YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10268 E.  ,  2024/1379 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/169 E., 2023/154 K.
HÜKÜM/KARAR : Ret

Taraflar arasında görülen Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiş; davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 19.11.2013 tarihli, 18597685 sayılı işlemi ile sahte hizmet kazandırıldığı iddiası ile davacının yaşlılık aylığının kesildiğini, kendisine15.004,98 TL borç kaydedildiğini, davalı Kurumun işleminin iptali gerektiğini, davacının çalışmalarının gerçek olduğunu belirterek davalı Kurum işleminin iptaline, sataşmanın önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının hizmetinin geçtiği ... Temiz unvanlı işyeri ile ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyerleri hakkında yapılan denetim üzerine düzenlenen raporlar ile davacının bu işyerlerinde geçen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayanmadığının tespit edildiğini, buna göre davacının yaşlılık aylığı kesilerek kendisine yer ödeme borcu çıkarıldığını, davacının çalışmalarının gerçek olmadığını beyanla haksız ve yersiz olarak Kuruma yöneltilen davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 25.12.2014 tarihli ve 2014/550 Esas, 2014/550 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 04.10.2016 tarih ve 2015/3446 Esas, 2016/12046 Karar sayılı kararında; "...Mahkemece, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden ve dava konusu dönem içerisinde davacı çalışmalarını Kuruma bildiren işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı; davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, tespiti istenen dönemde davalı işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, eldeki davaya yönelik olarak, Mahkemece, öncelikle dava dışı işverenler ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Temiz adına kayıtlı olan başka işyerleri bulunup bulunmadığı araştırılmalı, başka işyerleri var ise davacının beyanındaki demir tesisatçısı olarak çalışmasının varlığı araştırılmalı, hangi işyerinde kimlerle birlikte çalıştığı hususları sorulduktan sonra bu kişilerin beyanlarına başvurulmalı, yine dava dışı ... ve ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. hakkında vergi dairesince yapılması gereken yoklama tutanaklarının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, davacının çalışmalarının geçtiğini beyan ettiği işyerleri adresleri de sorulmak suretiyle bu işyerlerinden bildirimleri yapılan kimselerin varlığı halinde beyanlarına başvurulmalı, aynı şekilde, Kurum teftiş raporunda adı geçen muhasebeci Mahir İncedayı ve dava dışı işveren ile davacı hakkında suç duyurusu ile ceza davasının varlığı halinde de ceza davasında alınan ifadeler de dikkate alınmak suretiyle, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilmelidir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 12.12.2017 tarihli ve 2017/89 Esas, 2019/98 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 18.01.2022 tarih ve 2020/1081 Esas, 2022/615 Karar sayılı kararında; "... kamu düzenine ilişkin olan bu davada, sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurularak, uyulan bozma ilamı ile oluşan usuli kazanılmış hak çerçevesinde, davacıdan açıklama istenmesi ve bu davadaki çalışma iddiasının gerçekliği ve fiili çalışmasının varlığının bozmada belirtildiği şekli ile nerede hangi işyerinde ve hangi tarihler arasında geçtiği hususunun irdelenmesi, devamında ise, davacının belirttiği çalışmalarını bilebilecek şekilde komşu çalışan ve ya işverenlerin bulunup bulunmadığının araştırılması ve varlığı halinde beyanlarının alınmasından sonra, dosyadaki vergi yoklama tutanakları ve diğer tüm deliller ile birlikte değerlendirilmesi ile sonucuna göre gerekçeleri ile belirtildikten sonra fiili çalışmanın varlığı veya yokluğu hususunda bir karar verilmesi gerekirken, yalnızca davacının ceza davasında alınan ve dava dışı işyerinde çalışmadığına ilişkin beyanı esas alınarak yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...." gerekçesi ile mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı, emniyet yazı cevabı, asil beyanı ve mahkemece dinlenilen daha önceki tanıkların beyanı değerlendirildiğinde davacının bu işyerlerinde fiili çalışmasının bulunmadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; davacı hakkında başlatılan kamu davasında hakkında beraat kararı verildiğini, dosya kapsamında dinlenilen Muhasebeci Mahir İncedayı'nın davacının şirkette çalıştığını beyan ettiğini, bozma gereklerinin yerine getirlmediğini, davacının iyi niyetli olduğunu, Kurumu yanıltıcı bir eylemi olmadığını beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesi ile 01.10.2009-29.01.2012 tarihleri arasında sigortalı sayılmayan ve bu nedenle yaşlılık aylığı şartlarını kaybettiğinden bahisle aylığın kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve Kuruma karşı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.