YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/9409 E.  ,  2023/7297 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/98 E., 2022/254 K.
HÜKÜM/KARAR : Direnme

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davacı müvekkilinin SGK sicil numarasının olduğunu, yasanın ön gördüğü koşulları taşıdığı için emeklilik isteminde bulunduğunu, kendisine 01.05.2000 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlandığını, emekliye ayrılan müvekkiline 20.05.2013 tarihine kadar yaşlılık aylıklarının düzenli bir şekilde ödendiğini, hiç bir gerekçe gösterilmeksizin idari bir işlemle aylık bağlama kararının iptal edildiğini, bu tarihten itibaren de aylıklarının kesildiğini belirterek kurum işlemin iptaline, bu husustaki sataşmanın önlenmesine, şimdiye kadar ödenmeyen yaşlılık aylıklarına karşılık 5.000,00TL nin hak edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süre içerisinde dava açılmaması nedeni ile davanın reddinin gerektiğini, kurumun Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezinde 1021096.06 sicil sayılı dosyada Kur- Yap. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. adına işlem gören .../... adresinde kurulu büro işyerinde sigortalı davacının söz konusu iş yerinde bildirilen 1995/3, 1996/1, 1996/2, 1996/3, 1997/1 ve 1997/2 dönemlerinde verilmiş işe giriş bildirgelerinin fiili çalışma olgusuna dayanmadığından müfettiş tarafından tanzim olunan 14.06.2011 tarihli soruşturma raporu gereği iptal edildiğinin tespit edildiğini, kurumca 1032670.06 sicil sayılı dosyada Onur San. Mak. Par. Mon. İm. Paz. Ltd. Şti. adına işlem gören ..... Çankaya/... adresinde kurulu makina bakım ve onarım işi işyerinde sigortalı davacının fiili çalışması olmadığından müfettiş tarafından tanzim olunan 28.04.2011 tarihli soruşturma raporu uyarınca işe giriş bildirgelerinin iptal edildiğini, .....sicil sayılı dosyada Evren Petrol Ürün Dağıtım Nak. İnş. Taah. Tic. Şti. adına işlem gören iş yerinde davacının fiili çalışması olmadığından müfettişce 06.05.2011 tarihli soruşturma raporu gereğince işe giriş bildirgelerinin iptal edildiğini, kurumdan 2102370181 tahsis numarası ile aylık alan davacı hakkında teftiş raporu uyarınca kuruma tabi hizmetleri iptal edildiği ve kalan hizmetleri ile aylığa hak kazanamadığından aylıkları başlangıç tarihinden itibaren iptal edilmiş olup, sigortalının hak etmediği 01.05.2000-20.05.2013 süresi aylığının ilgililerin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından dolayı yersiz ödendiğinin tespit edildiğini, davacıya borç çıkartıldığını, kurumca yapılan işlemlerde hatanın bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.10.2019 tarihli ve 2014/2413E - 2019/387K Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacıya 01.05.2000 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığı, davacı adına 1993-2000 tarihleri arası Evren Petrol..... Ltd. Şti, Kur Yapı İnş.....Ltd. Şti. Onursan Makine.......Ltd.Şti. ve Güngör Besicilik...Ltd.Şti isimli şirketlere ait işyerinden yapılan bildirimlerin fiili olmadığına yönelik düzenlenen 20.05.2013 tarihli teftiş raporuna dayanılarak iptal edildiği ve yaşlılık aylığının kesildiği, davacı tarafından gösterilen tanıklar davacının çalıştığı yönünde beyanda bulundukları, SGK teftiş görevlilerine beyanda bulunan şahıslardan bazıları söz konusu şirketlerde çalışmadıklarını belirttikleri, şirket ortaklarından ... Kurum görevlilerine verdiği beyanda, şirket ortağı olmadığını,şirketlerde çalışmadığını, 20 yıldır Muğla ilindi yaşadığını beyan ettiği, yine davacının kendisine ait Ayvalık'ta bulunan işyerinde çalıştığını belirten tanık ... SGK teftiş görevlilerine verdiği beyanda, şirket ortağı olmadığını, inşaat ustası olduğunu, şirketleri tanımadığını,isimlerini ilk defa duyduğunu, 35 yıldır ...'da ikamet ettiğini belirttiği, şirketlerle ilgili olarak