YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10088 E.  ,  2023/11426 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/56 E., 2022/309 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı Kurum vekili ile davalılar ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt San ve Tic AŞ ve ...Ticaret ve Sınai Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; ... ...kur'a ait iş yeri sigortalılarından ...'ın 01.07.2010 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiği ve hak sahiplerine 27.496,03 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığı, Kurum zararı oluştuğunu iş teftiş kurulu raporları ile iş yerinde gerekli ve yeterli işçi sağlığı ve işçi güvenliği önlemlerini almayan davalıların iş kazasının oluşunda kusurlarının bulunduğu iddiasıyla ıslahen 27.496,03 TL Kurum alacağının gelir onay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ne diğer davalıların ne de davalının davada kusuru bulunduğu, kazanın sigortalının inşaatın 1. katından düşmesi nedeni ile meydana geldiği, denge kaybının kazaya neden olduğu, önlemlerin alındığı, olay yeri fotoğraflarından katın aydınlık ve tüm tedbirlerin alınmış olduğunun görüldüğü, kusurları bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davası açılamayacağı, iş kazasının oluşumunda hiçbir kusurları bulunmadığı, iş yerinin davalı ...şirketine ait olması nedeniyle herhangi bir tasarruf hakları bulunmadığı, Kurum raporunda da kusurlarının bulunmadığının belirtildiği, işçilere inşaat işlerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verildiği, bu durumun eğitim kayıt formu ile sabit olduğu, dolayısıyla 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi kapsamında hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ticaret ve Sınai Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; sigortalının hak sahiplerinin açılan davada zararlarının fazlasıyla karşılandığı, taşeronların sorumluluklarının sözleşmeler çerçevesinde ayrıntılı olarak belirlendiği, çekilen fotoğraflarda sigortalının baret taktığı, yelek giydiği, çalıştığı katta korkuluklar olduğu, tabelalar bulunduğu, gözetim yükümlülüğünü yerine getirdikleri, kaçınılmazlık söz konusu olduğu, teftiş raporlarını kabul etmedikleri savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından 25.12.2014 tarihli ve 2012/751 Esas, 2014/579 Karar sayılı kararla davanın Kurum tarafından iş kazası nedeniyle hak sahiplerine yapılan ödemenin davalılardan tahsili talebine ilişkin olduğu, alınan kusur bilirkişisi heyetinden davalı asıl işveren ...Tic Sınai Ürünleri Paz ve Tic A.Ş nin %30 davalı taşeron ... Mühendislik Mimarlık ve İnşaat Taah. San ve Tic Ltd Şti'nin %30 davalı alt taşeron ... Mühendislik ... ...kur'un %30 oranında asli kusurlu bulundukları, maktül işçi ...'ın ise %10 oranında kusurlu bulunduğunun tespit edildiği ve alınan hesap raporu ile de Kurum zararının belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 27.496,03 TL 31.10.2011 onay tarihinden itibaren tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, davalılardan müşterek ve mütesesilen tahsili ile davacı Kuruma verilmesine karar verilmiştir.

IV.İLK BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 25.12.2014 tarihli ve 2012/751 Esas, 2014/579 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2.Dairemizce 01.12.2016 tarihli ve 2015/7567 Esas, 2016/14415 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, davalı ... ve diğer davalı şirketlerin yetkililerine karşı açılan ceza dosyaları da celbedilmek suretiyle, davalı işverenler arasındaki hukuki ilişkinin niteliği, bir başka ifade ile, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı usulünce araştırılıp belirlenerek, buna göre yapılacak kusur incelemesi sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, h...lıdır.

2-Kabule göre de, hükme esas alınan kusur raporunda, davalılara toplam %90 oranında kusur izafe edilmesine karşın, davalılar aleyhine kurum zararının %100'üne hükmedilmesi isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir."

B. İlk Derece Mahkemesince İlk Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi tarafından 17.11.2020 tarihli ve 2017/92 Esas, 2020/168 Karar sayılı kararla yeniden yapılan yargılama, Rehberlik Teftiş Kurulu raporu, Büyükçekmece 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/1768 Esas sayılı dosya suretleri, tazminat dosyaları getirtilmek sureti ile üçlü bilirkişi heyet raporu alınmış olup 04.02.2018 tarihli, kusur heyet raporunda olayın 5510 sayılı Kanun'un 13 inci maddesi gereğince iş kazası olduğu, davalı işveren ... 'nin %30 oranında kusurlu olduğu, davalı alt işveren ...'nin %30 oranında kusurlu olduğu, davalı alt işveren ...'un %30 oranında kusurlu olduğu, kazalı ...'ın %10 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği ve yapılan ödemeler doğrultusunda usulüne uygun olarak hesap raporu düzenlendiği, Kurum talebinin yerinde olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 27.496,03 TL'nin 31.10.2011 onay tarihinden itibaren tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, davalılardan müşterek ve mütesesilen tahsili ile davacı Kuruma verilmesine karar verilmiştir.

