YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/14662 E.  ,  2023/6944 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2863 E., 2022/2043 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ödemiş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2013/377 E., 2017/700 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince 2013/377 Esas sayılı dosyada davalı Selçuk Gıda End. İhr. İth. A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, 2013/377 Esas sayılı dosyası kapsamında Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve birleşen 2013/553 Esas sayılı dosyası kapsamında davalı ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen karara karşı davacı, davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilleri tarafından yapılan istinaf başvuruları neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili ile SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının kabulüyle Ödemiş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nin, 22.09.2017 tarihli, 2013/377 E, 2017/700 K. sayılı kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca kaldırılmasına ve asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiş; karara karşı yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince 10. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; önceki kararda direnilmesine, asıl ve birleşen dava yönünden davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Hukuk Genel Kurulu tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararının usulden bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum ve davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin ... sigorta sicil numarası ile 01.04.2005 ile 31.08.2011 tarihleri arasında davalıların turşu üretimi üzerine faaliyet gösteren fabrikasının üretim bölümünde üretim işçisi olarak çalıştığını, müvekkilinin Selçuk Gıda End. AŞ'de Nisan 2005'te işe başladığını, çalışması aralıksız sürerken bu firmanın ekonomik açıdan sıkıntı yaşaması nedeniyle 2007 yılı içerisinde diğer davalı Euro Gıda San. Tic. A.Ş.'ye devredildiğini, müvekkilinin çalışma şartlarında hiçbir değişim olmaksızın ve işe ara vermeksizin aynı işyerinde 31.08.2011 tarihine kadar çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin bu çalışması esnasında işveren tarafından sigortalı yapıldığını, ancak emeklilik işlemleri için başvuruda bulunmak için hazırlık yaptığı dönem davalılar yanındaki çalışma günlerinin tamamının eksik bildirildiğini, işe giriş tarihi Nisan 2005 olmasına rağmen sanki Ağustos 2006'da işe başlamış gibi gösterildiğini fark ettiğini belirterek müvekkilinin davalıların fabrikasında 01.04.2005-31.08.2011 tarihleri arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.04.2005 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılara usulüne uygun olarak davetiye tebliğ edilmiş, davalı Selçuk Gıda Endüstri A.Ş. cevap dilekçesi vermemiş, bir vekil ile de temsil edilmemiştir.

Davalılardan Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, davacının tüm taleplerinin zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesini, haksız davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.09.2017 tarih, E.2013/377, K.2017/700 sayılı kararıyla; yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; iş bu davanın 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddelerine dayalı olduğu, işe giriş bildirgesi verildiği için hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği, davanın esasının incelemesine geçildiği, davacıya ait hizmet döküm cetvelinde her iki davalı işyerinde de çalışmalarının girişli çıkışlı olduğu, birden fazla giriş bildirgesinin olduğu, bu durumun davacının kesintili çalışmasına karine olduğu, bunun aksinin işe giriş bildirgelerinde imza incelemesi ile ispatlanacağı, Aydın Jandarma Kriminal Labarotuvar Amirliği'ne yaptırılan incelemede; işvereni Selçuk Gıda olan ve davacı adına düzenlenmiş 31.08.2016 tarihli sigortalı işe giriş bildirgesi üzerindeki imzanın davacı eli ürünü olduğunun tespit edildiği, dinlenen taraf tanıklarının hiçbirinin davacının iddia ettiği gibi 01.04.2005 tarihinde işe başladığına dair beyanda bulunmadıkları, dosyaya gelen belgelerden ve tanık beyanlarından davacının sezon kabul edilen Mayıs- Aralık ayı döneminde çalıştığının anlaşıldığı, davalı Selçuk Gıda'ya ait işyerinde 31.08.2006 tarihli işe giriş bildirgesi üzerindeki imzanın davacıya ait olduğunun tespiti karşısında ve davacının hizmet döküm cetvelinde bu işyerinden gösterilmiş 31.08.2006- 01.09.2006 tarihi arasında 2 gün çalışması karşısında bu işyerinden hizmet süresi tespitinin mümkün olmadığı, diğer davalı şirkette geçen hizmet süresine ilişkin olarak ise; hizmet döküm cetveli ve tanık beyanları hep beraber değerlendirildiğinde davacının, davalı işveren 1307473.35 sicil nolu Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. 