YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/9116 E.  ,  2024/1525 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/488 E., 2022/956 K.
KARAR : Davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... ile davalı yönünden esastan ret, davacılardan ..., Emre Dereli ve ... yönünden kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Zonguldak 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/324 E., 2020/363 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili ile davalı vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine, davacılardan ..., ... ve ... vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeninden esas hakkında davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılardan ... vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar...,... ve .... ortak vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri murisi ...'nin davalı işverenin .... Müessesi Maden Ocaklarında çalışmakta iken 13.12.2017 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiğini, anılan iş kazasının meydana gelmesinde iş ve çalışma mevzuaatının kendisine yüklediği önlem ve tedbirleri almayan, gerekli gözetim ve denetim görevini de yeterince yapmayan davalının kusurlu olduğunu, müvekkili davacıların murisinin ölümü nedeniyle maddi ve manevi kazanç kayıplarına uğradığını ileri sürerek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla her bir müvekkili için ayrı ayrı 100,00 TL maddi tazminat ile müvekkili sigortalının eşi ..... için 150.000,00 TL, diğer müvekkilleri için ise ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini müvekkili .... için 15.698,85 TL'ye artmıştır.

2.Davacılar..... ve .... ortak vekili birleşen davanın dilekçesinde özetle; müvekkillerinin kazalı ...'nin kardeşleri olduğunu belirterek aynı kaza ile ilgili ayrı ayrı 20.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte

3.Davacılar ..... ve .... ortak vekili birleşen davanın dilekçesinde özetle; müvekkillerinin kazalı ...'nin kardeşleri olduğunu belirterek aynı kaza ile ilgili ayrı ayrı 20.000 TL manevi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili asıl ve birleşen dosyalara cevap dilekçesinde özetle; davada zamanaşımı olduğunu ve davanın mükerrer olarak açıldığını, ölümün iş kazası sonucu olmadığını, olayda tespit olunan maluliyet arasında uygun neden-sonuç bağının bulunmadığını, dava konusu olayda müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, kusurun tamamının kaza geçiren işçide olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararında özetle, asıl ve birleşen 2018/622 Esas, 2019/14 Karar sayılı ve birleşen 2019/431 Esas, 2019/493 Karar sayıl davaların da kısmen kabulü ile;
Maddi tazminat istemleri yönünden;
a) 15.698,85 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 13.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak Davacı ...'ye verilmesine,

b) Davacılar ... ve ...'nin maddi tazminat istemlerinin reddine,
-Manevi tazminat istemleri yönünden; davacılar tarafından duyulan elem ve üzüntünün telafisi amacıyla murisin ve davacıların yaşları, ölümün şekli, kazanın oluşumundaki davalının yüksek kusuru, ekonomik koşullar ve tazminatın genel ilkeleri dikkate alındığında;

a) Davacı ... yararına takdiren 70.000,00 TL,
b) Davacı ... yararına takdiren 50.000,00 TL,
c) Davacı ... yararına takdiren 50.000,00 TL,
ç) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL,
d) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL,
e) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
f) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
g) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
h) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesi ile; hükmedilen manevi tazminat miktarlarının son derece düşük olduğunu, maddi tazminat hesabında murisin gelir hesaplamasının hatalı olduğunu, aktif ve pasif dönem kazançlarının eksik hesaplandığını; murisin yıllık gelirinin bilirkişi raporunda eksik hesaplandığını, SGK'dan bağlanan ilk peşin sermaye geliri de fazla hesaplanarak gönderildiğini; maddi kazanç kaybı geliri ile ilk peşin sermaye geliri orantılı olarak bilirkişice değerlendirmeye alınmadığını; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olayıp maddi tazminatlar yönü ile de kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesi ile kazada işveren kusuru bulunmadığını, işçi kusuru ile meydana geldiğini; davalı tarafından işçi sağlığı ve güvenliği yönünden alınan tedbirlerin alındığını, denetimlerin yapıldığını, kazanın oluşmaması için kurumun alması gereken önlemlerin raporda belirtilmediğini, zarardan SGK tarafından bağlanan gelirin tamamının tenzil edilmesi gerekirken kusur uygulanarak zarardan kusursuz miktarın düşümünün hatalı olduğunu, hesap raporunun hatalı olduğunu, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; "SGK denetmen raporu ile işveren %80, işçi %20 kusurlu olduğunun tespit edildiği, tarafların kusur durumlarına ilişkin mahkemece alınan heyet raporunda davalı işveren %50, kazalı müteveffa işçi %50 kusurlu olduğunun tespit edildiği; mahkemece raporun hükme esas alındığı, kusura ilişkin itirazla istinaf edenin sıfatı göz önüne alındığında kabul edilen kusur oranlarında bir isabetsizlik görülmediği, davacının ücrete (yıllık gelire) itirazlarının bulunmadığı, dosya kapsamında alınan raporlar ve davacı tarafın yargılama aşamasındaki itirazları nazara alındığında bu husustaki istinaf nedeninin yerinde görülmediği, tarafların yargılama sırasındaki beyan ve itirazları ile dosyadaki bilgi ve belgelere göre hesaba dair tarafların istinaf nedenlerinin yerinde görülmediği, yargılama sürecinde kabul edilen kusur oranları ile dosya kapsamına göre davacı eş için 100.000,00 TL, davacı çocuklar için 70.000,00'er TL. Manevi tazminatın hakkaniyete ve dosya kapsamına daha uygun olacağı, davacı kardeşler için takdir edilen manevi tazminat miktarlarının ise yerinde olduğu anlaşılmakla anılan davacılar yönünden manevi tazminata ilişkin yeniden hüküm verilmesi gerektiği" gerekçeleriyle "Davacı ..., ..., ..., ..., ... ve ... ve davalı ... İstinaf isteminin Esastan Reddine, Davacılar ..., ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına,

