YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/13432 E.  ,  2024/3325 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1228 E., 2022/1611 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : KDZ.Ereğli 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/114 E., 2022/63 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisi ....'un davalı işyerinde şoför olarak çalışmakta iken kalp krizi sonucu 07.01.2013 tarihinde vefat ettiğini, söz konusu kazanın meydana gelmesinde ve oluşumunda müvekkilleri murisinin hiçbir ihmali ve kusuru bulunmadığını, müvekillerinin eşini ve banasını kaybetmesi sonucu giderilmesi mümkün olmayacak dercede elem ve acı duyarak maddi zararlara uğradığını bildirerek eş ... için 1 TL maddi tazminatı, çocuk ... için 1 TL maddi tazminatın iş kazası ölüm tarihi olan 07.01.2013 tarihinden işleycek yasal faizleriyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili 14.09.2018 tarihli birleşen dava dilekçesi ile Kdz.Ereğli 2.İş Mahkemesinde açılan 2018/195 E. 2018/267 K.sayılı dosyasının iş bu mahkememiz dosyası ile birleştirilmesini talep ettiği, birleştirilmesini talep ettiği dosyanın meydana gelen zararların tazmini amacıyla açıldığını bildirerek ... için 1 TL, ....için 1,00 TL ve ... için 1,00 TL maddi tazminat alacağının iş kazası ölüm tarihi olan 07.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacılar vekili 23.12.2021 tarihli birleşen dava dilekçesi ile Kdz.Ereğli 2.İş Mahkemesinde açılan 2021/263 E. 2021/374 K.sayılı dosyasının iş bu mahkememiz dosyası ile birleştirilmesini talep ettiği, birleştirilmesini talep ettiği dosyanın meydana gelen zararların tazmini amacıyla açıldığını bildirerek ... için 280.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi, ... için 50.000 TL manevi, .... için 1.984,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, ve ... için 7.100,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, ... için 1.300,00 TL maddi, 50.000,00 TL maddi tazminat alacağının iş kazası ölüm tarihi olan 07.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müteveffanın işe başlarken alınan sağlık raporuna göre herhangi bir rahatsızlığnın bulunmadığı, müteveffanın vefat ettiği 07.01.2012 tarihnide kalbi ile mevcut rahatsızlığının bulunduğu, mevcut rahatsızlığından dolayı vefat ettiğini, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca 2012/54 SR sayılı dosyada alınan otopsi raporununda bu şekilde karar verildiğini, bu durumu teyit etitğini bildirerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, iş kazasının oluşumunda bünyesel faktörlerin % 10 oranında etkili olduğu, davacının %40, davalı işverenin ise % 50 oranında kusurlu olduğu kabulünden hareketle davanın kısmen kabulü ile Davacı ... için 280.001,00 TL maddi tazminat ile 60.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... 1.301,00 TL maddi tazminat ile 45.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 7.101,00 TL maddi tazminat ile 45.000,00 TL manevi tazminatın, davacı.... için 1.985,00 TL maddi tazminat ile 45.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 45.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya dair talebin ise reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf ve cevap dilekçesinde özetle; davacıların murisi ...davalı işyerinde çalışmakta iken iş kazası sonucu 07.01.2012 tarihinde vefat ettiğini; iş kazasında murisin hiçbir kusuru bulunmadığını, kusur raporunu itiraz ettiklerini, kusur raporunun hatalı olduğunu; maddi tazminat hesabı için alınan veri ve donelerin hatalı olduğunu; maddi tazminatın hatalı hesaplandığını, maddi tazminat miktarına itiraz ettiklerini; manevi tazminatın düşük kaldığını belirterek istinaf istinaf talebinde bulunmuş; davalı istinafının reddini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın gerekçelendirilmediğini, dosyada otopsi raporu, Savcılığın takipsizlik kararı ve kusur raporları bulunduğunu, Mahkemece hangi raporun neden kabul gördüğü veya görmediğinin gerekçelendirilmediğini; işçinin kalp krizi sonucu ölümünde işverenin kusuru olmadığını, iş verenin her türlü iş güvenliği tedbirini aldığını, özlük dosyasındaki sağlık raporunda işçide patolojik bulguya rastlanmadığının belirtildiği; işçinin hastane kayıtlarına göre kalp rahatsızlığı bulunduğu, ancak bu durumu işveren bildirmediğini, tanık beyanlarından işçinin sigara içtiğini, bıraktıktan sonra kilo aldığı, 1.65 boy 115 kg olduğu, sadece şoförlük yaptığı, eşya taşımadığı, dinlenmek için araçta uyuduğu, sefer dönüşü izin kullandığı, 11.03.2019 tarihli raporda kaçınılmazlığın %90 olduğunun belirtildiğini, raporlar arasında çelişki bulunduğunu, bilirkişi heyetinin işçinin hastane kayıtlarında mevcut rahatsızlığını ve tanık beyanlarında yukarıda belirtilen olguları rapor içeriğinde belirttiğini ancak sonuç kısmında lehe hususları değerlendirmediğini, kusur raporunun içerik ve sonuç kısmının çelişkili olduğunu; hesap raporunun fahiş rakamlar içerdiğini, davacıların PMF tablosu ile hesaplamaya itiraz etmediklerini, davalı lehine kazanılmış hak oluştuğunu, TRH 2010'a göre bakiye yaşam sürelerinin değiştiğini ve zararın yüksek hesaplandığını, fiili ödemelerin mahsubunun hatalı yapıldığını, PSD'nin mahsup edilmediğini, davalıya %50 kusur izafe edilmişken %40 kusur indirimi yapıldığını, davacı eşin evlenme ihtimalinin hatalı ve eksik hesaplandığını, kız çocuklarının evlenme durumunun araştırılmadığını, maaşın yüksek hesaplandığını, işçinin net maaşının ortaya konulması gerektiğini, işçinin kaza tarihinde 46 yaşında olduğunu 16.02.2022 tarihli hesap raporunun son sayfasında hesap hatalar bulunduğunu, davacı ... için belirlenen toplam zarardan %50 davalı kusuruna göre hesaplama yapıldığını, manevi tazminatın zamanaşımına 1 ay kala istendiğini, MK 2 maddesine aykırı ve fahiş olduğunu, tehlikeli iş sınıfında işçi için 3 yılda bir rapor alındığını süre dolmadan işçinin vefat ettiğini, işçinin müterafık kusuru bulunduğunu belirterek istinaf istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne dair İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı vekili isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili ve davalı vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi

