YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/9264 E.  ,  2024/1526 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/336 E., 2022/746 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2012/173 E., 2021/153 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının dilekçesinde özetle; davacı müvekkillerin murisi ...'in davalı ...'ya bağlı olarak yine ...'nun iş gördüğü ve Gaziantep 1. Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren, ... Tarım Ürünleri San. Ve Tic. A.Ş.'de çalıştığı bir esnada iş kazasına uğradığını ve vefat ettiğini, müvekkillerinin murisinin bu işyerinde iş makinelerinin kurumu ve montajı işinde çalıştığını, bu kazanın bu işin görüldüğü bir esnada davacılar murisinin aynı işyerinin çatısında sürdürülen işin görüldüğü bir esnada yine davacı murisinin üzerinde bulunduğu makineden düşmesi sonucunda gerçekleştiğini, dava konusu kazanın gerçekleşmesinde gerek alt işveren ... ve gerekse asıl işveren ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.'nin asli ve birinci dereceden kusurlu ve sorumlu olduğunu, her iki davalının koruyucu malzemeler vermediğini, davacıların murisine görmüş olduğu işle ilgili eğitim, seminer programları uygulamadığını, davacı müvekkillerin müteveffayı bu kaza sonucunda kaybettiği andan beri, hem madden hem de manen ciddi sıkıntılar çekmekte olduklarını beyanla, müvekkillerinden sigortalının eşi... ve çocukları ..., ..., ... ve... için 500,00 TL’şer maddi ve Eş için 50.000,00 TL, çocukların her biri için 5.000 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılar ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Davacılar vekili birleşen dava dosyasının dilekçesinde özetle; davalı ... Makine İmalat isimli şahıs firması yetkilisi olduğunu belirterek davalılar ... ve ... husumet yöneltmek suretiyle asıl davaya konu iş kazası nedeniyle asıl davada talep ettiği miktarda maddi ve manevi tazminatların kaza tarihinden faiziyle iş bu davalılardan da müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

