YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/6597 E.  ,  2023/7476 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/47 E., 2019/543 K.
KARAR : Kısmen kabul
ve Tic. A.Ş., Davalı ...İnş Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri

Taraflar arasında mahkemece görülen iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmiş olmakla yapılan ilk inceleme neticesinde dosyada tespit edilen noksanların ikmali için dosya mahalline geri çevrilmiş, noksanların ikmali üzerine dosya dairemize gönderilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının 28.01.2011 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.08.2010 tarihinde davalı işyerlerinde kalıpçı ustası olarak çalışmaya başladığını, 22.03.2011 saat 16:00 sıralarında ise beton pompası ile beton dökümü sırasında beton pompası operatörü davalı ... ın pompayı kurulması sırasında pompa ayaklarının sağlam zemine oturtulmaması nedeniyle batması sonucu pompanın müvekkilinin üstüne düştüğünü ve omurgada ödemli derecede kalıcı sakatlık bırakacak şekilde yaralandığını, Bölge çalışma müdürlüğünce yapılan inceleme sonunda davalı... Tur. Sey. Taş. ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş.'nin % 50, ... İnş. ve Malz. Tar. Gıda Tem. Hiz. Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.'nin %30 ve pompa operatörü ...'ın ise % 20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin bu kazada bir kusurunun bulunmadığını iddia ederek maddi tazminat için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 40.000,00 TL manevi tazminatın anılan davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

2. Davacılar vekili birleşen dava dosyasının 24.05.2013 tarihli dava dilekçesinde özetle; aynı iş kazası nedeniyle sorumluluğu olduğu tespit edilen davalı ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nden asıl davada talep edilen 40.000,00 TL manevi tazminatın asıl dosya davalılarıyla beraber müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

3. Davacılar vekili 27.11.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle her iki dava dosyasında davalı olarak gösterdiği taraflardan 34.601,42 TL maddi tazminatın müteselsilen tahsilini talep etmiş, başvurma harcını yatırmadığı anlaşılmıştır.

II. CEVAP
1.Asıl Dosya davalıları... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. vekili ile ... cevap dilekçesinde özetle; müvekkili... Şirketinin davacının işvereni olmadığını, davacının işyeri ve işçi sağlığı nizamnamesine göre kendisine yükletilen güvenlik tedbirlerini almadığını, baret takmadığını, davacının sürekli iş göremez hale geldiği yönündeki iddiaları da kabul etmediklerini, diğer müvekkili ...'ın olay esnasında üstüne düşen özen ve yükümlülüğü yerine getirdiğini, kazanın tamamen davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, davacı tarafça istenilen maddi tazminatın fahiş olup davacının zenginleşmesine sebebiyet verecek düzeyde olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

2. Birleşen dosya davalısı ...İnşaat ...İnşaat Taah. Tic Ve San Ltd Şti vekili davayı kabul etmediklerini savunmuştur.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI
A) Mahkemenin İlk Kararı
Mahkemenin 23.12.2015 tarih ve 2011/690 Esas -2015/639 Karar sayılı ilamıyla; Davacının iş kazası nedeniyle hesap raporuna göre 42.485,80 TL maddi alacağı olmakla beraber taleple bağlı 34.601,42 TL maddi ve ıslah ile talep edilen manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 15.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
B) Bozma Kararı
Kararın, davalılardan ... Turz. Sey. Taş. ve Beton Mak. İşl. San, Tic. A.Ş. ile ... ve ...İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 25.12.2018 tarih ve 2017/6496 Esas- 2018/9673 Karar sayılı ilamı ile; UYAP sisteminde aynı dosya ile ilgili 29.01.2016 ve 16.02.2016 tarihlerinde güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan birbirinden farklı iki adet gerekçeli karar bulunduğu, taraflara tebliğ edilen gerekçeli karar hususunda çelişki oluştuğu ve bu yönüyle sonradan imzalanan gerekçeli kararın belge bozucu mahiyette olduğu kanaatine erişilmesi nedeniyle çelişkiyi ortadan kaldıracak şekilde tarafların hak ve yükümlülüklerini açık bir şekilde belirtir mahiyette bir karar verilmesi yönünden mahkeme kararı bozulmuştur.

