YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/11778 E.  ,  2023/9824 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/146 E., 2022/220 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı TTK Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz, davacı vekili tarafından katılma yolu ile temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava ve birleşen dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının davalı TTK Müdürlüğünün asıl işveren, ... Madencilik Şirketinin alt işveren olarak faaliyette bulunduğu işyerinde çalışmakta iken 07.06.2012 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda yaralanarak % 7,1 oranında malül kaldığını, davacının aylık 1.150 TL maaş aldığını belirterek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 1,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı TTK vekili cevap dilekçesinde özetle; davada zamanaşımı olduğunu, diğer davalı şirket ile Kurum arasında geçerli rödovans sözleşmesi olduğunu, müvekkil Kurumun işveren sıfatının bulunmadığını, dava konusu tazminatlardan Kurumun sorumlu olmayacağını, kazanın meydana gelmesinde Kurumun kusurunun bulunmadığını bu yönden müvekkili Kuruma husumet yöneltilemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 15.06.2016 tarihli ve 2014/300 Esas, 2016/1092 Karar sayılı kararı ile
Asıl dava ve ek dava birlikte değerlendirildiğinde;

Davacının davalı TTK aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat davalarının reddine,

Davacının davalı ... San. Tic. Ltd. Şirketine yönelik maddi tazminat talebinin kabulü ile maddi tazminat bedeli olarak taleple bağlı kalınarak 1,00 TL'nin kaza tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak, davacıya verilmesine,

Davacının davalı ... San. Tic. Ltd. Şirketine yönelik manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile manevi tazminat bedeli olarak 7.500,00.TL'nin kaza tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesi'nin 05.11.2019 tarihli ve 2018/3317 Esas - 2019/6522 Karar sayılı ilamında özetle; davacı yararına hükmedilen 7.500,00 TL manevi tazminatın az olduğu, davacının, işletme hakkı TTK Gn. Müd.ne ait olup, işletilmesi 20.12.2004 tarihli rödovans sözleşmesi ile 10 yıl süreyle davalı ... Mad. İnş. Mal. Orman ve Maden Ür. Gıda Mad. Oto Emlak Alım Satımı İnş. Nak. Taah. ve Paz. Tic. Ltd. Şti.ne bırakılan maden sahası içerisinde davalı ... Mad. İnş. Mal. Orman ve Maden Ür. Gıda Mad. Oto Emlak Alım Satımı İnş. Nak. Taah. ve Paz. Tic. Ltd. Şti.nin işçisi olarak çalışmakta iken çalıştığı maden ocağında meydana gelen iş kazası sonucu iş gücü kaybına neden olan olayda davalı TTK Gn. Müd.nün kusuru olmasa bile tazminattan sorumlu olup olmayacağı hususunun uyuşmazlık konusu olduğu, yapılacak işin; kazanın meydana geldiği maden ocağı işyerinde, davalı TTK Genel Müdürlüğünün kanunda tarif edilen teknik nezaretçisi dışında, ayrıca nezaretçilerinin olup olmadığının, aynı sahada TTK Genel Müdürlüğünün işçilerinin çalışıp çalışmadığının, rödovans sahasında TTK Genel Müdürlüğüne ait olan işletme alet ve teçhizatların bulunup bulunmadığının, rödövans veren davalının işten el çekip çekmediğinin ve sonuç olarak, başka bir deyişle, davalının rödövansı aşan bir faaliyetinin olup olmadığının araştırılması, aşan kısım var ise hükmedilen tazminatlardan davalı TTK'nın sorumlu tutulması, aksi takdirde ise bahse konu davalı yönünden davanın reddedilmesinden ibaret olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

