YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10656 E.  ,  2023/9703 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1470 E., 2023/1456 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/32 E., 2023/145 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... sigorta sicil numarası ile dava dışı ... A.Ş. unvanlı işyerinde 01.05.1987 tarihinde çalışmaya başladığını, 28.07.1987 tarihli ve 282858 sayılı işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde davalı Kuruma verildiğini, yaklaşık 2 yıl süre ile ... AŞ unvanlı şirkete ait ... Köyü mevkiinde bulunan işyerinde çalıştığını ancak primlerinin yatırılmadığını, davalı Kurum tarafından ilk işe giriş tarihinin 01.05.1987 sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1989 olarak esas alındığını, ilgili dönemde ödenmeyen primler sebebiyle yaşlılık aylığına hak kazanamadığını, açıklanan nedenlerle sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1987 olarak kabul edilerek dava dışı işyerinde bir gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre geçtiğinden davanın bu nedenle reddedilmesi gerektiğini, dava dışı ... A.Ş'ye ait işyeri tarafından davacı adına 01.05.1987 tarihinde işe girdiğine ilişin işe giriş bildirgesi verilmiş ise de bu hususun davacının çalıştığının tek başına delili olamayacağını, dava dışı işveren tarafından davacı adına Kuruma işyerinde çalıştığını gösterir herhangi bir bordro kaydı vs. belge gönderilmediğini, 506 sayılı Kanun'un 79/1 inci maddesine göre, çalıştırılan işçilerin sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamı prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kanıt ve belgelerin Kuruma gönderilmesinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, dava dışı işverenin yerine getirmediği bildirim yükümlülükleri nedeniyle davalı Kurumun sorumluluğu bulunmadığını, davacının tespit talebinde bulunduğu dönemde eylemli veya gerçek biçimde çalışmasının varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayalı sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, çalışma olgusunun varlığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde somut ve inandırıcı yazılı belgelerle ortaya konması, delil olarak ifadelerine dayanılan tanıkların davacı ile aynı işyerinde çalışan ve Kuruma intikal ettirilen aylık prim bordrolarında adı geçen şahıslardan olması, yalnızca bu tanık beyanlarıyla da yetinilmeyip, dosya kapsamında celp edilmesi gereken kayıtlarla birlikte değerlendirilerek davacı tarafın varsa sürekli ve fiili çalışmasının kesin bir şekilde ortaya kon ifadelerinin inandırıcılığı hakkında tanık beyanlarının, işyeri kapsam, kapasite ve niteliği dikkate alınarak değerlendirilmesi, komşu işyeri sigortalılarının da anlatımlarının dosyaya kazandırılarak çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi tarafından; ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından dosyaya sunulan 13.06.2022 tarihli ve 47189623 sayılı yazı ekinde yer alan ... A.Ş. unvanlı işyeri tarafından 1988 ve 1989 yıllarında davalı Kuruma gönderilen bordro listelerinden bordro tanığı oldukları anlaşılan ..., ..., ... ve ...'nin davacı ...'un ... AŞ unvanlı işyerinde fiilen çalıştığına dair net ifadelerinin varlığı, söz konusu tanıkların çalışmaların davacının 1 günlük çalışmasının tespitini istediği 01.05.1987 tarihini kapsayacak nitelikte olmadığı, ancak bu durumun ilgili işyerinden 2017 yılında sigortalı bildiriminin yapılmamasıyla ilgili olduğunun anlaşıldığı, üzerinde sigortalının işe alındığı tarih olarak 01.05.1987 tarihinin kayıtlı olduğu 28.07.1987 tarihli ve 282858 sayılı sigortalı işe giriş bildirgesinde davacının imzasının bulunduğu, 1987 yılında hiç sigortalı bildiriminde bulunmayan bir şirketin işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma bildirimde bulunmasının işyerinin faal olduğunu gösterdiği, dava dışı ... A.Ş. unvanlı işyerinin uyuşmazlık dönemde işyeri tescil kaydının bulunduğu, hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının ... AŞ unvanlı dava dışı işyerinde bir gün süreyle çalıştığı kanaatinin oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının 151380 sicil nolu ... A.Ş unvanlı dava dışı iş yerinde 01.05.1987 tarihinde bir gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurumun davada fer'i müdahil sıfatıyla yer alması gerektiği, çalışma olgusunun kesin olarak belirlenmediği, tanıkların beyanlarının çelişkiden uzak, kesin ve hükme esas alınabilir nitelikte olmadığı, davanın açılmasında Kurum kusuru bulunmadığı, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 22.10.1971 doğumlu davacının 151380 sicil numaralı ... A.Ş. unvanlı işyerinde 01.05.1987 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesinin 28.07.1987 tarihinde Kuruma verildiği, dava dışı ... AŞ unvanlı işyerinin Ulaş Köyü 2242/1 parsel ... adresinde inşaat işinden 01.08.1986 - 01.01.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, 1987 yılı dönem bordrosunun Kuruma verilmediği ancak 1988 ve 1989 yılı bordrolarında kayıtlı tanıkların beyanlarına başvurulduğu ve davacının çalışmasını doğruladıkları anlaşılmakla 506 sayılı Kanun'un 11.12.1981 tarihli 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, davacının 18 yaşını tamamladığı 22.10.1989 tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60/G madde hükmüne göre sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü hususunun hükmün infazında davalı Kurum tarafından re'sen nazara alınabileceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının dava dışı ... AŞ. işyerinde 01.05.1987 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdi ile çalıştığına dair sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasıdır.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 6, 60/G, 79 ve 108 inci maddeleri hükümleridir.
3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davacının işe giriş bildirgesine istinaden 01.05.1987 tarihinde bir gün süreyle hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının, bir başka deyişle sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1987 olduğunun tespitine karar verilmiştir. 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Maddedeki "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanlar" sözcüklerinin, sigortalılar yararına bir yorumla, tâbi olması gerekenleri de kapsadığının kabulü gerekir. Öte yandan, aynı kanunun Geçici 54'üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunanlar için bu maddenin yani 18 yaş sınırının uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Somut olayda davacının, aynı Kanunun Geçici 54 üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunmadığından hakkında anılan madde hükmünün uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle, 22.10.1971 doğumlu olan davacı yönünden tespite konu 01.05.1987 tarihi davacının 18 yaşını ikmal ettiği 22.10.1989 tarihinden öncesine ilişkin olduğundan, tespite konu çalışmanın sadece prim ödeme gün sayısına dâhil edileceği hususunun hükümde gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370'inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı Kurumun temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendine "506 sayılı Kanunu'nun 60/G maddesi hükmü uyarınca 01.05.1987 tarihi yönünden ödenecek sigorta priminin prim ödeme gün sayısının hesabına dâhil edilmesi ile davacının malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 22.10.1989 tarihi olduğunun tespitine" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.