YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2021/10842 E.  ,  2023/6189 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/896 E., 2021/992 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/277 E., 2019/520 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. (Eski unvanı Türk Pirelli Last. A.Ş.) vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde,......'lının davalı ... fabrikasında bulunan elektrik trafolarının bakım ve onarımını yaparken elektrik akımına kapılıp ağır şekilde yaralandığını, trafo içerisinde bakım yapılırken trafodan gelen elektrik ile ... ve ...'un ağır şekilde elektrik akımına kapıldıklarını, çalışma alanında hiçbir güvenlik önlemi alınmadığını belirterek sigortalı ... için 1.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminat, anne ... ve baba ... için, ayrı ayrı 25.000 TL manevi tazminatın, her bir tazminat tutarına kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

2.Davacı vekili ıslah dilekçesi ile sigortalı ... için maddi tazminatı alacağını 368.735,16 TL olarak artırarak kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ...-Çalık Elektrik vekili cevap dilekçesinde özetle; firmanın Pirelli Şirketi'ne ait işyerinde elektrik bakım ve onarım işlerini yapan alt işveren olduğunu, firma çalışanlarının elektrik enerjisinin bulunmadığı trafo merkezlerinin içine girerek bakım ve temizlik işlerini yaptıklarını, Pirelli fabrikasının yemekhane bölümünde çalışan işçinin yemekhanedeki makinelerin çalışması için ESO çalışanı Vedat Kayıhan'dan jenaratörden yemekhanedeki makinelere elektrik hattı çekilmesini istediğini, Vedat Kayıhan'ın fabrikanın ana elektrik hattına bağlı bulunan yemekhane bölümü elektrik panosuna jeneratörden hat alarak elektrik verdiğini, Vedat Kayıhan'ın hatası sebebiyle fabrika içindeki ana elektrik hattının dizel jeneratörden alınan elektrik hattı ile tersten 220 volt beklendiğini, tersten gelen elektrik enerjisinin trafoya gererek ...'nın çarpılmasına sebep olduğunu, müvekkillerinin kusurunun bulunmadığını, davanın Eso Şirketi'ne ihbarını talep ettiklerini, davanın reddini istediklerini belirtmiştir.

2.Davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; işçi ile şirketleri arasında işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, bu nedenle kazada kusurlarının bulunmadığını, işçinin ağır kusurunun bulunduğunu, Çalık Elektrik'in iş güvenliği alma yükümlülüğünün bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanınkısmen kabulüne,

1.363.076,18 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya velayeten ...ve ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.Davacı ... için 75.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya velayeten ...ve ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

3.Davacı ... ve ... için 25.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar vermiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde, kazalının kendi işçileri olmadığını, kendilerine kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, davalı müvekkilinin kusuru bulunmadığını, kazanın davalı iş veren...'ın iş güvenliği önlemlerini almaması ve kazalı işçinin kendi güvenliğini tehlikeye atacak biçimde davranması nedeniyle meydana geldiğini, kendilerine atfedilen %40 kusurun son derece yüksek olduğunu, davacı işçinin iş güvenliği tedbirlerinin alındığını kontrol etmeden çalışması ve tedbir alınmadığını gördüğünde talepte bulunmadığına, kendi can güvenliğini tehlikeye attığını bu nedenle kusurunun bulunmadığına yönelik raporu kabul etmediklerini, kusur yönünden yeniden keşif ve inceleme yapılarak kusur oranlarının belirlenmesi gerektiğini, kusura itirazları reddedilerek bu kusur oranları üzerinden yapılan zarar hesabının hatalı ve yüksek çıktığını, manevi tazminatın yüksek olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, Davanın kısmen kabulü ile

1.363.076,18 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.Davacı ... için 75.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

3.Davacı ... ve ... için 25.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 13, 14, 16, 18 ve 20 nci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 9 uncu maddesinde, fiil ehliyetine sahip olan kimsenin, kendi fiilleriyle hak edinebileceği ve borç altına girebileceği, 10 uncu maddesinde, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyetinin bulunduğu, 13 üncü maddesinde, yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkesin, bu Kanuna göre ayırt etme gücünün bulunduğu, 14 üncü maddesinde, ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyetine sahip olmadıkları, 16 ncı maddesinde, ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlıların, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giremeyecekleri, 397 nci maddesinde, vesayet makamının sulh hukuk mahkemesi olduğu, 405 inci maddesinde, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her erginin kısıtlanacağı, görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamların, noterlerin ve mahkemelerin, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorunda oldukları, 409 uncu maddesinde, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmi sağlık kurulu raporu üzerine karar verileceği, 448 inci maddesinde, vesayet dairelerinin yetkilerine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla vasinin, vesayet altındaki kişiyi tüm hukuki işlemlerinde temsil edeceği, 462 nci maddesinde, acele durumlarda geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere vasi tarafından dava açılabilmesi için vesayet makamından izin alınması gerektiği belirtilmiştir.

