YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/8841 E.  ,  2023/10163 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/3189 E., 2020/748 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/429 E., 2019/666 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mamülleri Ticaret A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan, davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili tarafından da duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 08.02.2022 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. adına Av. ... ile davacı adına Avukat ... geldiler. Diğer davalılar adına gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak, hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün yapılan incelemede dosyada tespit edilen noksanların ikmali için dosya mahalline geri çevrildikten, dosyada noksanların ikmali ile dosya Dairemize gelmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sigortalı ...’nün 09.06.2012 tarihli iş kazası neticesinde uğradığı iş gücü kaybı nedeniyle belirsiz alacak davası mahiyetinde 5.000 TL maddi tazminat ile 50.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini her iki davalı yönünden 127.706,00 TL’ye artırmıştır.

2.Davacı vekili ...’nın yargılama sırasında vefat etmesi nedeniyle mirasçılarını davaya dahil etmiş ise de 09.07.2019 tarihli celsede iş bu davalının mirasçıları yönünden davayı takip etmediğini beyan etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Malulleri Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: husumetin kendisine düşmediğini deponun çatısının yapım işinin asıl işvereni olmadığını, anahtar teslim suretiyle diğer davalıya verdiğini işçinin diğer davalı işçisi olduğundan sorumlu tutulamayacağını beyanla davanın reddini,

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının olay günü boyacı ustası olduğu halde kaynakçı ustasının tek çalışması nedeniyle kaynak işinde çalıştığı çay saati geldiğinde malzemeleri çatıya çektikleri makara sistemine bağlı iple aşağı inmeye çalıştığı sırada ipin bağlı olduğu demirin boşa çıkması üzerine iple beraber aşağı düştüğünü, tanık ... beyanıyla davacının kendisine verilen emniyet kemerini bağlamadığından kusurlu olduğu gibi, iskeleden inmediği için de kusurlu olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... mirasçıları hakkında açılan davanın takip edilmemesi, dosyanın karara çıkması nedeniyle HMK'nun 150 nci maddesi gereğince açılmamış sayılmasına, davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Malulleri Ticaret AŞ yönünden ise davacının maddi tazminat isteminin tam kabulüyle 127.706,00 TL maddi tazminat ile manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 30.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya cevaplarını tekrarla müvekkilinin pasif taraf sıfatının bulunmadığını, mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar arasındaki sözleşmeden, davalı şirketin depo yapım işinin betonarme işlerini başka kişilere, çatısını diğer davalıya yaptırmak suretiyle böldüğü ve bu suretle depo yapım işinden tamamıyla elini çekmediği malzeme temin ettiği ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda gördürmek istediği işleri farklı işverenlere gördürdüğü, bu nedenle davalı Gi-Pa Şirketinin asıl, diğer davalının alt işveren olarak iş sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerden müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarının yerinde olduğuna işaretle davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekili istinaf sebepleriyle benzer sebepler ile özellikle asıl işveren sıfatı olmadığını, işin anahtar teslim olarak davacının işvereni ...’ya verildiğini, ...’nın bağımsız kendi adına çalışma yürütüten bir kişi olduğunu, kusur raporlarında müvekkiline herhangi bir kusur izafe edilmediği halde sorumluluğuna hükmedilemeyeceğini, kabul anlamına gelmemekle beraber işçinin olayın gerçekleşmesinde tam kusurlu olduğuna işaretle kararın bozulmasını talep ettiği anlaşılmıştır.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Temyiz incelemesinin kapsamı bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası 371 inci maddeleridir.

Aynı kanunun 150 nci maddesinde;
"(1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.

(2) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.
(3) Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır.

(4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır.

(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

(6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır.

(7) Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır."
Basit yargılama usulü uygulanan iş bu dava için uygulanma imkanı bulunan 320/4 üncü maddesinde; "basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

3. Değerlendirme
Somut olayda, davacılar vekilinin dava dilekçesinde husumet yönelttiği davalılardan ...'nın yargılamanın devamında 22.08.2017 tarihinde geride mirasçılar bırakarak vefat ettiği, mahkemece bu durumun anlaşılması üzerine mirasçılarının davaya taraf olarak kaydıyla davadan haberdar kılınarak yargılamaya devam edildiği esnada, 09.07.2019 tarihli oturumda davacı vekilinin iş bu davalının mirasçıları yönünden davayı takip etmediğini beyan etmesine karşın dosyanın işlemden kaldırılması kararı vermek yerine aynı oturumda iş bu davalının mirasçıları yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmakla, yukarıda belirtilen HMK 150 nci maddesi ve basit yargılama usulünün uygulandığı iş mahkemesinde uygulanma imkanı bulunan 320/4 üncü maddesi kapsamında şartlarının gerçekleşmediği gibi, iş bu davalı mirasçıları yönünden işlemden kaldırma kararıyla beraber kanunen gereken yasal süre geçmeden aynı celse verilen açılmamış sayılmasına dair kararın açıkça kanun hükmüne aykırı mahiyette olduğu anlaşılmıştır

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın, karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, HMK'nun 369/1 inci maddesi kapsamında kanunun açık hükmüne aykırı görülen bu husus re'sen dikkate alınarak bozma sebebine göre bu aşamada davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekilinin temyiz itirazları incelenmeksizin Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının ortadan kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen hüküm usulden bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

4. Dairemizde icra edilen duruşmada duruşma isteyen ve kendisini vekille temsil ettiren davalı Gi-Pa Dayanıklı Tüketim Mam. Tic. A.Ş. ve Tic AŞ lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 17.100.00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine, davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5. Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.