3. Değerlendirme
A) Taraf vekillerinin davacılar ..., ... ... ve ... için hükmolunan maddi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi ile taraf vekillerinin manevi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

Dosya içeriğine göre davacılar vekilinin , davacı ... 1.301,00 TL, davacı ... için 7.101,00 TL, davacı ... için 1.985,00 TL, davacı ... için 1,00 TL maddi tazminat talebi ile davacı eş ... için 60.000,00 TL, çocuklar Sırma, ... , ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00TL manevi tazminat talebinde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi'nin 22.03.2022 tarihli kararında davacı ... 1.301,00 TL, davacı ... için 7.101,00 TL, davacı ... için 1.985,00 TL maddi tazminat ile davacı eş için 60.000,00 TL, davacı çocuklar ..., ... ve ... için ayrı ayrı 45.000,00TL tazminat ödenmesine hükmedildiği, davacı ... yönünden maddi tazminat talebinin reddine karar verildiği, iş bu karara karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 27.09.2022 tarihli kararı ile istinaf yoluna başvuran taraf vekillerinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verildiği gözetildiğinde, kabulüne ve reddine karar verilen tazminat miktarlarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından taraf vekillerinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Taraf vekillerinin davacı eş ... için hükmolunan maddi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları ile davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından; Mahkemece hükme esas alınan 16.02.2022 tarihli hesaba dair raporda; 27.08.2018 ve 07.10.2021 tarihli kusura ilişkin bilirkişi raporlarında iş kazasının oluşumunda davalı işverenin %50 oranında, sigortalı işçinin %40 oranında kusurlu oldukları, bünyesel faktör oranının ise %10 olarak belirlenmesine rağmen bünyesel faktöre yönelik tespit olunan % 10 oranının davalı işveren kusuru içerisinde değerlendirilerek hesaplanan zarar miktarlarından % 40 müterafık kusur indirimi yapıldığı, davacılar ...'un destekten yoksun kalma bakiye tazminatın 361.028,36 TL, ...'un destekten yoksun kalma bakiye tazminat miktarının 2.479,46 TL, ...'un destekten yoksun kalma bakiye tazminat miktarının 9.459,60 TL olduğu, ...'un destekten yoksun kalma bakiye tazminat miktarının 3.307,03 TL olduğu, ...'un ise bakiye destekten yoksun kalma tazminat alacağı bulunmadığının belirtildiği, Mahkemece taleple bağlı kalınarak ... için 280.001,00 TL maddi tazminat, ... 1.301,00 TL maddi tazminat, ... için 7.101,00 TL maddi tazminat, davacı ... için 1.985,00 TL maddi tazminata hükmettiği anlaşılmıştır.