düzenlenen rapor ve eklerinde, vergi ve primlerin ödenmediği, sık sık adres değiştirildiği, vergi yoklamalarında çalışanlara rastlanılmadığı,şirket ortaklarına uluşılamadığı, ifade verenlerin birbirlerini tanımadıkları, depo, ardiye, ticari araç ve demirbaşların bulunmadığının belirtildiği, Kur Yapı Ltd. Şti. yetkilisi tarafından davacının vekil tayin edildiği, ayrıca ....... ve ... isimli şahıslar tarafından kurdukları ve kuracakları şirketlerle ilgili tüm iş ve işlemleri yapmak üzere davacı ve davacı yanında bazı kişilere verilen vekaletnamelerin davacı tarafında sunulduğu, Onursan Makine Ltd. Şti., kayıtlardaki adresinde vergi dairesi görevlilerince yapılan denetimde adresin boş olduğu, bir aydır başka birinin ikamet ettiği ve aynı binada oturan ve yönetici olan şahıs beyanında 42 yıldır ikamet etiğini ancak şirketi ve ortaklarını tanımadığını beyan ettiği anlaşıldığını, Somut olayda, davacı adına bildirim yapılan şirketlerin ortaklarının aynı kişiler olması ve bu kişilerin şirketle ilgili bilgilerinin bulunmaması, işlemlerin davacı ve bir kaç kişi tarafından vekaletname ile yerine getirilmesi, çok sayıdaki şirketin ortaklarının hemen hemen aynı kişilerin olması, yine davacının kendisine ait şirketlerde çalıştığını belirten tanığın SGK görevlilerine adına kurulu şirketleri bilmediğini belirten beyanları, ayrıca çalışmadığını belirten diğer kişilerin beyanları bir bütün halinde değerlendirildiğinde Kurum işleminin yerinde olduğu ve teftiş görevlilerince düzenlenen rapor ve eklerinin aksinin ispat edilemediği, böylece verilen karar yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire bozma kararında; Mahkemece, öncelikle somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında iş yerinin kapsam ve faaliyet alanı araştırılmalı, iş yerinin vergi kayıtları getirtilmeli; iş yeri ortakları hakkında açılan ceza dosyaları getirtilmeli ve irdelenmeli, çalışması iptal edilmeyen bodro tanıklarının varlığı araştırılarak, varsa dinlenilmeli, komşu iş yeri tanıkları, Kurum müfettiş raporunda belirtilen yönetici, apartman sakinleri ve diğer kat malikleri dinlenilerek bildirimin yapıldığı yıllar itibariyle çalışmanın gerçekliliği ve eylemli bir çalışma olup olmadığı tespit edilmeli böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; dolayısıyla belirlenecek bildirimlerin geçerli olup olmadığı açık ve net bir biçimde belirlenerek ortaya konulduktan sonra, sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Mahkememizce yapılan değerlendirmelere göre; birçok kişi adına şirket kuruluşları ve diğer işlemlerin davacı tarafından yapıldığı, davacının kendi şirketi var iken bu iş yerlerinde sigortalılığının bulunduğu, davacının faaliyetinin gerçek anlamda bir çalışma olsa dahi hizmet akdinden değil vekalet akdinden kaynaklanabileceği, iptal edilen hizmetleri döneminde bu iş yerlerinde fiilen çalıştığına dair tespitin yapılamadığı, davacı adına bildirim yapılan şirketlerin ortaklarının aynı kişiler olduğu, bu kişilerin şirketle ilgilerinin bulunmadığı, işlemlerin davacı ve bir kaç kişi tarafından vekaletname ile yerine getirildiği, çok sayıdaki şirketlerin ortaklarının hemen hemen aynı kişiler olduğu, davacının kendisine ait şirketlerde çalıştığını belirten tanığın SGK görevlilerine, adına kurulmuş şirketleri bilmediğini beyan ettiği, diğer tanıkların beyanları bir bütün halinde değerlendirildiğinde kurum işleminin yerinde olduğu, kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksinin yazılı olarak kanıtlamadığı, mahkememiz kararının hukuka uyarlı bulunduğu gerekçesiyle, önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili dilekçesinde özetle; açılan ceza dosyasının Yargıtay'da olduğunu, eksik inceleme neticesinde karar verildiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci ve 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.