YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/8286 E.  ,  2023/5727 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/303 E., 2019/89 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki sigortalının iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle maddi ve tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından temyiz edildiği anlaşıldıktan; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; davacının 01.12.2006 tarihinde davalı ... Tekstil Branda-Çadırsan San. Tic. Ltd. Şti'nde ... sicil numarası ile diğer davalıya ait Mersin Yat Limanı içerisinde bulunan Fuar alanı çadırlarının sökülmesi sırasında iş kazası geçirdiğini ve sakatlandığını belirterek, 1.000,00 TL maddi tazminat ve 25.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Forum Fuarcalık ve Geliştirme A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 10.09.2013 tarihli ve 2008/187 Esas, 2013/576 Karar sayılı kararı ile;
1- ) Davanın kısmen kabulü ile;
A-) Davacı ...'ın davalı Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş ye açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının husumet yokluğundan ayrı ayrı reddine,

B-) Davacı ...'ın birleşen Mersin 1. İş Mahkemesinin 2010/580 esas sayılı dava dosyasında davalı Forza Fuarcılık ve Organizasyon Hizmetleri A.Ş yönünden açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının ayrı ayrı reddine,

C-) Birleşen Mersin 2. İş Mahkemesinin 2011/274 esas sayılı dava dosyasında; davacılar ... , Selami Özkan, ..., Recep Özkan, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın davalı Forza Fuarcılık ve Organizasyon Hiz. A.ş ve Eksen Tekstlil Branda - Çadır Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'ne karşı açmış oldukları manevi tazminat davalarının ayrı ayrı reddine,

D-) İş bu ana dava dosyasında davacı ...'ın davalı ... Tekstlil Branda - Çadır Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'ne karşı açmış olduğu maddi tazminat davasının kabulü ile; 37.382,78 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2006 tarihineden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte işbu davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

