YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10708 E.  ,  2024/4274 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/634 E., 2022/118 K.
KARAR : Karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasında görülen sigortalılığın tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 22.03.1985 ile 19.12.1989 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 15.08.2013 tarihli 2012/144 E.- 2013/559 K. sayılı kararıyla; davalı Kurumun yaşlılık aylığını iptal işleminin iyiniyet kurallarına uygun olmadığı, zamanında oda kayıtlarını denetleme sorumluluğunun Kuruma ait olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece; "davacının bildirge ve formlarının sahte olduğunun ve buna bağlı olarak sigortalılık şartları bulunmadığının anlaşılması halinde aylığın kesilmesi haklı nedene dayanacağından, kusuru olmaksızın sahte belgelere istinaden işlem yapan davalı Kurumun iyiniyetli olmadığından söz edilemez. Bu nedenle; davacının sigortalılık şartları şüphe ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde araştırılmalıdır. Öncelikle; davacının sigortalılığına esas bilgi ve belgeler ile sigorta sicil dosyasının tümü celbedilmeli, sahte olduğu iddia edilen bildirge ve formlarda imzası bulunan oda görevlilerinin beyanına başvurulmalı, kayıtlarının bulunması durumunda davacının kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması bulunup bulunmadığı, bu kapsamda terzilik mesleğini icra ettiği işyeri ve adresi tespit edilmeli, aynı yörede komşu veya benzer işleri yapan işverenler ve çalışmayı bilebilecek durumda olanlar tespit edilerek re'sen beyanlarına başvurulmalı, deliller hep birlikte değerlendirilerek, takdir edilip varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin 12.05.2016 tarihli 2014/648 E. 2016/555 K. sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının 22.03.1985 -19.12.1989 tarihleri arasında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davalı Kurum tarafından kesilen emekli aylığının 24.11.2012 tarihinden yeniden bağlanmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece; davacının, uyuşmazlık konusu dönemde vergi, sicil kaydının bulunmadığı, oda kaydının ise gerçekte olmadığı halde, sahte ve bildirge ve form ile Bağ-Kur tescilinin yapıldığı, bu haliyle zorunlu sigortalılıktan bahsedilmesinin mümkün bulunmadığı, 6552 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 54 üncü maddedeki yasal düzenlemeyle getirilen lehe uygulamanın, sahte sigortalılıkta uygulanması mümkün değil ise de Mahkemece, öncelikle davacıya anılan yasal düzenlemeden yararlandırılıp yararlandırılmayacağı hususunun Kurumun kabulünde olup olmadığı konusunda verilecek mehille Kuruma başvuru sağlanarak varılacak sonuca göre değerlendirme yapılması, şayet Kurum, davacıyı anılan yasal düzenlemeden yararlandırmak suretiyle sigortalılığa geçerlik veriyorsa kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiğinin gözetilmesi; sigortalı anılan yasal düzenlemeden Kurumca yararlandırılmaz ise vergi, sicil ve geçerli bir oda kaydı bulunmayan davacının 31.05.1992 tarihinde yaptığı prim ödemesinin ileriye dönük karşılık geldiği sigortalılık süresi Kurumdan sorularak varsa çakışmalarda giderilmek suretiyle tahsis koşulları irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6552 sayılı Kanun 58 inci maddesi gereği oda kayıtlarının mevzuata uygun olmasa da 2013 yılına kadar yapılan ödeme yapmış ise bu kayıtların geçerli sayılması gerektiği yönündeki lehe kanunun uygulanması neticesinde toplam 4 yıl 1 ay 29 gün hizmetin davacının sigortalılık süresine eklenmiş olduğu, yaşlılık aylığı bağlama tarihinde herhangi bir değişiklik olmadığı, alınan ödemelerin sigortalıya iadesinin yapıldığı, emekli aylığının da ödenmeye devam olunduğu, bu haliyle davanın konusuz kaldığının anlaşıldığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, Kurumun yersiz ödenen aylıkların iadesi istemi ile açtığı Ardahan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/125 Esas sayılı dosyasının akıbetinin ve davacının aylığından her ay kesilmek suretiyle tahsil edilen 38.861,14 TL'nin davacıya iade edilip edilmediğinin, uyuşmazlığın sona erip ermediğinin araştırılmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 1479 sayılı Kanun'un 24 ve 25 inci maddeleri, 6552 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 54 üncü madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu maddelerinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.