle borçlu olmadığının ve aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ve kötü niyet tazminatı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından davacı aleyhine ... İcra Dairesinin 2017/13385 Esas sayılı dosyası ile 30.154,18 TL bedelli icra takibine girişildiği; söz konusu borcun, davacının Kurumdan almış olduğu emekli maaşından yapılan yersiz ödemeye istinaden Kurum kararı ile davacından tahsilinin istendiği; Kurum kararının usul ve yasaya aykırı olduğu; 506 sayılı Kanun'un ölüm aylığı şartlarını düzenleyen 68 üncü maddesinin 06.08.2003 günü Resmi Gazete'de yayımlanan 4958 sayılı Kanun ile değiştirildiği; davacının, 01.10.2003 tarihinden itibaren ölen eşinden ölüm aylığı aldığı; davacının, 01.04.1996 tarihinde ölen babasından dolayı ölüm aylığı talebini 04.01.2008 tarihinde dile getirdiği; davacının evli olması nedeniyle eşinin ölüm tarihi olan 27.08.2003 tarihinden önce ölüm aylığı talep etmesinin mümkün olmadığı; ancak 02.07.2005 tarih ve 5386 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ile 506 sayılı Kanuna eklenen geçici 91 inci madde ile getirtilen düzenlemeye göre 06.08.2003 tarihinden önce ölen babası nedeniyle son bulmasından sonra ölüm aylığı talep etme hakkına sahip olduğu; takip konusu ve dayanağı olan herhangi bir borçlandırıcı işlemin davalı Kurum ile davacı arasında yapılmış olmadığı; takibin haksız ve kötü niyetli olduğu iddiasıyla davacıya yersiz ödeme nedeniyle talep edilen borcun iptaline, almakta olduğu aylıktaki kesintinin iptali ile aylığın yeniden bağlanmasına, yapılan kesintilerin yasal faiziyle iadesine ve Kurum işleminin iptaline, davalı Kurumun kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 50095726576 Bağ-Kur numaralı Yaşar Başkaya'nın 30.12.1992 tarihinde vefat etmesinden dolayı hak sahibi kızı Güler Turhan'ın inceleme dönemi itibarı ile gelir tespitine esas aylık gelirinin brüt asgari ücret tutarının üstünde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı; davacının gelirinin, brüt asgari ücretten fazla olduğunun re'sen yapılan tespiti sonucunda aylığının kesilmiş olduğu; bu hususun kanuna ve amir yasalara uygun olarak yapıldığının açıkça ortada olduğu; dolayısıyla davacının kendi kusuru ile açılmasına sebebiyet vermiş olduğu işbu davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; Kurumun maaş kesme işleminin yersiz olduğu, maaş kesilen dönem itibarıyla, davacının eşinden dolayı almış olduğu maaşından, 1.222,00 TL lik kesinti yapıldığı, babasından dolayı almış olduğu aylığın, Kurum tarafından önce kesilip 01.10.2016 tarihinde tekrar bağlandığı, 4.1b kapsamındaki maaştan da 714,28 TL'lik kesinti yapıldığı, kesilen miktarların davacıya faizi ile iade edilmesi, kesinti sonrası kalan 30.154,18 TL'lik Kurumun icra takip işleminin yerinde olmadığı; davacı vekilinin 30.10.2021 tarihli duruşmadaki beyanı değerlendirilerek davacının maaşındaki kesintinin halen devam etmediği, Kurum tarafından davaya konu işlem tesis edilirken kötüniyetli olarak hareket edildiğine dair dosya kapsamına sunulan herhangi bir delilin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davacıdan, yersiz ödeme olarak talep edilen borcun iptaline, aylıklarından kesilen miktarların yasal faizi ile birlikte iadesine, almakta olduğu maaşın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, davacının almakta olduğu maaşlardaki kesintinin durdurulması ve kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; denetim raporu ile davacının gelirinin asgari ücretten fazla olduğunun tespit edildiği, davacının kendi kusuru ile açılmasına sebebiyet vermiş olduğu iş bu davanın hukuki yarar yokluğu gerekçesi ile reddi gerektiği, kurumun yapmış olduğu tüm işlemlerin hukuka ve yasalara uygun olduğu davacının haksız iddiaları nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, dosya kapsamında mevcut bilirkişi raporunu kabul etmedikleri, davanın reddine karar verilmesi gerekirken hukuka ve hakkaniyete aykırı şekilde verilen kısmen kabul kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eşinin ölüm tarihi 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden öncesine dayanmakta olduğu anlaşılmakla davacının hem eşinden hemde babasından aylık almasında herhangi bir isabetsizliğin olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yersiz olduğu gerekçesiyle kesilen ölüm aylığının yeninden bağlanması gerektiğinin ve Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali, yapılan kesintilerin iadesi ve kötüniyet tazminatı davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 45 ve 46 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmaklatemyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.