IV. BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ VE KARAR
Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde yukarıda karar ve numarası yazılı kararda; davacının davalı ...... Ltd Şti nin işçisi olarak diğer davalı ...İnşaat... Ltd Şti'ne ait işyerinde çalıştığı sırada olay günü zemin betonu döküm işini üstlenen... Turizm Seyh. Taş ve Beton ... A.Ş. ne ait ...plakalı beton pompası ile beton döküm işi yapılırken, beton pompası operatörü davalı ...'ın beton pompası ayağını usulüne uygun sabitlememesi nedeniyle davacı beton pompası hortumunu kalıp üzerinde gezdirirken, pompa ayağının kayması sonucu pompa hortumunun davacıya çarpması ve sıkıştırması sonucu davacının iş kazasına uğradığı, kaza ile ilgili iş müfettişi tarafından yapılan tahkikat sonunda meydana gelen kazada... şirketinin % 50 oranında, pompa operatörü ...'ın % 20 oranında, kazalı davacı ...'ın da % 30 oranında kusurlu olduğu yönünde tespit yapıldığı, bilirkişi heyetlerinden alınan 08.04.2013 ve 01.07.2013 tarihli raporlarda; söz konusu olayda asıl işveren ...İnş. Ltd Şti'nin % 10 oranında, davalı alt işveren ... İnş ve Malz. Tar. Gıda San ve Tic Ltd Şti'nin % 30 oranında, davalı... Turz. Seyh. Taş ve Beton Mak İşl. San ve Tic Aş nin % 30 oranında , diğer davalı ...'ın ise % 30 oranında kusurlu olduğu tespit edildiği, Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi, ve Yüksek Sağlık Kurulu kararlaına göre davacının sürekli iş göremezlik oranının % 26 olarak tespit edilmişken davalı tarafça itiraz edilmesi üzerine Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'ndan 21.11.2014 tarih 14418 karar sayılı raporda sürekli iş göremezlik oranının % 19 olduğu bildirilmiş, çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp İhtisas Daireleri Genel Kurulundan alınan 14.05.2015 tarih 1091 karar sayılı raporda ise sürekli iş göremezlik oranı % 19 olarak tespit edilmiş bu oran üzerinden gelir dosya kapsamına getirilmiş, hesap bilirkişisinden alınan 26.11.2015 tarihli raporda % 26 sürekli iş göremezliğe göre maddi tazminat alacağı 31.063,54 TL olarak belirlenmiş, %19 sürekli iş göremezlik kapsamında ise gelirin azalması nedeniyle davacının 42.485,80 TL gerçek zararının olduğu tespit edilmiş ancak taleple bağlı maddi tazminata hükmedilmiş, Davacının, olay sonucu %19 oranında sürekli iş göremezliğe maruz kaldığı, Olay nedeniyle davacının, büyük elem ve ızdırap çektiği, davacı yararına mülga B.K.47 maddesi ve 1966 tarih, 7/7 S.Y.İ.B.K. Şartları, tarafların mali içtimai durumu, paranın alım gücü olayın meydana geliş şekli, olay tarihi manevi tazminatın ölçülü olması ve olayı özenebilir nitelikte kılmaması hususları dikkate alınarak hakkaniyete uygun taktiren 15.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline açılan davada maddi tazminat talepleri olmamasına karşın maddi tazminata ıslah üzerine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, kusurun davacı ve işvereni olan ... şirketinde olduğunu bu tip beton döküm işlemleri esnasında döküm işlemini yapan işçinin pompanın altında durmamasının en temel güvenlik tedbiri olduğunu, davacı işçinin bu zorunluluğu da yerine getirmediğini, beton dökümünü tam beton döküm pompasının altında gerçekleştirdiğini bu nedenle meydana gelen kazada yaralanmasına kendisinin sebep olduğunu, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, manevi tazminatın reddolan kısmından takdir edilen vekalet ücreti, yargılama gideri her bir davalı için ayrı ayrı takdir edilmesi gerektiğini, maddi ve manevi tazminat alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmesinin hatalı olduğunu,