2.Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 50 nci maddesinde, medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın, davada taraf ehliyetine de sahip olduğu, 51 inci maddesinde, dava ehliyetinin, medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmayanların davada yasal temsilcileri tarafından temsil edileceği, 54 üncü maddesinde, yasal temsilcilerin, davanın açılıp yürütülmesinin belli bir makamın iznine bağlı olduğu durumlarda izin belgelerini dava veya cevap dilekçesiyle mahkemeye vermek zorunda olduğu, aksi takdirde dava açamayacak ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamayacakları, şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkemece, yasal temsilcilerin yukarıda belirtilen eksikliği gidermeleri koşuluyla dava açmalarına veya davayla ilgili işlem yapmalarına izin verilebileceği, izin belgesinin alınması için mahkemeye başvurulması gerekiyorsa ilgiliye, başvuru için kesin süre verileceği, bu süre içinde mahkemeye başvurulması durumunda bu konuda karar verilinceye kadar bekleneceği, süresi içinde belgelerin sunulmaması veya mahkemeye başvurulmaması hâlinde, dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılacağı, 56 ncı maddesinde, taraflardan birinin vesayet altına alınması veya kendisine yasal danışman atanması istemi mahkemece uygun bulunur ya da mahkemece gerekli görülürse, bu konuda kesin bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenebileceği açıklanmış, 114 üncü maddesinde, tarafların dava ehliyetine sahip olmaları, dava koşulları arasında sayılmış, 115 inci maddesinde, mahkemenin, dava koşullarının var olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, dava koşulu eksikliğini belirleyen mahkemenin davanın usulden reddine karar vereceği, ancak, eksikliğin giderilmesi olanaklı ise bunun tamamlanması için kesin süre vereceği, bu süre içinde eksiklik giderilmemişse davayı usulden reddedeceği bildirilmiştir.

Buna göre, kişinin kendisi tarafından veya yetkili kılacağı temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usûl işlemlerini yapabilme yeteneği olarak tanımlanan dava ehliyeti, medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin medeni usûl hukukunda büründüğü şekil olup ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar kural olarak dava ehliyetine sahip olmadıklarından davada yasal temsilcileri tarafından temsil edilmeleri gerekmektedir. Dava koşulu niteliğindeki dava ehliyeti ile vasi tarafından dava açılabilmesi için gereken vesayet makamı izin belgesinin varlığının mahkemece kendiliğinden dikkate alınması zorunludur.

3. Eldeki davada ise, davacıyı temsilen vasi tarafından yargılamaya devam edilmiş ise de, husumet izni alınmamıştır. Türk Medeni Kanunu’nun 448 inci maddesi vesayet altındaki kişinin taraf bulunduğu davalarda onun vasi tarafından temsil edileceğini öngörmekle birlikte, vasi, sadece vasi kararına istinaden ayırt etme gücünden yoksun bulunan küçük ya da mahcuru davada temsil etme yetkisine sahip değildir. Vasinin, anılan temsil görevini yerine getirebilmesi için Türk Medeni Kanunu’nun 462/8 inci maddesi uyarınca vesayet makamı tarafından kendisine husumet izni verilmesi gerekir. Dava ehliyeti Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-d maddesinde dava şartı olarak düzenlenmiş olup, dava şartlarının davanın her aşamasında mahkemeler ve Yargıtay tarafından resen dikkate alınabilecek niteliği dikkate alındığında, mahkemece, davacıya ilişkin olarak husumete izin kararı almak ve dosyaya ibraz etmek üzere vasiye süre tanınmalı, bu noksanlık giderildikten sonra bir karar verilmelidir.

4. O hâlde; bozma sebeplerine göre bu aşamada temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin davalı Prometeon Turkey End. ve Tic. Las. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kaldırılarak yerine hükmedilen davanın kısmen kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu aşamada temyiz edenin sair temyiz itirazları incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.