YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/8032 E.  ,  2023/6131 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/554 E., 2022/620 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/392 E., 2019/363 K.

Taraflar arasındaki davacının davalı işverenler yanında geçen çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçtiğinin tespiti ve buna göre itibari hizmet sürelerinin ve fiili hizmet zammı süresinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davalı ... Prodüksiyon A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili ile davalı ... Prodüksiyon AŞ. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.09.2001 tarihinde davalı ...Ş.'nde işe başladığını ve 16.09.2002 tarihinde tüm yasal hak ve alacakları ile birlikte o tarihte ana şirket olan ... Prodüksiyon A.Ş.'ne devredildiğini, davacının 01/09/2001 tarihinden itibaren 7 yılı aşkın bir süre editör olarak çalıştığını ve 212 Basın İş Kanununa tabi olması gerekirken, 4857 sayılı İş Kanununa tabi gösterildiğini, işbu sebeple davacının 5953 sayılı Basın İş Yasası kapsamında hizmet sürelerinin tespitine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılar vekilleri özetle davacının itibari hizmet süresinden faydalandırılmasını gerektirir şekilde çalışmalarının bulunmadığını, buna göre yapılan bildirimlerin doğru ve gerçek çalışma şekillerine dayalı olup davacının iddiasının ispatlanmadığı gerekçesi ile haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece Mahkemesince, taraf beyanları alınmış, taraf delilleri toplanmış, işverenden davacının özlük dosyaları celbedilmiş, taraf tanıkları dinlenmiş ve bilirkişi raporu alınmıştır.

Dinlenen tanıkların beyanları, tüm dosya kapsamında toplanan deliller ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirmesinde, davacının davalılardan Merkez Atv TV. Prodüksiyon A.Ş. nezdindeki çalışmasının haber kameramanı olarak geçtiği ve 5953 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanısına varılmıştır.

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girdiği dönem açısından ise davacının basın kartı bulunmadığından tespite karar verilecek hizmetinin bulunmadığı kanısına varılmıştır.

Öte yandan davanın hukuki mahiyeti ve kısmen kabul edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde davalı ... TV. Prodüksiyon A.Ş. lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemiştir.

Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine,

1-Davacının davalılardan Merkez Atv TV. Prodüksiyon A.Ş.'ye ait ... sicil numaralı ve ... sicil numaralı işyerlerinden bildirilen çalışmalarının 5953 sayılı kanun kapsamında olduğu ve sigortalılık süresine eklenmesi gerekin itibari hizmet süresinin 525 gün olduğunun tespitine,

2-Davalı ...Ş. yönünden davanın feragat nedeniyle reddine,

3-Davalı ... Tv Prodüksiyon A.Ş. yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... Prodüksiyon A.Ş vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... Prodüksiyon A.Ş. vekili özetle, davacının 01.10.2012 tarihinde müvekkil şirket nezdinde Editör olarak hizmet sözleşmesine istinaden çalıştığı, sözleşmede işverenin personele ihtiyaç duyduğu alanda davacıyı çalıştırılabileceği ve çalışmasının 4857 sayılı Kanun kapsamında olacağının belirtilmiş olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, dava açılmasında hukuki yarar olmadığını, 506 sayılı Kanun kapsamında davacının sigortalılık süresine itibari hizmet süresinin eklenme şartlarının oluşmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, davacının hukuka uygun açık ve kesin delillerle ispat edilmediğini beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili özetle, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarında görüldüğü gibi olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece dinlenen tanıklar beyanı ile ispatının kabul edilemeyeceğini, tanıkların Yargıtay'ın aradığı nitelikte olmadığını, çalışmanın basın iş kapsamında olmadığını, kurumun fer'i müdahil olup aleyhine vekalet ücreti yargılama giderine hükmedilemeyeceğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının ve fer'i müdahil Kurum'un istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... Prodüksiyon A.Ş vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili ile davalı ... Prodüksiyon A.Ş vekilleri davalı Bismil Belediye Başkanlığı temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla, kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı işverenler yanında geçen bildirilmiş sürelerinin 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçip geçmediği hususu ile bu nedenle davacının itibari hizmet süresi ve fiili hizmet zammından faydalanma hakkının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ek 5 nci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında, “Diğer Kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.” şeklinde düzenleme gözetildiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu dışındaki Kanunlar ile de dava şartı düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.

2.Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. HMK’nın 115/2 nci maddesindeki kurala göre, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

3.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında, " 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulması zorunludur. Diğer kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan başvuruya altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz." düzenlemesi mevcuttur.

4.Eldeki davada, davacıya ait çalışmaların Kuruma bildirilmiş olduğu ve bu nedenle itibari hizmet süresinin tespitine ilişkin uyuşmazlığın, anılan yasa hükümleri kapsamında, hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde, Sosyal Güvenlik Kurumunun davada usulünce davalı sıfatı ile taraf olmasının sağlanması gerekirken, hatalı değerlendirme ile Kuruma davada fer’i müdahil sıfatı ile yer verilmesi isabetsiz olduğu gibi, 25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasındaki düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, davacı tarafından Kanuna uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nın 115 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca, 7036 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.