Asıl ve birleşen 2018/622 Esas, 2019/14 Karar sayılı ve birleşen 2019/431 Esas, 2019/493 Karar sayıl davaların da kısmen kabulü ile
-Maddi tazminat istemleri yönünden;
a) 15.698,85 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 13.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak Davacı ...'ye verilmesine,
b) Davacılar ... ve ...'nin maddi tazminat istemlerinin reddine,
-Manevi tazminat istemleri yönünden; Davacılar tarafından duyulan elem ve üzüntünün telafisi amacıyla murisin ve davacıların yaşları, ölümün şekli, kazanın oluşumundaki davalının kusuru, ekonomik koşullar ve tazminatın genel ilkeleri dikkate alındığında;
a) Davacı ... yararına takdiren 100.000,00 TL,
b) Davacı ... yararına takdiren 70.000,00 TL,
c) Davacı ... yararına takdiren 70.000,00 TL,
ç) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL,
d) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL,
e) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
f) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
g) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL
h) Davacı ... yararına takdiren 5.000,00 TL olmak üzere toplam 270.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılardan ... vekili ve davalı vekili tarafından temyiz istemlerinde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Maddi tazminat hesabında davacı müvekkillerin murisinin gelir hesaplaması, aktif ve pasif kazançları eksik hesaplandığını, murisin yıllık geliri bilirkişi raporunda eksik hesaplandığını, SGK'dan bağlanan ilk peşin sermaye geliri de fazla hesaplanarak dosyaya bildirildiğini, hesap bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan kusur oran ve aidiyetinin yerinde olmadığını, hükmedilen maddi ve manevi tazminatların fazla olduğunu, davacı maddi tazminat alacaklarından davacılara bağlanan gelirin tüm peşin sermaye değerinin tenzili gerekirken kusura isabet eden ilk peşin değerinin tenzilinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının eş, çocuk ve kardeşlerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesidir. "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleridir. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir. "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı Kanun hükümleridir.

3. Değerlendirme
A) Davacı ... vekilinin müvekkilinin kısmen reddolan manevi tazminat istemine, davalı vekilinin ise davacıların her biri lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3.Bölge Adliye Mahkemesinin, İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırarak esas hakkında kısmen kabul ve kısmen redde dair verdiği kararın 27.04.2022 tarihli olup iş bu karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 107.090,00 TL'lik kesinlik sınırı gözetildiğinde, davacı ...'nin kısmen reddolan manevi tazminat istemiyle davalı temyizi nedeniyle davacılar lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatların birbirinden bağımsız ve ayrı nitelikte birere dava olarak anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla davacı ... vekili ile davalı vekilinin iş bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Davacı ... vekilinin müvekkili lehine talep ettiği ve tamamen reddolan maddi tazminat istemine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle davacı vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının, istinaf itirazları olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu hususları da dikkate alınarak, temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenlerine göre tüm temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı ... vekilinin müvekkilinin kısmen reddolan manevi tazminat istemine, davalı vekilinin ise davacıların her biri lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatlara yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2. Davacı ... vekilinin müvekkili lehine talep ettiği ve tamamen reddolan maddi tazminat istemine yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının davacıdan tahsiline,

4. Davalı tarafından yatırılan harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

5. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.