3. Bozma kararına uyan Mahkemenin 30.06.2020 tarihli ve 2020/52 Esas, 2020/181 Karar sayılı kararı ile asıl dava ve ek dava birlikte değerlendirildiğinde;
1-Davacının davalı TTK aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat davalarının reddine,
2-Davacının davalı ... .... Şirketine yönelik maddi tazminat talebinin kabulü ile
Maddi tazminat bedeli olarak taleple bağlı kalınarak 1,00 TL'nin kaza tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına,
3-Davacının davalı ... Mad. .... Şirketine yönelik manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile Manevi tazminat bedeli olarak 9.000,00 TL nin kaza tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
4.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
5. Dairemizin 23.03.2021 tarihli ve 2020/10357 Esas - 2021/3760
Karar sayılı ilamında özetle; Mahkemece, rödovans sözleşmesinin ve Maden Kanunu ile ilgili yönetmeliğin öngördüğü ve öngöreceği TTK tarafından yerine getirilmesi hükme bağlanan hususların irdelenip tartışılmayarak eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğu, mahkemece, ... 2. İş Mahkemesi‘nde açılan ve davacısının ..., davalısının ... Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. olduğu anlaşılan, bakiye maddi tazminat istemli davada; temyize konu eldeki dava ile fiili ve hukuki irtibat bulunduğu gerekçesi ile 05.03.2020 gün ve 2019/657E. ve 2020/108K. sayılı karar ile birleştirme kararı verildiği ve bu kararın taraflara tebliğ edildiği, eldeki dava dosyasına dosyanın gelmediği ve dolayısıyla birleşen dava hakkında bir karar verilmediği anlaşılmakla, birleşen dava hakkında karar verilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.
6. Bozma kararına uyan Mahkemenin 13.07.2021 tarihli ve 2021/180 Esas, 2021/416 Karar sayılı kararı ile asıl dava ve birleşen iki ayrı ek dava birlikte değerlendirildiğinde;
1-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile
Davacının iş kazası sonucu %7,10 maluliyeti nedeniyle hesaplanan ve talep edilen 43.821,51 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile
Davacının iş kazası sonucu %7,10 maluliyeti nedeniyle takdiren 9.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

7.Mahkemenin 11.08.2021 tarihli ve 2021/180 Esas, 2021/416 Karar sayılı ek kararı (maddi hatanın düzeltilmesine ilişkin) ile
1-Mahkememizin 13.07.2021 tarihli kısa kararının 1 no.lu bendinin;
" 1-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile
Davacının iş kazası sonucu %7,10 maluliyeti nedeniyle hesaplanan ve talep edilen 43.821,51 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan (TTK'nın sorumluluğu 1,00 TL ile sınırlı olmak üzere) müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, '' şeklinde yazılmak suretiyle düzeltilmesine, karar verilmiştir.
8.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TTK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
9. Dairemizin 21.12.2021 tarih ve 2021/10768 Esas - 2021/16323
Karar sayılı ilamında özetle; Dairemizin bozma kararı sonrasında Mahkemesince asıl dava ve birleşen iki ayrı ek dava birlikte değerlendirildiğinde; davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 43.821,51-TL maddi tazminatın, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile takdiren 9.000,00-TL manevi tazminatın iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği, ancak Mahkemesince, asıl dava ve ve birleşen 2019/657 Esas sayılı ek dava içeriklerine göre 43.821,51- TL maddi tazminatın 1,00-TL sinin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, bakiye kısmının sadece davalı ... .... Şirketinden tahsiline karar vermek gerekirken, kısa kararda maddi hata sonucu talebi de aşacak şekilde maddi tazminatın tamamının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline şeklinde yazıldığının gerekçe yazım aşamasında farkedildiğini, yapılan bu maddi hata ile ilgili olarak 11.08.2021 tarihli ek karar ile kısa kararın 1 nolu bendine "davalılardan" kelimesinden sonra gelecek şekilde " (TTK'nın sorumluluğu 1,00-TL ile sınırlı olmak üzere)" ibaresinin eklenmek suretiyle maddi hatanın düzeltilmesine karar verdiği anlaşılmakla Mahkemenin maddi hatanın düzeltilmesi başlığı altında yaptığı düzeltme yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar niteliğinde olmayıp, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 305/2 nci maddesinin "hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez." şeklindeki emredici düzenlemesine de açıkça aykırı olduğundan kararın bozulması gerektiği belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararına uyularak yargılama devam edildiği ve bozma ilamı doğrultusunda;
I- Asıl dava ve birleşen 2019/657 Esas sayılı dava birlikte dikkate alınarak;
1-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile
Davacının iş kazası sonucu %7,10 maluliyeti nedeniyle hesaplanan ve talep edilen 43.821,51 TL maddi tazminatın (davalı TTK nın sorumluluğu taleple bağlı 1,00 TL ile sınırlı olmak üzere) iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