E-) İş bu ana dava dosyasında davacı ...'ın davalı ... Tekstlil Branda - Çadır Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'ne karşı açmış olduğu manevi tazminat davasının kabulü ile; 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2006 tarihineden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte işbu davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 04.04.2016 tarih ve 2016/2305 esas ve 2016/5932 karar sayılı ilamında özetle; somut olayda 01.12.2006 tarihli iş kazasının Adnan Menderes Bulvarı/Mersin Yat Limanında vuku bulduğu ve davacı kazalının iş kazası tarihinde davalı ... Teks.Branda San.Tic.Ltd.Şti. çalışanı iken bu kazaya maruz kaldığı hususlarında ihtilaf bulunmadığı, ihtilafın davalı ... Teks.Branda San.Tic.Ltd.Şti. ile diğer davalı şirketler olan Forza Fuarcılık Ve Org. Hiz. A.Ş. ve Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş. arasındaki ilişkinin ortaya konulmasında çıktığını, aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olan SGK Başkanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı inceleme Raporunda bu davalıların (Forza Fuarcılık ve Org. Hiz. A.Ş. ve Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş.'nin) somut olaya dair irtibatlarının net ortaya konulmadığı gibi davalı Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş. vekilinin davaya verdiği cevabında kaza tarihinde Mersin Yat Limanında fuar düzenlemediklerini savunarak husumet itirazında bulunduğu, bu kapsamda davalılar arasındaki ilişkinin tartışmalı olduğu, mahkemece araştırılması gereken belli başlı bazı hususlar bulunmakta olup bunların başında öncelikle tüm dosya kapsamına göre kazanın Mersin Yat Limanındaki Fuar alanında meydana gelmesine göre bu fuar alanının kaza tarihi itibariyle kimin mülkiyet veya işletiminde olduğu, kazanın meydana geldiği fuar organizasyonunu kimin üstlendiği, fuar organizesini üstlenen kişi veya kişilerin başkaca kişilere fuar alanında iş yaptırıp yaptırmadıkları hususunda sözleşmeler dahil tüm kayıtların ilgili yerlerden istenilmesi gerektiği, inceleme konusu dosyada ise böylesi etkin bir araştırma yapılmadan karar verildiği, bunun neticesi olarak da davalı Forza Fuarcılık ve Org. Hiz. A.Ş. ve Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş.nin hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu olmadıkları neticesine varıldığı, yapılacak işin; yukarıda açıklanan hususlarda araştırma yaparak davalılar arasındaki ilişkiyi açık bir şekilde ortaya koymak, eğer davalı ... Teks.Branda San.Tic.Ltd.Şti. ile diğer davalılar arasında yine yukarıda giriş kısmında açıklanan ilkeler kapsamında asıl-alt işveren ilişkisinin varlığı ortaya konulur ise bu kez asıl işverenlerin alt işverenlerin eylemlerinden ötürü kusursuz olduklarını dikkate alarak yine tüm delilleri bir arada değerlendirip neticesine göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 04.02.2019 tarihli ve 2016/303 Esas, 2019/89 Karar sayılı kararı ile; davacı kazazede ...'ın 01.12.2006 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda meslekte kazanma gücünü %9 oranında kaybederek malül kaldığı, meydana gelen iş bu olayın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından iş kazası sayıldığı, meydana gelen iş kazası olayında 18.07.2012 tarihli iş güvenliği uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen kusur raporuna göre davalı işveren Eksen Tekstil Branda Çadırsan. ve Tic. Ltd. Şti'nin olayda %90 oranında kusurlu olduğu, şirket yetkilisi ...'in %10 oranında kusurunun bulunduğu tespit edilmiş. Olayda davacı işçi ...'ın kusurunun bulunmadığı yine davalı Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş'nin kusurunun olmadığı tespit edilmiş. Mahkememizce alınan iş bu kusur raporu olay ve oluşa ve dosyadaki tüm delil durumuna göre tanzim edildiğinden benimsenmek suretiyle hükme esas alındığı, Mahkemece aktüerya uzmanı bilirkişiden alınan 14.01.10213 tarihli hesap raporuna göre davacı ...'ın 37.382,78 TL maddi tazminat isteme hakkı olduğunun tespit edildiği, davacı ...'ın maddi zararının davalı ... Tekstil Branda -Çadırsan ve Tic. Ltd. Şti.'nden tahsili ile bu davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, davacı ...'ın davalı Forum Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş yönünden açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının iş bu davalının meydana gelen kaza olayında kusurunun bulunmaması sebebiyle husumet yokluğundan reddine karar vermek gerektiği, davacı ...'ın davalı Forza Fuarcılık ve Organizasyon Hizmetleri A.Ş yönünden açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının gelen yazı cevapları doğrultusunda davalı şirketin olay tarihinde kazanın meydana geldiği alanda herhangi bir faaliyetinin olmadığının anlaşılması karşısında reddine karar vermek gerektiği, birleşen Mersin 2. İş Mahkemesinin 2011/274 esas sayılı dava dosyasında kazazede ...'ın 01.12.2006 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası sebebiyle; dava açan anne ... ve baba ... ile kardeşler ..., ..., ..., ...'ın davalı Forza Fuarcılık Organizasyon Hizmetleri A.Ş. ve Eksen Tekstil Branda Çadır-San ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı açmış oldukları manevi tazminat davalarının, davalı Forza Fuarcılık Organizasyon Hizmetleri A.Ş.'nin husumet ehliyetinin olmaması ve bu davalılar yönünden kazazede ...'ın iş kazasında %9 oranında sürekli iş göremezliğe uğraması sebebiyle davacı anne, baba ve kardeşlerin ruhsal sağlık bütünlüklerinin ağır şekilde bozulduğu ispat edilemediğinden manevi tazminat isteklerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerektiği, davacı ...'ın davalı ... Tekstil Branda Çadır-San ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı açmış olduğu manevi tazminat davasının ülkenin ekonomik koşulları,tarafların sosyal ekonomik durumları,paranın satın alma gücü,tarafların kusur durumu,olayın ağırlığı,davacının sürekli iş göremezlik oranı,işçinin yaşı,olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutulduğunda ve olayın işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince almasından kaynaklandığıda gözetilerek davacının malul kalması sebebiyle duymuş olduğu elem ve ızdırabın dereceside dikkate alınarak davacı lehine manevi tazminata hükmetmek gerektiği, bu nedenle davacı lehine 25.000,00 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle;

1-Davacının davasının kısmen kabulüne,
Davacının, davalı Forum Fuarcılığa karşı açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının ayrı ayrı reddine,

Davacının, birleşen Mersin 1. İş Mahkemesinin 2010/580 sayılı dosyasında davalı Forza Fuarcılık ve Organizasyona karşı açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasının ayrı ayrı reddine,

Birleşen Mersin 2. İş Mahkemesinin 2011/274 E sayılı dava dosyasında davacıların, davalılar Forza Fuarcılık ve Eksen Branda Ltd. Şti'ne karşı açmış olduğu manevi tazminat davasının ayrı ayrı reddine,