Kaçınılmazlık; hukuksal ve teknik anlamda; fennen önlenmesi mümkün bulunmayan başka bir anlatımla, işverence mevzuatın öngördüğü tüm önlemlerin alınmış olduğu koşullarda dahi önlenmesi mümkün bulunmayan durum ve sonuçları ifade eder. Olayın önlenemezliği hususunu biraz açmak gerekirse; buradaki önlenemezliğin olayla ilgisi yoktur. Önlenemezlik unsuru, tamamen davranış normu ve borca aykırılıkla ilgili olup alınabilinecek tüm tedbirler alınmış olunsa dahi bir davranış normunun veya sözleşmeden doğan bir borcun ihlalinin ifadesidir. Yani olay önlenemez olmasına rağmen bir davranış kuralına yada sözleşmeden doğan borca aykırılık önlenebiliyorsa artık kaçınılmazlıktan söz etme imkanı yoktur.

Olayın kaçınılmazlıktan kaynaklanması hâlinde sorumluluğun işçi ve işveren arasında % 50'şer oranında paylaştırılması uygun gibi görünebilirse de, işçinin işverene karşı daha güçsüz oluşu, nimet - külfet dengesi, işçiyi koruma ve sosyal devlet ilkesi gibi nedenler karşısında işverene daha fazla sorumluluk verilmesi hakkaniyet gereğidir.

Sonuç itibariyle kaçınılmazlığın etkili olduğu durumlarda, hakim tarafından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 inci maddesi çerçevesinde tazminat belirlenirken hakkaniyet ilkeleri gözetilerek işverenin kendi kusur oranına ek olarak kaçınılmazlık oranının %60'ından da sorumlu olduğunun kabulü adil bir çözüm olacaktır.

Bu açıklamalardan olarak somut olayda iş kazasının oluşumunda davalının %50 oranında kusurlu olduğu, müteveffanın bünyesinden kaynaklanan faktörlerin ise %10 oranında etkili olduğu yönündeki tespit yerinde ise de İlk Derece Mahkemesince bünyesel faktör ile kaçınılmazlığın aynı anlama gelmediği, kaçınılmazlıktan farklı olarak bünyesel faktörden davalı işverenin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gözden kaçırılarak davalı işverenin kendi kusuruna ek olarak tespit edilen bünyesel faktör oranından da sorumlu olduğu kabulünden hareketle düzenlenen bilirkişi hesap raporuna göre karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden raporda belirlenen zarar miktarlarına işveren kusuru % 50 kusur oranının uygulanması ile yapılan hesaplama sonucu bulunan miktarların davacının ve hüküm altına alınan tutarların altında kaldığı anlaşıldığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Taraf vekillerinin manevi tazminat istemleri hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının ayrı ayrı miktardan REDDİNE,

2.İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçe kısmında yer alan "Dosya kapsamına uygun kusur raporları dağıtımı isabetli olan 27.08.2018 ve 07.10.2021 tarihli itibar edilen heyet raporuna dayalı olarak hazırlanan 15.12.2021 tarihli ve 16/02/2022 tarihli hesap raporları doğrultusunda; " ibarelerinin silinerek yerine geçmek üzere " Dosya kapsamına uygun olmayan 16.02.2022 tarihli hesap raporunda her ne kadar davalı işveren kusuru % 60 oranında değerlendirilmiş ise de bünyesel faktöre ilişkin % 10 oranından davalı işverenin sorumlu tutulamayacağı açık olduğundan mahkememizce resen hesaplama yapılması suretiyle davacı ... için hesaplanan maddi zarar miktarı 639.602,95 TL olup bu miktara % 50 kusur indirimi ve % 1 evlenme ihtimali indirimi uygulanması ile Kurum ödemelerinin tenzilatı sonucu 297.706,98 TL 'ye, davacı ... için maddi zarar miktarı 11.761,73 TL olup bu miktara % 50 kusur indirimi uygulanması ile kurum ödemelerinin tenzilatı sonucu 1.303,29 TL 'ye, davacı ... için maddi zarar miktarı 23.572,46 TL olup bu miktara % 50 kusur indirimi uygulanması ile kurum ödemelerinin tenzilatı sonucu 6.992,36 TL 'ye, davacı ... için maddi zarar miktarı 13.288,28 TL olup bu miktara % 50 kusur indirimi uygulanması ile kurum ödemelerinin tenzilatı sonucu 1.984,21 TL 'ye ulaşılmış olup davacının asıl ve birleşen dava dosyaları ile talep etmiş olduğu maddi tazminat miktarları tespit olunan miktarların altında kaldığından taleple bağlılık ilkesi gereğince talep gibi hüküm kurularak " ibarelerinin yazılması, suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin davacılardan alınmasına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.