II- Birleşen 2015/50 Esas sayılı dava yönünden;
1-Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile
Davacının iş kazası sonucu %7,10 maluliyeti nedeniyle takdiren 9.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı TTK vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davada maddi tazminata ilişkin hükme esas alınan hesap rapor tarihinin 27.04.2016 olduğunu, 27.04.2016 tarihinden bu yana geçen süre içinde ücretlerin değiştiğini ve o tarih itibarıyla bilinmeyen dönemlere ait ücretlerin 2022 itibarıyla belli hale gelmiş olmakla davacının gerçek zararının tespiti için bilinen ücretlere göre hesap raporu alınması gerekirken kamu düzeninden olan asgari ücret değişikliği dahi dikkate alınmadan 27.4.2016 tarihli hesap raporuna göre verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, maddi zararlara ilişkin 11.04.2014 tarihli davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını, Mahkemece taraflarına HMK'nın 107 nci maddesi gereğince süre verilmek suretiyle harç eksikliğinin tamamlanması sağlanması gerekirken davalı TTK Genel Müdürlüğü yönünden 1 TL üzerinden kurulan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece manevi tazminat miktarının az olduğuna dair bozma ilamına uygun karar verilmediğini, hükmedilen manevi tazminatın oldukça az olduğunu, ilk hükümde yer alan manevi tazminatın kısmen kabulü sebebiyle davalı Kurum lehine hükmedilen avukatlık ücreti tutarının lehlerine kazanılmış hak oluşturduğunu, manevi tazminatın yine kısmen kabulü sebebiyle Kurum lehine hükmedilecek vekalet ücretinin önceki hükümde yer alan 1.800 ,00TL yi aşar şekilde yeni Tarifeye göre hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, kaldı ki reddedilen manevi tazminat tutarı 3.000,00TL olmakla Tarife gereğince hükmedilmesi gereken nispi vekalet ücreti tutarı 450,00 TL olması gerekirken reddedilen tutarı aşar şekilde maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin bozma sebebi olması gerektiğini, lehlerine hükmedilen yargılama giderlerinin usul ve yasaya aykırı olarak eksik hüküm altına alındığını, maddi tazminat yönünden TTK Genel Müdürlüğü yönüyle lehlerine hükmedilen vekalet ücretinineksik hesaplandığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı TTK vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili ile diğer şirketler arasında asıl-alt işveren ilişkisi olmadığını, müvekkili ile diğer davalı firma arasında düzenlenen sözleşme içeriğine göre işin tamamının ihale usulü ile anahtar teslim olarak firmaya verildiğini, müvekkil Kurumun sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, rödovans sözleşmesi uyarınca, müvekkilinin kiralayan olarak kiracı ... Madencilik .... Firmasına yer teslimi yapmak zorunda olduğunu, Madencilik firmasının ise kiracı olarak sözleşmenin 7 nci maddesinde kararlaştırılan rödovans payı ve ödemelerini müvekkiline ödemek zorunda olduğunu, kiralayan müvekkili Kurumun işverenlik sıfatı ve sorumluluğuna gidilmesinin Yargıtayın yerleşik görüşlerine göre mümkün olmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’un 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 2 nci maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 5 inci maddesi ve iş kazasının tespit tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alındığında 818 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 41, 42, 43, 44, 46 ve 47 nci maddeleri ile 332 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı ve davalı TTK vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

2. Aşağıda yazılı temyiz giderinin katılma yolu ile temyiz eden davacıya yükletilmesine,

3.Fazla yatırılan temyiz harcının davalı TTK Genel Müdürlüğüne iadesine,

4. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.