3.Davacılar vekili 21.11.2018 tarihli dilekçesiyle asıl ve birleşen davadaki maddi tazminat istemlerini eş... için 135.832,17 TL’ye, ... için 16.523,95 TL’ye, ... için 11.138,47 TL’ye, ... için 4.445,43 TL’ye ve... için 1.121,80 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP
1. Davalı ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: ... ...'in müvekkil şirketin ve diğer davalı ...'nun sigortalı işçisi olmadığını, müteveffanın ... Makine-... işçicisi olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, ölen arkadaşı ... ile birlikte ... Makine isimli işyerinde çalıştıklarını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı ... ve ... ortak vekili cevap dilekçesinde özetle; asıl dosya davalısı şirkette gerçekleşen düşme ve akabindeki ölüm olayının müteveffanın kalp krizi geçirmesi sonucu vuku bulduğunu, ölümün düşmeye bağlı gerçekleşmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararında özetle: "Davacıların murisi ...'in, makine montaj işinde çalışırken elek fanının üstünde çalışırken ayağının kaymasıyla dengesini kaybedip aşağıya eleğin üzerine düşerek yaralanması ve bir gün sonra hastanede vefat etmesi ile sonuçlanan iş kazasında; ... ...'in ölmeden önce vermiş olduğu ifadesinde ... Tarım Ürünleri işyerinde ... Makine firması olarak iş yaptıklarını, ... Makine firmasında 5-6 aydan beri sigortalı olarak çalışmakta olduğunu, 3 metre yükseklikte boruyu tamir ederken dengesini kaybedip aşağıya düştüğünü belirttiği, tarafların kusur oranlarını tespit için bilirkişi heyetinden alınan 27.07.2019 tarihli raporda davalı ...'ın (... makine firması) %65 oranında kusurlu olduğu, davalı ... nun %5 oranında kusurlu olduğu, kazazede ... ...'in %30 oranında kusurlu olduğu, ... Tarıma atfedilen herhangi bir kusurun olmadığının tespit edildiği, 30.10.2018 tarihli hesap bilirkişi raporunda davacıların ayrı ayrı murisleri ...'in vefatı nedeniyle meydana gelen iş kazası neticesinde destekten yoksun kalma tazminat tutarları hesaplandığı, manevi tazminat istemleri yönünden ise; paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, bunların yanında olayın işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak davacının mirasçılarının manevi tatmin duygusu yanında belirlenen miktarın caydırıcılık uyandırma oranı gözönüne alınarak manevi tazminatların belirlendiği" gerekçeleriyle; davacı ... için 135.832,17 TL, ... için 16.523,95 TL ... için 11.138,47 TL, ... için 4.445,43 TL ve... için 1.121,80 TL maddi tazminatlar ile davacı ... için 35.000,00 TL, davacı ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL'şer manevi tazminatların ... Tarım şirketi ve ... dışında diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili dilekçesinde özetle; davaya konu iş kazasının murisin makine montajı yaptığı ... Tarım Ürünleri San ve Tic. A.Ş. Şirketinde meydana gelmesi ve yapılan işin davalı şirketin faaliyetlerinin devamı için yapılıyor olması karşısında anılan davalı şirketin tazminat alacağından sorumlu tutulması gerektiğini, davalı tarafça eski tarih atılmak suretiyle adi yazılı şekil halinde sunulan davalılar arasındaki sözleşmenin noter huzurunda düzenlenmemiş olması karşısında sonradan düzenlemiş nitelikte olduğunun gözetilmediğini, adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında da davalı Halil Sayın'ın sorumlu tutulmamasının hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; "Davacıların murisinin ... Makine (...) adlı iş yerinde 05.07.2010 tarihinde ... Mercimek Fabrikasının makine montaj işinin yapıldığı sırada elek fanının üzerinde ayağının kayması sonucu aşağı düşmesi ile iş kazasının meydana geldiği , kaza nedeni ile açılan kamu davasında ...'nun taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirken, ... ...'nın beraatine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, karara esas 27.07.2019 tarihli kusur bilirkişi raporu ile olayın meydana gelmesinde davalı işveren ...'ın %65 oranında kazalının %30 oranında montaj işinde işçilerden sorumlu usta ...'nun %5 oranında kusurlu olduğunun her ne kadar davalı ... Şirketi ile ...-Makine-... arasında imzalanan istisna akdinde taraf olarak görünen ... ise de; vergi levhasında mükellefin ... olması dolayısıyla yüklenenin ... olduğu ...'a ayrıca kusur atfedilmediği, diğer davalı ... şirketinin ... Makine ile yaptığı istisna sözleşmesi gereği iş veren sıfatına sahip olmadığı iş verenlikten doğan sorumluluk ve yükümlülüğünün olmadığı tespit edilmiş ise de kazalının kurum kaydında iş verenin ... olduğu, dosyaya ibraz edilen 12.04.2010 tarihli istisna akdinde sözleşmenin konusunun ... Mercimek Fabrikasının onarımı yenilenmesi ve eski ve yeni makinelerin çalışır duruma getirilmesi işi olduğu söz konusu işte davalı ... şirketi işçisi çalışmadığı söz konusu sözleşmede iş sahibine emir ve talimat verme yapılan işi kontrol ve denetleme yetkisi tanınmadığı, iş sahibi ve yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi bulunmadığı sözleşmeye konu işlerin davalı şirketin işinin bir parçası olup uzmanlık gerektiren işlerden sayılamayacağı gibi yardımcı iş olarak kabulünün de mümkün olmadığı, böylece anılan sözleşme konusu işlerin anahtar teslimi eser sözleşmesi olarak kabulünün gerekeceği, eser sözleşmelerinin şekle tabi olmadığı davalı şirket ile davalı ... Makine arasındaki ilişkinin asıl alt işverenlik ilişkisi olarak değerlendirilemeyeceği, ancak SGK'dan gelen Müfettiş raporu ekindeki ifadelerde ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi Bora ..., ... Makine İmalat ve Ticaret iş yerinin işvereni ...'a iş yerindeki makinelerin montaj tamir ve bakım işini verdiklerini bildirmiş ... Tarım şirketi ustabaşısı... benzer beyanlarda bulunmuş olup eser sözleşmesininde ... tarafından imzalanması dikkate alındığında davalı ...'ınında iş veren sıfatı ile davaya konu alacaklardan sorumlu olduğu değerlendirilerek karar vermek gerektiği" gerekçeleriyle Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2 hükmü gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına, asıl dava ve birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine; davacı ... için 135.832,17 TL, ... için 16.523,95 TL ... için 11.138,47 TL, ... için 4.445,43 TL ve... için 1.121,80 TL maddi tazminatlar ile davacı ... için 35.000,00 TL, davacı ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL'şer manevi tazminatların ... Tarım Şirketi dışında diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili dilekçesinde özetle; davalı ... Tarım Ürünleri ... ve Tic A.Ş.'nin davaya konu işi diğer davalıların yetkilisi olduğu işveren ... Makine firmasına vermiş olmakla asıl işveren sıfatının bulunduğunu, şirket ile sigortalının işvereni arasında düzenlenen istisna sözleşmesinin kazadan sonra düzenlenmiş olduğunu bu kapsamda müvekkilerini bağlamayacağını, noter huzurunda düzenlenmeyen belgenin bağlayıcılığı olmadığını beyanla davalıların müşterek ve müteselsil olarak sorumlu tutulması yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesidir. "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü Hakkındaki Kanunun 2 ve 7 nci maddeleri gereğinc uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55 ve 420 nci maddesi hükümleridir. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir. " Asıl- Alt İşverenlik ile İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/7 ve kaza tarihi itibariyle yürürlükte bulunan aynı Kanun'un 77 nci maddesi ile 27.09.2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Alt İşverenlik Yönetmeliği Hükümleri ile 04.12.1973 tarih ve 7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümleridir.

3. Değerlendirme
A) Davacılar vekilinin müvekkillerinde...'nin manevi tazminat istemi ve müvekkillerinden..., ..., ... ve...'nın maddi ve manevi tazminat istemleri nedeniyle davalı ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında verilen husumetten ret kararlarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Somut olayda davacı ...'nin manevi tazminat istemi ve davacılardan....,... ve...'nın maddi ve manevi tazminat istemleri nedeniyle davalı ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında Bölge Adliye Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli kararıyla verilen husumetten ret kararına yönelik davacılar vekilinin temyiz başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 107.090,00 TL'lik kesinlik sınırı gözetildiğinde incelenmesinden mümkün olmaması nedeniyle anılan bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.

B) Davacılar vekilinin müvekkillerinden...'nin maddi tazminat istemi nedeniyle davalı ... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. Hakkında verilen husumetten ret kararına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilinin anılan hükme yönelik temyiz itirazlarının, istinaf itirazı olarak ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu da dikkate alınarak, temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacılar vekilinin müvekkillerinde .....'nin manevi tazminat istemi ve müvekkillerinden........ ve ....'nın maddi ve manevi tazminat istemleri nedeniyle davalı ..... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında verilen husumetten ret kararlarına yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2. Davacılar vekilinin müvekkillerinden...'nin maddi tazminat istemi nedeniyle davalı ..... Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında verilen husumetten ret kararına yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının davacı taraftan tahsiline,

4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.