2. Davalı ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Raporda müvekkile atfedilen kusur oranın yerinde olmadığını, müvekkiline açılan davada maddi tazminat talepleri olmamasına karşın maddi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davanın tamamen ıslahı söz konusu olmadığını, yeniden verilmiş bir dava dilekçesi bulunmadığını, kusur raporunu kabul etmemekle beraber müvekkilinin diğer davalı ile beraber maddi ve manevi tazminat alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6100 sayılı HMK'nun davaların yığılması ile ilgili 110.maddesi, ıslaha ilişkin 176.maddesi, kaza tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunun 332, 41,42,43,44,46 ve 47 maddeleri ile, 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddeleri ile manevi tazminatın tespiti noktasında 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme
a) Davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San ve Tic A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic ve San. Ltd. Şti. vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının manevi tazminata ilişkin hükmünün bozma kararına uygun yargılama yapılarak karar verildiği, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, dosyadaki yazılara, ispat kurallarına ve dava şartlarına aykırı bir yön bulunmadığı gibi manevi tazminatın dosya içeriğine ve dairemizce kabul edilen ilkelere uygun olarak belirlendiği, davacı vekilinin gerek asıl gerek birleşen dava kapsamında teselsül hükümlerine dayanmış olması nedeniyle mahkemece teselsüle dayalı olarak karar verilmesinde kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun hükmün onanmasına karar verilmiştir.

b) Davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlar ile temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. HMK’nun 176 ncı ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah müessesesi, mahkemeye yöneltilmesi gereken tek taraflı ve açık bir irade beyanı ile tarafların dilekçelerinde belirttikleri vakıaları, dava konusunu veya istem sonucunun değiştirebilmesi imkânını sağlamaktadır. Usule ilişkin işlemlerin tamamen ya da kısmen ıslahı mümkündür. Ancak, her iki durumda da usulüne uygun açılmış bir davanın bulunması şarttır. Başka bir anlatımla ıslah, açılmış bir davada taraflarca yapılmış usule ilişkin işlemlere yönelik olarak yapılmalıdır. Bu bağlamda, yargılaması devam eden bir dava içinde ıslah ile ikinci bir davanın açılması olanağı bulunmamaktadır.

3.Öte yandan harca tabi davalarda her dava açılırken davalıdan başvurma harcı ile nispi harca tabi davalarda nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak alınır. Gerekli harçlar alındıktan sonra dava dilekçesi esas defterine kaydedilir ve dava, dava dilekçesinin esas defterine kayıt edildiği tarihte açılmış sayılır.
4. Somut olayda, davacı vekilinin dava dilekçelerinde maddi tazminat istemini saklı tutarak manevi tazminat talebinde bulunduğu ve maddi tazminat yönünden harca esas bir değer de göstermediği anlaşılmaktadır. Yargılamanın devamında 27.11.2015 tarihinde sunduğu ıslah dilekçesinde ise maddi tazminat istemini 34.601,42 TL'ye ıslah etmiş ise de başvurma harcını yatırmadığı anlaşılmaktadır.

5. O hâlde, davacının maddi tazminat istemi yönünden usulüne uygun açmış bir davası olmadığı, ıslah dilekçesiyle beraber de başvurma harcını yatırmamış olması nedeniyle anılan maddi tazminat talebininin birleştirme istemiyle açılmış bir ek dava niteliğinde görülmesine imkan bulunmadığından, davacının maddi tazminat talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde bu talep hakkında hüküm tesisi hatalı olmuştur.

6. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

7. O hâlde, davalılardan ... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekillerinin bu yönü amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek Mahkemece verilen karar bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic ve San. Ltd. Şti. vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Mahkemenin manevi tazminata ilişkin kararının HUMK'nun 436 ncı maddesi gereğince ONANMASINA,

2. Davalılardan... Tur. Sey. Taş ve Beton Mak. İşl. San. ve Tic. A.Ş. ve ...İnşaat Taah. Tic ve San. Ltd. Şti. vekillerinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkemenin maddi tazminata ilişkin kararının HUMK'nun 437 nci maddesi gereğince BOZULMASINA,

3. Fazla alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

4. Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,

04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.