YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10365 E.  ,  2023/8876 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 10200.018 SGK işyeri sicil numaralı ... ünvanlı işyerinde 04.09.1991 tarihinde işe alındığını, bu tarihte çalıştığına dair işveren ... ünvanlı işyeri tarafından işe giriş bildirgesinin davalı kuruma verildiğini, işe giriş bildirgesindeki imzanın müvekkiline ait olduğunu, ancak davalı kurumca işverenin 04.09.1991 tarihine dair dönem bordrosunun bulunmadığı gerekçesiyle müvekkilin sigorta başlangıç tarihini söz konusu tarih olarak esas alınmadığını, müvekkilinin 04.09.1991 tarihinde 10200.018 SSK Sicil No’lu ... ünvanlı işyerinde 1 gün süre ile çalışmış olduğundan sigortalılık başlangıç tarihinin 04.09.1991 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde davanın reddini, talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacı her ne kadar dava dışı ...'ya ait işyerinde 04.09.1991 tarihinde çalışmaya başladığını, işveren tarafından işe giriş bildirgesi verildiğini belirterek işe başlangıç tarihinin 04.09.1991 olduğunun tespitini talep etmiş ise de, işveren tarafından dönem bordrosu düzenlenmediği anlaşılmış, komşu işyeri tespiti için yazılan müzekkere cevabından ise, davacının çalıştığı iddia edilen işyerinin ..., Orta, K2 Tipi Cezaevi inşaatı olduğu, giriş tarihi itibari ile komşu işyerinin bulunmadığı gibi ikamet edeninde bulunmadığı bildirilmiş olduğu..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf başvurusunda; müvekkilinin ...'ya ait işyerinde çalıştığının işe giriş bildirgesi ile sabit olduğunu, kamu tanığı ve komşu işyeri tanığının mahkemece araştırılmakla birlikte bulunamadığını, tanık ...'un çalışmayı doğruladığını, yerleşik Yargıtay kararları uyarınca işe giriş bildirgesinin bir günlük çalışmaya karine olduğunu ileri sürmüş ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda, davacının 04.09.1991 tarihinde işe girdiği bildirimini içeren işe giriş bildirgesinin süresinde kuruma intikal ettiği, işyerinin 10200 sicil numaralı inşaat işyeri olarak 04.09.1991 ile 31.10.1991 tarihleri arasında kapsamda olduğu, verilen sigorta sicil numarasının 1991 yılı serilerinden olmakla birlikte dönem bordrosu verilmediğinden Kurum tarafından uyuşmazlık çıkarıldığı, işyerinin ... cezaevinin çevre aydınlatma işi olduğu ve komşu işyerinin bulunmadığı, işyerine ait belge ve kayıtların imha edildiğinin belirlenmesi karşısında ispatlanamayan davanın reddine dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya ayıkırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 04.09.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu,79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... unvanlı 10200 sicil no.lu iş yerinden 04.09.1991 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 04.09.1991-31.10.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin ...-Orta K Tipi Cezaevi Müdürlüğü adresinde inşaat mahiyetinde olduğu, emniyet vasıtasıyla yapılan komşu işyeri araştırmasında komşu işyeri ve çalışanının tespit edilemediği, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının mahkemeye verdiği müzekkere cevabında, 1991 yılında yüklenici ... tarafından K2 Tipi Cezaevinin "cezaevi aydınlatma işinin" üstlenildiği, ancak anılan ihale evrakının imha edildiğinin bildirildiği, mahkemece 1 davacı tanığının dinlendiği ve dinlenen tanığın işyerişnde çalışma kaydının bulunmadığı anlaşılmakta olup mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, davacının işe giriş bildirgesine konu ve dava dışı ...'nın 1991 yılında taahhüdü altında olduğu bildirilen cezaevi aydınlatma işinin, halihazırda faal bir cezaevinde mi yapıldığı, yoksa aynı anda cezaevinin inşaatı yapılırken bu kapsamda yapılan bir iş mi olduğu belirlenmeli, faal bir cezaevinde yapılan iş ise bu durumda dava konusu dönemde görevli olduğu belirlenecek cezaevi müdür, amir ve personeli tanık olarak dinlenmeli, belirlenememesi halinde davacının çalışmasını bilebilecek başka çalışan yada kişilerin olup olmadığı yönünde davacı beyanı da alınmak suretiyle çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.