'de hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücret esasına göre 26.06.2006 -01.07.2011 tarihleri arasında Mayıs - Aralık aylarında 586 günlük SGK'ya bildirilmeyen çalışmasının bulunduğu anlaşılmış, Mahkememizce gerekçeli ve denetime elverişli bulunan ve dosya kapsamındaki raporlardaki çelişkiyi gideren 11.08.2016 tarihli bilirkişi raporu hükme dayanak yapılarak iş bu Mahkememizin 2013/377 Esas sayılı dosyası kapsamında davalı Selçuk Gıda End. İhr. İth. A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, iş bu Mahkememizin 2013/377 Esas sayılı dosyası kapsamında Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve birleşen 2013/553 Esas sayılı dosyası kapsamında davalı ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı 22565183394 T.C. Kimlik nolu, ... sigorta sicil nolu Nazmiye Ergin'in, davalı işveren 1307473.35 sicil nolu Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş.'de hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücret esasına göre 26.06.2006 -01.07.2011 tarihleri arasında Mayıs - Aralık aylarında 586 günlük SGK'ya bildirilmeyen çalışmasının bulunduğunun tespitine, SGK'ya bildirilmeyen bu sürelerin sigortalı hizmetinden sayılmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve SGK Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
İstinaf Kanun yoluna başvuran davacı vekili, davacının, davalı işverenler nezdindeki çalışmalarının sürekli ve kesintisiz olduğunu, BK. 179 uncu madde gereği de, Selçuk Gıda A.Ş.'nin sorumluluğunun yasa gereği olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İstinaf Kanun yoluna başvuran davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, dosyada mevcut deliller ve yazılı beyanlarda belirttikleri gibi Selçuk Gıda A.Ş.'nin İş Kanunu 6.maddesi kapsamında devir yoluyla müvekkili şirkete geçmediğini, sadece fabrikadaki makineler, araç ve gereçleri ile birlikte gayrimenkulün satın alındığını, Selçuk Gıda A.Ş.'nin halen faaliyetlerine devam eden faal bir şirket olduğunu, Euro Gıda A.Ş. ile birleşmesinin söz konusu olmadığını ve müvekkili ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf Kanun yoluna başvuran davalı Kurum vekili, davacının çalışmasının kesintili olduğunu ve hak düşürücü süreye uğradığını, ayrıca Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.02.2019 tarih ve E.2018/382, K.2019/180 sayılı kararında, davacı Selçuk Gıda End.İth.İhr.A.Ş.'de 01.04.2005 tarihinde çalışmaya başladığını iddia etmişse de görgüye dayalı bilgisi bulunan aynı iş yerinde çalışan bordrolu tanıkların beyanları dikkate alındığında, davacının 31.09.2006 tarihinde çalışmaya başladığına dair, imza incelemesi sonucunda davacının imzasını da içerdiği anlaşılan işe giriş bildirgesindeki tarihin, davalı şirkette sigortalılık başlangıcı olarak alınması ve davacının sigortalılık bildirimi kadar çalıştığı dikkate alınarak davalı Selçuk Gıda End.İth.İhr.A.Ş.'ne karşı açılan hizmet tespiti davasının reddine dair verilen kararın yerinde olduğu; davacı vekilinin Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş.'ne karşı açtığı davada ise mahkeme bordrolu çalışanların davacının mevsimlik işçi olarak çalıştığı beyanlarını dikkate alarak davalı işyerinde işe giriş bildirgesinin bulunduğu 26.06.2006-01.07.2011 tarihleri arasında Mayıs-Aralık ayları arasında kesintisiz çalıştığı dikkate alarak davalıya yönelik açılan davanın kısmen kabulüne dair hüküm kurmuş ise de dosya içinde bulunan davacının işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri, davacının imzalarının da bulunduğu hizmet sözleşmeleri ve askı ilan duyuru tutanakları, davacının imzasını taşıyan ücret puantaj kayıtları ile davacının sigortalılık bildirimlerinin düzenlendiği hizmet döküm cetvelinin birbiriyle örtüştüğü dikkate alındığında, davacının davalı şirkete giriş tarihi olan 26.06.2006 tarihinden itibaren davacının dava konusu olan dönem içerisinde kuruma bildirilen çalışmalarının davalı işveren tarafından belgelendiği anlaşılmakla dosyadaki belgelerin dikkate alınarak davacının sigortalılık bildirimi kadar çalıştığı, bu nedenle eksik çalışmalarının tespitine dair açılan "eldeki davanın reddine" dair hüküm kurulması gerektiği, HMK 355 inci maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan incelemede, mahkeme hükmünün davacının Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş.'de çalıştığı sürelerin tespitinde, davacının kendi imzasını taşıyan hizmet sürelerini belirten ücret bordroları dikkate alınmadığından davacının iddia ettiği eksik bildirimlerin kayıtlara dayalı olup aksinin davacı tarafından belge ve kanıtlarla ispatlanmadığı dikkate alındığında; 5510 sayılı Kanun'un 86/4 üncü maddesinde düzenlenen "Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. Sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir" düzenlemesi de dikkate alınarak davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. 'ne karşı açılan ve kısmen kabulüne dair kurulan hükme karşı davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili ve SGK vekilinin istinaf dilekçesindeki itirazlarının yerinde olduğu, davacı vekilinin dilekçesindeki itirazların ise mevcut dosya kapsamındaki deliller ve hukuki gerekçeler ışığında yerinde olmadığı sonucuna varıldığından istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiş, mahkeme kararında delillerin değerlendirilmesi ve hukuki gerekçede yapılan hatanın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği dikkate alınarak davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili ile SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının kabulüyle Ödemiş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nin, 22.09.2017 tarihli, 2013/377 E, 2017/700 K. sayılı kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2numaralı alt bendi uyarınca kaldırılmasına,
asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 17.06.2020 tarih, E.2019/2742, K.2020/3455 sayılı kararında; eldeki davada, 01.04.2005-31.08.2011 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde sürekli ve kesintisiz şekilde çalıştığının tespitine karar verilmesi talep edilmiş olup mahkemece verilen kısmen kabul kararı kaldırılarak asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş ise de; davacının, davalı Selçuk Gıda A.Ş.'de 31.08.2006-01.09.2006 tarihleri arasında 2 gün, davalı Euro Gıda A.Ş.'de ise 26.06.2007-15.09.2007 tarihleri arasında 61 gün, 24.05.2008- 27.12.2008 tarihleri arasında 167 gün, 21.09.2010-27.09.2010 tarihleri arasında 0 gün, 20.06.2011-01.07.2011 tarihleri arasındaki dönemde ise 8 gün olmak üzere toplam 238 gün bildirim yapıldığı; davacı ve davalı bordro tanıklarının anlatımlarından davacının sezon olarak tabir edilen dönemlerde çalıştığı ancak sigorta bildirimlerinin bu dönemleri kapsamadığı, eksik bildirildiği ya da "0 gün" şeklinde bildirimler yapıldığı anlaşıldığından; mahkemece, talep edilen döneme ilişkin bordro tanıkları ile komşu işyeri tanıkları dinlenmeli, yapılacak araştırma neticesinde davacının çalıştığı dönemler belirlenerek ve bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.12.2020 tarihli duruşmada “G.D. Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi'nin 17.06.2020 tarih ve 2019/2742 Esas 2020/3455 Karar sayılı ilamına uyulmasına karar verilip, yargılamaya devam olundu.” şeklindeki ara kararı ile bozma ilamına uyulduktan sonra; 09.12.2020 tarih, E.2020/1046, K.2020/1840 sayılı kararı ile yazılı belgelerin aksi yöndeki iddianın kanıtlanması amacıyla yeniden tanık dinlenmesi gereğini öngören ve dosya kapsamındaki bordrolu tanık anlatımlarının neden yeterli bulunmadığı konusunda ve eldeki dosya kapsamında yer alan belgelerin hukuki değeri yönünden irdeleme içermeyen bozma gerekçelerine uyulması mümkün olmadığından; oluşan vicdani kanaate dayalı önceki kararda direnilmesine karar verilerek asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

C.2 inci Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Hukuk Genel Kurulunun 11.11.2021 tarih, E.2021/10-601 K.2021/1398 sayılı kararında somut olayda; Bölge Adliye Mahkemesince asıl ve birleşen davaların reddine dair verilen kararın, davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece araştırmaya yönelik bozulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince taraflara bozma ilamı ekli duruşma gününü bildirir davetiye çıkarıldığı, taraflar duruşmaya katılmamışlar ise de davacı vekili ile davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu ve Euro Gıda Anonim Şirketi vekillerinin bozmaya karşı beyanlarını içeren dilekçe sunduğu, Bölge Adliye Mahkemesince 09.12.2020 tarihli duruşmada “G.D. Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi'nin 17.06.2020 tarih ve 2019/2742 Esas 2020/3455 Karar sayılı ilamına uyulmasına karar verilip, yargılamaya devam olundu.” şeklindeki ara kararı ile bozma ilamına uyulduktan sonra önceki hükümde direnildiğinin görüldüğü; Özel Dairenin araştırmaya yönelik bozma kararına uyulması ile davacı lehine usulî kazanılmış hak oluştuğu, bu nedenle bozmaya uyulduktan sonra önceki kararda direnilmesi usulen mümkün olmadığı, başka bir anlatımla bir defa bozmaya uyulmasına karar verildikten sonra uyma kararından dönülmesinin davaya bir etkisi bulunmadığı, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı usulden bozulması gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maddi ve hukuki olgular ile bozmaya konu karar gerekçesi ışığında ve bozma gereğince yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, aralarında işyeri devir ilişkisi bulunan davalı işverenlere ait işyerinde, ilk olarak imza aidiyeti bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilmiş olan bildirgeye dayalı olarak 31.08.2006 tarihinde çalışmaya başlayan davacının, 2006 yılında 31.08.2006-31.12.2006 tarihleri arası dönemde, sonraki yıllarda ise 01 Haziran-31 Aralık sezon dönemiyle sınırlı olarak 31.08.2011 tarihine kadar, sezonun tüm günlerinde çalıştığının tespiti yönünde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, eksik araştırmaya dayalı kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, davacının mevsimlik çalıştığını, dosyada istifa dilekçesinin bulunduğunu, 01.07.2011 tarihinden sonra hiç çalışmadığını, eksik gün tespitinin mümkün olmadığını, davanın reddi gerektiğini beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci ve 506 sayılı Kanun'un 79/10, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum ve Euro Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisine yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,15.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.