YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2021/9979 E.  ,  2023/6004 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/280 E., 2021/1307 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/135 E., 2019/446 K.

Taraflar arasındaki davacının davalı işveren yanında geçen çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçtiğinin tespiti ve buna göre itibari hizmet sürelerinin ve fiili hizmet zammı süresinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı ...Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum ile davalı ...Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, dava dilekçesinde 15.10.1996-11.09.2011 tarihleri arasında 212 sayılı Kanun ile değişik 5953 sayılı Kanun kapsamında gazeteci olarak çalıştığını, 4857 sayılı Kanun'a tabii işçiymiş gibi bildirim yapıldığını belirterek açıklanan dönemde gazeteci olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili özetle davacının itibari hizmet süresinden faydalandırılmasını gerektirir şekilde çalışmalarının bulunmadığını, buna göre yapılan bildirimlerin doğru ve gerçek çalışma şekillerine dayalı olup davacının iddiasının ispatlanmadığı gerekçesi ile haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece Mahkemesince, "5953 sayılı Kanun'un 1 inci maddesine göre gazeteci tanımı yapılmış olup, 506 sayılı Kanun'un itibari hizmete ilişkin düzenlemesinde 212 sayılı Kanunla değiştirilen 5953 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi kapsamına giren kişilerin çalışmalarında her yıla 90 gün itibari hizmet öngörülmüştür.

Davacının talep edilen dönemde 30.09.2003 tarihine kadar CUT Kurgu operatörü ve bu tarihten itibaren ise haber operatörü olarak çalıştığı sabittir. Gazeticilik salt doğrudan haberi kaynağından alıp yazarak bunu basılı hale getirme olarak tanımlanamayıp kitlesel haberleşme kurumlarında ve kurumlarında redaksiyon servisinde yazılı çizili sözlü yada görsel olarak fikri bir çalışma ile araştıran , seçen, hazırlayan, şekle sokan, sunan ve yorumlayan ve bu enformasyon faaliyetini sürekli iş olarak yapan meslektir.

Davacının gazetecilik faaliyeti yaptığı dosya kapsamına göre sabit olmakla yasada belirtilen her yıl karşılığı 90 gün olacak şekilde itibari hizmetten faydalanması gerekir.

Buna göre, davacının çalışmasının itibari hizmet olduğu bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli görüldüğü davacının sgk'ya başvuru yaptığı başvurularının reddedildiği dava şartı eksikliğinin giderildiği anlaşılmış davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle davanın kabulüne, davacının davalı işveren yanında 15.10.1996-11.09.2011 tarihleri arası çalışmasının 212 sayılı Kanun ile değişik 5953 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi kapsamında gerçekleşmiş olduğunun tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ...Ş. vekili özetle, davacının talebin zamanaşımına uğradığını, dava açılmasında hukuki yarar olmadığını, 506 sayılı Kanun kapsamında davacının sigortalılık süresine itibari hizmet süresinin eklenme şartlarının oluşmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, davacının hukuka uygun açık ve kesin delillerle ispat edilmediğini beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Feri müdahil SGK vekili özetle, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarında görüldüğü gibi olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece dinlenen tanıklar beyanı ile ispatının kabul edilemeyeceğini, tanıkların Yargıtay'ın aradığı nitelikte olmadığını, çalışmanın basın iş kapsamında olmadığını, kurumun fer'i müdahil olup aleyhine vekalet ücreti yargılama giderine hükmedilemeyeceğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının ve fer'i müdahil Kurum'un istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı ...Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili ile davalı ...Ş. vekilleri temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla, kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı işveren yanında geçen bildirilmiş sürelerinin 5953 sayılı Basın İş Kanunu Kapsamında geçip geçmediği hususu ile bu nedenle davacının itibari hizmet süresi ve fiili hizmet zammından faydalanma hakkının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ek 5 nci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Eldeki davada, davacıya ait çalışmaların Kuruma bildirilmiş olduğu ve bu nedenle itibari hizmet süresinin tespitine ilişkin uyuşmazlığın, anılan yasa hükümleri kapsamında, hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde, Sosyal Güvenlik Kurumunun davada usulünce davalı sıfatı ile taraf olmasının sağlanması gerekirken, hatalı değerlendirme ile Kuruma davada fer’i müdahil sıfatı ile yer verilmesi isabetsizdir.

2.Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Eldeki gibi itibari hizmet tespiti davalarında elde edilecek hükmün uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, öncelikle işverene husumet yöneltilerek davaya devam edilmesi gerekmekte olup, davacının 15.10.1996-11.09.2011 tarihleri arasındaki tüm döneme ilişkin talepte bulunduğu dikkate alındığında, 01.10.1997-31.01.1999 tarihleri arasında kalan dönem bakımından hizmet döküm cetvelinde 1035173 sicil numaralı iş yerinden yapılan bildirimler göz önünde tutularak, bu iş yerinin adına kayıtlı olduğu anlaşılan NTV Radyo ve Televizyon Yayıncılığı AŞ.'nin de HMK' nun 124 üncü maddesine göre davaya katılımının sağlanması ile bu şirketin de delil ileri sürmesi ve savunma yapmasına imkan tanımak gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkilinin sağlanmaksızın karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.