Mahkememizin ana dava dosyasında davacının davalı ... Tekstil Baranda Ltd. Ştine karşı açmış olduğu maddi tazminat davasının kabulü ile 37.382,78 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Mahkememizin ana dava dosyasında davacının davalı ... Tekstil Baranda Ltd. Ştine karşı açmış olduğu manevi tazminat davasının kabulü ile 25.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece Mersin 2. İş Mahkemesinin 2015/267 Esas sayılı dosyası ile ilgili olarak herhangi bir karar vermediğini, davalı şirketler arasında bir bağ bulunmadığından bahisle davalılar Forum Fuarcılık ile Forza Fuarcılık yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, kazanın mersin yat limanı içerisinde bulunan fuar alanında meydana geldiğini, fuar alanı işleticisinin tespiti açısından mahkemenin Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğüne yazmış olduğu yazıya, Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün vermiş olduğu cevapta, fuar alanının Forza Fuarcılık A.Ş. tarafından işletildiğinin yazılı olduğunu, haklarında husumetten dava red edilen davalılar adı Forza Fuarcılık ve Forum Fuarcılık 'ın adından da anlaşıldığı üzere işlerinin fuar düzenlemek olduğunu, davalı Forza Fuarcılılık A.Ş.,nın husümet itirazının olmadığını, bu fuarı kendilerinin organize etmediği konusunda bir itirazları bulunmadığını, sadece Forum Fuarcılığın husumet itirazı olduğunu, Forum Fuarcılık ile Forza Fuarcılık arasında fiili ve hukuki bağ bulunduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.9.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6100 sayılı HMK'nun 303 üncü maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunun 332 ve 98 inci maddeleri gereğince uygulanan aynı Kanunun 41, 42, 43, 44, 46 ve 47 inci maddeleri ile 53 üncü maddesi, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 2.maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 55 inci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunun 77 inci maddesi, manevi tazminatın belirlenmesi yönünden 22.06.1996 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı.

3. Değerlendirme
1.6100 sayılı HMK'nun 166. maddesine göre ayrı ayrı açılmış davaların aralarında bağlantı bulunmaları halinde birleştirilerek bakılabilmeleri mümkündür. Ancak, birleştirme kararı, taraflar arasındaki uyuşmazlığı esastan çözümleyen bir karar değildir. Bu karar, sadece birleştirilen davaların yargılama safhalarının müşterek cereyan etmesi sonucunu doğurup, her dava, ayrı ayrı hükme bağlanmalıdır. Davaların birbirlerinin içerisinde erimesi, tek bir davaya dönüşmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Başka bir anlatımla, birleştirmeye konu davalar bağımsız kimliklerini korurlar.

2.Somut uyuşmazlıkta; davacıların, birleşen dosyada (Mersin 2. İş Mahkemesinin 2015/267 Esas), kaza nedeniyle 37.382,27 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın davalı gerçek kişiler ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiş, mahkemece iş bu dosya ile birleştirilmesine ve dosya arasına alınmasına karar verilmiş olmasına rağmen, yapılan yargılama sonunda birleşen dosya hakkında olumlu-olumsuz bir karar verilmediği, asıl ve birleşen dosyalar hakkında ayrı ayrı hüküm kurulmaksızın inceleme yapılarak sonuca gidildiği görülmektedir.

3.Mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler göz önünde bulundurularak HMK 297/2 inci maddesi uyarınca her bir talep hakkında ayrı ayrı hüküm tesisi gerekir iken yazılı şekilde asıl dosya ve diğer birleşen dosyalar yönünden hüküm tesisi isabetsizdir.

4.Öte yandan, iş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında kusurun belirlenmesinde zararlandırıcı olayın ne şekilde oluştuğunun dosya içeriğindeki tüm deliller takdir edilerek belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı açısından alanında uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir.
5.Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden davalı ... Teks.Branda San.Tic.Ltd.Şti. ile diğer davalılar arasındaki ilişkiyi ortaya koymak yönünden bozma gereğinin yerine getirilmediğinin anlaşılması karşısında; mahkemece yapılacak iş, hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, aynı olaya ilişkin ceza dosyası ile rücu dava dosyasındaki kusur raporlarının irdelenmesi suretiyle - verilen kararların kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek, yukarıda bahsedilen kusur raporlarını düzenleyen heyetlerden farklı, A sınıfı İş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak farklı bir bilirkişi heyetinden önceki bozma ilamında belirtilen hususları ve davalı ... Teks.Branda San.Tic.Ltd.Şti. ile diğer davalılar arasındaki ilişkiyi irdeleyen rapor almak, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek bir karar vermekten ibarettir.

6. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

7. O halde, temyiz eden davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları dikkate alınarak, bozma sebebine göre bu aşamada davacılar vekilinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.