YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/5225 E.  ,  2023/7475 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/410 E., 2019/1867 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/618 E., 2017/600 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılardan ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. Vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dairemize gönderilmiş ise de dosyada tespit edilen noksanların tamamlanması için dosya mahalline geri çevrilmiş aynı zamanda eksiklik yazıları ile noksanların ikmali yoluna gidilmiş, eksiklik yazısı üzerine kararın usulüne uygun tebliğ edildiği davalılardan ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dosyanın dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2007 yılı içerisinde davalı işverenlere bağlı ... Çocuk Hastanesi ek bina inşaatında asansör montajı işçisi olarak çalışmaya başladığını ve bu çalışmasının kaza geçirdiği tarihe kadar devam ettiğini, davalıların asıl-alt işveren olduklarını, müvekkilinin işyerinde geçirmiş olduğu kaza sonucu meslekte kazanma gücünü %33.2 oranında kaybettiğini beyanla belirsiz alacak davası niteliğinde 50.000,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00TL manevi tazminatın davalılar ... İnşaat Şirketi,...Asansör Şirketi, Vizyon Asansör Şirketi ile MD Grup İnşaat Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dosyanın dava dilekçesinde; aynı iş kazasında sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. hakkında açarak asıl dava dosyasında talep ettiği,50.000,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00TL manevi tazminatın iş bu davalı şirketten de müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

3. Davacılar vekili asıl ve birleşen dosyadaki maddi tazminat taleplerini 86.766,97 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP:
Davalılar...Asansör ve Yürüyen ...Gıda İnşaat Tekstil Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Vizyon Asansör ve Yürüyen ...San. ve Tic. Ltd. Şti vekili ile ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçelerinde davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... 2. İş Mahkemesinin 2009/141 esas 2012/79 karar sayılı dosyası ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde davacının geçirmiş olduğu iş kazasından dolayı %33,20 oranında malul kaldığı kazanın oluşumunda davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. ve ... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şirketinin %25 oranında kusurlu olduğu...nşaat Mekanik Eletkrik San. ve Tic. Ltd. Şirketinin %10 oranında kusurlu olduğu, Vizyon Asansör ve Yürüyen ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin %10 oranında kusurlu olduğu, Yaşar Özateş'in %35 oranında kusurlu olduğu, davacı ...'ın %20 oranında kusurlu olduğu,...Asansör Yür. Mer. Gıda İnş. Teks. Plas. Tic. Ltd. Şti.'nin kusurunun bulunmadığı ve davacının 86.766,97 TL maddi zararının olduğu anlaşıldığından davalı ...Asansör ve Yürüyen ...Gıda İnşaat Tekstil Plastik San. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine, diğer davalılar aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 86.766,97 TL maddi tazminat ve kusur oranı, maluliyet oranı, kaza tarihi dikkate alınarak takdiren 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., Vizyon Asansör ve Yürüyen ...San. ve Tic. Ltd. Şti....nşaat Mekanik Eletkrik San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı defiinin değerlendirilmediğini, kusur oranı ile ilgili bilirkişi raporu ile sürekli iş göremezlik raporunun tebliğ edilmediğini, ıslah edilen miktara ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğini, manevi tazminatın yüksek belirlendiğini, SGK'nin davalılara ... 2. İş Mahkemesinin 2009/141 Esas-2012/79 Karar sayılı ilamı ile 79.168,31 TL'yi rücu ettiğini ve bu miktarın zarardan mahsup edilmesi gerektiği halde mahkemece %80 kusura isabet eden 70.371,80 TL indirim yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, davalı ...Asansör ve Yürüyen ...Gıda İnşaat Tekstil Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddedilmesinin gerekçesinin pasif husumet yokluğu olduğu, kaza tarihinde adı geçen şirketin hukuken tüzel kişiliğinin bulunmadığını, diğer davalılara ise husumet düştüğünden reddedilen taleplerin gerekçesi ile anılan şirketin ret gerekçesinin farklı olduğunu, belirtilen davalı şirketin maddi tazminat yönünden davanın reddinde maktu vekalet ücreti verilmesi gerektiğini, manevi tazminat yönünden ise yine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği halde manevi tazminatın kısmen reddi sebebi ile ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. ve diğer davalılar lehine hükmedilen vekalet ücretine bu şirketin de dahil edilmesinin hatalı olduğunu bu nedenlerle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılara usulüne uygun olarak kararın tebliğ edilip edilmediğini araştırmadan, istinaf başvurusunda bulunan Davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurularını inceleyerek HMK’nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. ve ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının sürekli iş göremezlik oranının Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespiti gerektiğini, kusur oran ve aidiyetlerini belirleyen raporun hatalı tespitler içerdiğini, ilk peşin sermaye değeri olarak hatalı miktarın tenzil edildiğini, davacıya bağlanan maluliyet aylığının faiziyle tenzili gerektiğini, hesap raporunda yıl hesabı 360 esas alınmalıyken 365 esas alınmasının ve bu şekilde 39 yılda 195 gün fazla hesap yapılmasının yine bakiye ömrün kaza tarihine göre 07.04.2046 tarihinde sonra ermesi gerekirken 31.12.2046’ya kadar 8 ay fazla hesap yapılmasının hatalı olduğunu, hakkında açılan davanın zamanaşımına uğramış olduğunun değerlendirilmediğini, ıslaha ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerektiğinin değerlendirilmediğini, davalı...Asansör Şti hakkında davanın ret sebebi ayrı olduğundan ayrı vekalet ücreti takdiri gerekirken manevi ret vekalet ücretine ortak kılınmasının hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacıdaki sürekli iş göremezliği %33,2 olarak tespit eden raporun tebliğ edilmediğini, müvekkilin savunma hakkının ve hukuki dinlenilme hakkının engellendiğini, hükme esas alınan raporda müvekkil ... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne %25 oranında verilen kusurun bilimsel hiçbir açıklaması olmadığını, iş kazasının vuku bulmasında müvekkil şirketin hiçbir ilgisi bulunmadığını, günlük ücret üzerinden değil aylık ücret üzerinden hesap yapılması gerektiğini, kaldı ki davacının günlük ücret kazandığına dair dosyada somut bir delil olmadığını, bu hali ile davacıya yıllık 360 gün üzerinden hesaplama yapılması gerekir iken 365 gün üzerinden hesaplama yapılarak hesap süresi olan 39 yılda 195 gün, fazla hesaplama yapıldığını, hakkında açılan davanın zamanaşımına uğramış olduğunun değerlendirilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemiyle görülen davada hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilip edilmediği, giderek usulüne uygun tebliğ yapılmadığı için istinaf başvurusunda bulunmadığı anlaşılan tarafın temyiz başvurusunun esas yönünden incelenip incelenemediği noktasındadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun temyiz kanun yolu hakkında 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri ile aynı kanunun hukuki dinlenilme hakkına dair 27 inci maddesi, Anayasanın 36 ıncı maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ıncı maddesidir.

3. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27 nci maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36 ıncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ıncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

2. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir. Hukukî dinlenilme hakkı, sadece belli bir yargılama için ya da yargılamanın belli bir aşaması için geçerli olan bir ilke değil, tüm yargılamalar için ve yargılamanın her aşamasında uyulması gereken bir ilkedir. Bu çerçevede gerek çekişmeli ve çekişmesiz yargı işlerinde gerekse bu yargılamalarla bağlantılı geçici hukukî korumalarda, icra takiplerinde, tahkim yargılamasında, hatta hukukî uyuşmazlıklarla ilgili yargılama dışında ortaya çıkan çözüm yollarında, her bir yargılama, çözüm yolu ve uyuşmazlığın niteliğiyle bağlantılı şekilde hukukî dinlenilme hakkına uygun davranılmalıdır.

3.Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddianın ileri sürülmesi, savunmanın yapılabilmesi ile delillerin eksiksiz olarak toplanılıp tartışılabilmesi öncelikle tarafların yargılamadan haberdar edilmeleri ile olanaklıdır. Hasımsız davalar hariç olmak üzere dava dilekçesi ile duruşma gün ve saati karşı tarafa tebliğ edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan, davaya bakılamaz, yargılama yapılamaz.

4. Dava ile ilgili olan kişilerin davaya ilişkin bir işlemi öğrenebilmesi için, tebligatın usulüne uygun olarak yapılması, duruşma gün ve saatinin muhataba bildirilmesi gerekmektedir. Duruşma günü ile tebligatın çıkarıldığı tarih arasında makul bir süre olmalıdır. Aksi takdirde tarafların hukuksal dinlenme ve savunma hakkı kısıtlanmış olur.

