YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10170 E.  ,  2023/8856 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.12.1990 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1990 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.12.1990 tarihinde 90784.16 sicil sayılı işyerinde hizmet akdine tabi fiilen çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1990 tarihi olduğunun ve 01.12.1990 tarihli 1 günlük çalışmasının hizmet süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, işe giriş bildirgesinin varlığının bir günlük çalışmanın kanıtı ve karinesi olamayacağını, eksik inceleme sonucunda ve sadece tanık anlatımlarına dayanılarak davanın kabulünün yerinde bulunmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.12.1990 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve aynı tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı Şansal Taah. Tic. San. Ltd. Şti. Unvanlı 784 sicil no.lu iş yerinden 01.12.1990 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 01.02.1988-31.10.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin enerji nakil hattı mahiyetinde olduğu, kendisinin Mehdi Yüzügüllü ile birlikte trafo duvarı örme işinde çalıştıkları yönünde beyanda bulunduğu, 1990/1-3. dönem bordrolarının dosyaya geldiği, davacı asilin davacı asilin 1990 dönem bordrosunda bildirilen kişileri tanımadığını beyan etmesi üzerine bordro tanıklarının dinlenmeyip sadece davacı tanıkları olan Mehdi Yüzügüllü ve Kazım Yüzügüllü'nün dinlendiği, öte yandan özellikle davacı ile birlikte bu işte çalıştığı yönünde beyanda bulunan ve TEDAŞ tarafından sigortasının yapıldığını da beyanında belirten tanık Mehdi Yüzügüllü'nün hizmet döküm cetveli ile işyerinden yada TEDAŞ'dan adına verilmiş işe giriş bildirgesi olup olmadığının araştırılmadığı, öte yandan emniyet, SGK, vergi dairesi ve belediye nezdinde yapılan komşu işyeri araştırmasında komşu işyeri ve çalışanının tespit edilemediği ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, davacı asilin aradan çok uzun zaman geçtiği ve işyerinin dava konusu döneme ait bordrosunda adı geçen bordrolu çalışanları tanımadığını ifade etmiş ise de, öncelikle bu çalışanlardan yeteri kadar dinlenip davacıyı tanıyıp tanımadıkları onlarda da sorulmalı, yine yağılan işin niteliği ve kapsamı anılan tanıklardan sorulup birbirlerini görmeme ve tanımama durumları olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı, birbirlerini tanımadıklarının anlaşılması halinde başka birlikte çalıştığı kimse olup olmadığı yada çalışmasını bilebilecek kişilerin olup olmadığı davacıdan ayrıca sorulup bildirilen kişilerin çalışma kayıtları da getirtilmek üzere beyanları alınmalı, davacı tanığı olarak dinlenen ve davacının birlikte çalıştığını beyan ettiği Mehdi Yüzügüllü'nün hizmet döküm cetveli ile dava konusu dönemde işyerinden yada TEDAŞ'dan adına verilmiş işe giriş bildirgesi olup olmadığının araştırılarak dosya içine alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.