V.İKİNCİ BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İkinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2020 tarihli ve 2017/92 Esas, 2020/168 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalılar .... ve ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizce 23.02.2022 tarihli ve 2021/3474 Esas, 2022/2399 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı Kurum vekilini temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava ve incelemeye konu dosyada, 01.07.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında sigortalı ...'ın vefat ettiği, bozma sonrası yapılan yargılamada esas alınan kusur raporu doğrultusunda kazanın oluşumunda davalılardan asıl işveren ...Ticari ve Sınai Ürünler Paz. San. Tic. A.Ş.'nin %30, taşeron ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin %30, alt taşeron ...'un %30, kazalının ise %10 oranında kusurlu kabul edildiği, davacı kurum tarafından kurum zararının tamamı talep edildiği anlaşılmakla; hükme esas alınan kusur raporunda, davalılara toplam %90 oranında kusur izafe edilmesine karşın, mahkemece kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, davalılar aleyhinde kurum zararının %100 oranı üzerinden davanın kabulüne karar verilerek, 27.496,03 TL nin 31.10.2011 onay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3-Bozma sonrası sürdürülecek yargılamada, hükmü temyiz etmeyen davalı ... yönünden davacı kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir."

B. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile incelenen dosya kapsamı ve toplanan delillere göre; davalılardan asıl işveren ...Tic. Sınai Ürünleri Paz. San. ve Tic. A.Ş.nin yapımını gerçekleştirdiği Milpark Konutları Projesi'nin ince yapı işlerinin (Alçıpan boya mermer, seramik) alt taşeronluk sözleşmesi ile davalı ... Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. San. ve Tic, Ltd. Şti. ne verildiği, Alt Işveren “... Müh. Mim. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de boya ve seramik işlerini alt işveren “... İnş. Müh ...” unvanlı firmaya verdiği bu firmanın işçisi sigortalı ...'ın inşaatın 1. katında çalıştığı esnada zeminin 3 kat altında bulunan asansör boşluğuna düşmesi sonucu iş kazasına maruz kaldığı ve vefat ettiği, aldırılan bilirkişi raporlarının denetime elverişli, delillere uygun olduğu, kusur oranlarının ve Kurum alacağının doğru belirlendiği anlaşılmakla, Yargıtay bozma ilamından belirtildiği üzere, davalı ... yönünden davacı kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak da gözetilerek 27.496,03 TL ilk peşin değerli gelirin ( davalılar ...Ticaret ve Sinayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. A.Ş. ve ... Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. San. ve Tic. Anonim Şirketi'nin Yargıtay İlamında belirtildiği üzere davalıların %90 oranında kusurlarına denk gelen 24.746,40 TL'den sorumlu olmak kaydıyla) onay tarihi olan 31.10.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davalılar ...Ticaret ve Sinayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. A.Ş. ve ... Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. San. ve Tic. Anonim Şirketi yönünden fazlaya yönelik istemin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile Yargıtay bozma ilamından belirtildiği üzere, davalı ... yönünden davacı kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak da gözetilerek 27.496,03 TL ilk peşin değerli gelirin ( davalılar ...Ticaret ve Sinayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. Aş. ve ... Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. San. Ve Tic. Anonim Şirketi'nin Yargıtay İlamında belirtildiği üzere davalıların %90 oranında kusurlarına denk gelen 24.746,40 TL'den sorumlu olmak kaydıyla) onay tarihi olan 31.10.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davalılar ...Ticaret ve Sinayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. Aş. ve ... Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. San. Ve Tic. Anonim Şirketi yönünden fazlaya yönelik istemin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalılar ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt San ve Tic A.Ş. ve ...Ticaret ve Sanayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; iş kazasının meydana gelmesinde kusurları bulunmadığı, gerekli tüm iş güvenliği tedbirlerini aldıkları, kusurlarının soyut şekilde raporlarda belirtildiği, sigortalının kusurlu olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı ...Ticaret ve Sinayi Ürünleri Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; ek bilirkişi raporu tebliğ edilmeden hüküm kurulduğu, ceza mahkemesinde alınan kusur raporunun hükme esas alınamayacağı, kusur oranlarının h...lı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur oranlarının h...lı olduğu, eksik inceleme ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler nedeniyle oluşan Kurum zararının rücuan tahsili davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 ve 21 inci maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen ilk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgililerden alınmasına,

20.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.