YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10404 E.  ,  2023/8870 K.
"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalılığının tespiti ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 19.07.1988-30.09.1988 tarihleri arasında davalı kooperatifte sigortalı işçi olarak çalıştığını, davacının çalışmasının ilk işe giriş bildirgesi ile kuruma bildirildiğini, ancak daha sonra davacının e-devlet sistemi üzerinden sigorta kaydını sorgularken davalı yanında çalıştığı döneme ilişkin çalışma günlerinin kurum kayıtlarında gözükmediğini gördüğünü, bu durumun müvekkilinin hak kaybına uğramasına sebebiyet verdiğini belirterek müvekkilinin sigortalı hizmetinin başlangıç tarihinin 19.07.1988 olduğunun ve davalı yanında 19.07.1988-30.09.1988 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine, bu süreler içerisinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili, 28.11.2019 tarihli celsede, müvekkilinin 19.07.1988 tarihinde bir gün süre ile davalı işverenlikte çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı işyerinde hiçbir zaman çalışmadığını ve bu durumun davalının yönetici ve çalışanlarının beyanları ile ispatlanmasının mümkün olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile 19.07.1988 tarihinde 2 6200137866 04 07 sicil sayılı iş yerinde 1 gün süre ile hizmet sözleşmesine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili ile davalı Sistem Yapı Koop. Birl. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, yapılan araştırmanın yeterli olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı S.S. Sistem Konut Üretim Yapı Kooperatifleri Birliği vekili istinaf dilekçesinde; eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin ve davalı Sistem Yapı Koop.Birliği vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 19.07.1988 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına davalı Sistem Konut Üretim Yapı Koop. Birl. unvanlı 18406322 sicil no.lu iş yerinden 19.07.1988 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinin dosya içine alınmadığı, iş yeri kanun kapsamı döneminin bilinmediği,işyerinin sadece 1988/1. dönem bordrosunun geldiği ve bu dönemde bordroya kayıtlı çalışanların tanık olarak dinlendiği ancak dava konusu 1988/2. dönem bordrosunun bulunmadığı komşu iş yeri araştırması kapsamında sadece emniyet vasıtasıyla araştırma yapıldığı, araştırmada dava konusu döenem ilişkin komşu iş yeri saptanamadığı, eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Mahkemece, davalı iş yerinin Sümer sok.No:14/1-2 Kızılay-Ankara adresi olduğu gözetilerek SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla dava konusu dönemde davalı işyerine işyerine komşu işyeri sahipleri ve sigortalı çalışanları yöntemince tespit edilerek,çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yeterli komşu tanığı bulunamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek komşu işyeri ve çalışanlarının kimler olabileceği hususunda beyanı alınarak çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle bu kişiler dinlenmeli böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3. Kabule göre de, davacının 19.07.1988 tarihininde (1) gün süre ile çalıştığının ve aynı tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespitine ilişkin istemine yönelik olmak üzere sigorta başlangıcının tespiti yönünde de hüküm kurulmayarak sadece (1) gün süre ile sigortalılığının tespitine ilişkin eksik hüküm tayini isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.