5. Öte yandan hukuk doktrininde "atlamalı temyiz yolu" olarak adlandırılan istinaf başvurusunun atlanarak, temyiz incelemesinin yapılıp yapılamayacağı üzerinde de durmak faydalı olacaktır.

6. Hukuk Mahkemelerinin kesin olduğu yasalarla belirtilenler dışındaki kararlarının kanun yolu denetimi 5235 sayılı Kanun ile kurulan Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçtiği 20.07.2016 tarihine kadar sadece Yargıtay tarafından " Temyiz yolu ile " yapılmakta iken 5235 sayılı Kanun ile kurulan Bölge Adliye Mahkemelerinin 20.07.2016 tarihinde faaliyete geçirilmesi üzerine kanun yolu denetimi iki kademeli hale gelmiştir. Başka bir deyişle İlk Derece Mahkemelerinin 20.07.2016 tarihinden sonra verdiği kararlara karşı doğrudan bir başka değişle atlamalı temyiz yolu kapatılmıştır.

7. 6100 sayılı HMK. daki yeni düzenleme ile getirilen istinaf kanun yolu, ilk derece mahkemesi ile temyiz incelemesi arasında, ikinci derece bir denetim mekanizması ve kanun yoludur.

8. İstinaf kanun yolu uygulamasında, ilk derece mahkemesi kararından sonra, karar önce istinaf denetimine tâbi tutulmakta, istinaf denetiminden sonra temyiz yolu açıksa temyize başvurulmaktadır. Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle yargılama üç aşamalı hale gelmiştir. Önce İlk Derece Mahkemesinde ilk derece yargılaması yapılarak karar verilmekte, ardından Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf incelemesi ile vakıa ve hukukilik denetimi yapılmakta, son olarak da Yargıtay’da temyiz incelemesine gidilmektedir. Yeni sistemde temyiz edilen karar İlk Derece Mahkemesinin kararı değil, Bölge Adliye Mahkemesinin kararıdır. Artık İlk Derece Mahkemesi kararının doğrudan temyiz edilmesi mümkün değildir.

9. Somut olayda, İlk derece mahkemesince verilen karar, asıl dosya davalılarından ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'ne 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 35 inci maddesine göre 20.11.2017 tarihinde ... ilinde tespit edilen adrese tebliğ edilmiş ise de; Ticaret Sicil Gazetesinin 09.01.2009 tarihli (aynı zamanda internet ortamında da yayımlanan) kayıtlarına göre anılan şirketin 05.01.2009 tarihinde ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne tescille adresini ve ticaret merkezini ...'ya taşıdığı, bu durumun temyiz aşamasında fark edilmesi üzerine Dairemizce mahalline yazılan eksiklik yazısı üzerine kararların usulüne uygun olarak ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'ne 23.05.2023 tarihinde tebliğ edildiği ve anılan şirketin de vekili aracılığıyla süresi içerisinde 26.05.2023 tarihinde (dilekçesini temyiz başvurusu olarak nitelemekle beraber) kanun yoluna başvurduğu anlaşılmaktadır.

10. Bu açıklamalar doğrultusunda, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'ne ilk derece mahkemesince verilen kararın usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği araştırılmadan, sadece davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. AŞ'nin istinaf başvurusu üzerine inceleme yapılarak karar verildiği, temyiz aşamasında kararların davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'ne usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği anlaşılarak, anılan davalıya tebligat yapılmasını sağlanması üzerine bu davalı şirket vekili aracılığıyla temyiz başvurusunda bulunduğu anlaşılmakta ise de; yukarıda da açıklandığı üzere yürürlükte bulunan mevzuatta atlamalı temyiz incelemesini mümkün kılan bir düzenlemenin olmaması, davalının daha önce istinaf kanun yolunu tüketmemesi nedeniyle dairemizce temyiz incelenmesi yapılması olanağı bulunmadığından, davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti vekilinin kanun yolu başvurusunun diğer davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş. istinaf başvurusu ile birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.

11.Bölge Adliye Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

12.O hâlde, kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlar ile davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek, bu aşamada bozma sebebine göre iş bu davalı ile davalı ... İnşaat Gıda Turizm Tic. A.Ş.'nin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının tarafların sair temyiz itirazları bu aşamada incelenmeksizin BOZULMASINA,

2.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

3. Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.