YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2020/3662 E.  ,  2024/8187 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1183 E., 2019/1703 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/110 E., 2019/153 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2015/Mart-Nisan-Mayıs aylarındaki ek 5 tarım sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile buna göre 02.03.2017 tarihli tahsis talebine istinaden 01.04.2017 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanarak, birikmiş aylıklar ile birlikte ödenmesine ve davacıdan yersiz olarak tahsil edilen 13.601,04. TL.'nin 22.12.2017 tarihinden, 1.299,00.TL'nin 05.02.2018 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizleri ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; davacının yurt dışı borçlanma talebine istinaden Fransa ülkesindeki ev kadınlığı süresi dikkate alınarak tahakkuk ettirilen borçlanma tutarının kısmen ödendiği, davacının Fransa ülkesinde ev kadınlığı süresi dışında çalışmalarının da olması üzerine yeniden yurt dışı borçlanma tutarı tahakkuk ettirilip, davacının yaptığı ödemeler mahsup edildikten sonra davacının yurt dışı borçlanma gün sayısının 2.890 gün olduğunu, davacının ek madde 5 kapsamındaki sigortalılığının davacının yurt dışında bulunduğu süre gözetilerek 652 gün kabul edilmesi ile davacının prim gün sayısının 3.542 gün olması nedeniyle tahsis şartlarının oluşmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 28.12.2015 tarihli ilk borçlanma talep dilekçesine istinaden davalı Kurumca yapılan borçlanma tahakkuk işleminin hatalı olduğu ve yurt dışı borçlanmasının buna göre düzeltilmesi gerektiği, borçlanma tahakkuk düzeltmesinin her zaman için yapılabileceği ve ilgilinin istediği kadar süreyi borçlanabileceği, davacının 10.07.2013 tarihinden itibaren Türkiye’ye yerleştiği ve Türkiye’de ikamet ettiği belirli olup, yurt dışında bulunduğu sürenin yurt dışında ikamet edilen süre olarak kabul edilemeyeceğinden, davalı Kurumca ilgili dönemde ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının iptalinin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile davacı ...’in 28.04.2014 – 30.04.2016 tarihleri arasında 723 gün ek 5 tarım sigortalılık primini ödemiş olduğu, ancak ziyaret amaçlı yurt dışında bulunduğu sürelerin iptal edildiği anlaşılmakla, iptal edilen ek 5 tarım sigortalılığının geçerli olduğunun tespitine, davacının 02.03.2017 tarihli tahsis talebine istinaden 2890 gün 3201 sayılı Kanun kapsamında kazanılan hizmeti, 20 gün 4/a kapsamında hizmeti ve 723 gün ek 5 tarım sigorta hizmeti olmak üzere toplam 3633 gün üzerinden 506 sayılı Kanun'un 60/A-b maddesi uyarınca 01.04.2017 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, davacıdan yersiz olarak tahsil edilen 13.601,04 TL’ye 22.12.2017 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte, 1.299,00 TL’ye 05.02.2018 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davacının yurt dışı borçlanma talebi üzerine Kurum tarafından tahakkuk ettirilen borçlanma bedelinden 2.890 gün karşılığının ödendiğini, davacının yeniden önce 2 günlük Fransa ülkesindeki çalışmasını borçlanma talebi daha sonra da 2.530 günlük borçlanma istemine istinaden 01.01.1978 – 10.01.1986 tarihleri arasındaki yurtdışındaki ev kadınlığı ve çalışma sürelerinden 2.530 gün borçlandırma tahakkuk ettirilerek önceki ödediği miktarın mahsup edildiğini, Kurumun 2013/11 sayılı genelgesi gözetilerek Fransa ülkesinde bulunduğu 02.03.2015 -02.06.2015 tarihleri arasındaki dönemde ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının geçersiz sayılması suretiyle davacının ek 5 inci madde kapsamında 652 gün prim ödeme gün sayısı bulunduğunu, davacının toplam prim ödeme gün sayısının 3542 gün olması nedeniyle tahsis şartlarının oluşmadığını beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Talenge Belediyesi tarafından düzenlenen 01.03.2016 tarihli Sertifikasına göre davacının Talenge Belediyesinde 11.12.1973 - 31.07.1987 tarihleri arasında ikamet ettiği, Fransa ülkesinin 08.02.2017 tarihli hizmet belgesinde davacının 01.01.1979 - 31.12.1987 tarihleri arasında genel aktif rejime tabi çalışmalarının bulunduğu, davacının Talenge Belediyesindeki sertifikasını ekleyerek 28.12.2015 varide tarihli yurt dışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi ile Fransa ülkesindeki ev kadınlığı süresini asgari borçlanma tutarından, emekli aylığına yetecek kadar süre 3.600 günden, sigorta başlangıcını çocuk doğumlarından 22.02.1979 ilk çocuk doğum başlangıcı kabul edilmesi istemini ekleyerek 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma talep ettiği, Kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında 01.01.1978 - 31.07.1987 tarihleri arasında günlük 13.584 TL tutar üzerinden 3.450 gün karşılığı tahakkuk ettirilen 46.864,80 TL. borçlanma bedelinin, 2.890 güne isabet eden 39.259,00 TL.'lik kısmını süresinde Kuruma ödediği, davacının 30.05.2017 tarihli dilekçesi ile Kurumdan, 2 günlük çalışma süresini borçlanmaya ilişkin verdiği dilekçe ekinde Fransa ülkesindeki hizmet belgesini sunduğu, Kurumun ıslak imzalı talep formunu istemesi üzerine, davacının 02.03.2017 varide tarihli Yurtdışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi ile Fransa ülkesindeki çalışılan süreyi asgari tutardan 1979 tarihinden itibaren 2 günlük borçlanma talep ettiği, davacının 19.07.2017 varide tarihli yurt dışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi ile Fransa ülkesindeki çalışılan süreyi asgari tutardan 1979 tarihinden itibaren 2 günlük borçlanma talebinde bulunduğu, davacının 19.12.2017 varide tarihli dilekçesi ile 19.07.2017 tarihli borçlanma talebinde eksik kalan 2.530 gün olarak hesaplanmasını istediği, Kurumun 2 günlük borçlanma talebi ile ilgili çalışma süresi ve ev kadınlığı sürelerinin çakışması nedeniyle iç yazışmalarda, 17.10.2017 tarihli genel yazıya istinaden sigortalılık sürelerinin dışındaki ikamet süreleri borçlandırılmak suretiyle borç tahakkuku yapılacağının bildirilmesi üzerine, davacının 28.12.2015 tarihli borçlanma talebine göre 01.01.1978 - 31.12.1978 tarihlerindeki 360 gün ev kadınlığı süresini, günlük tutarı 13.584 TL.'den olmak üzere 4.890,24 TL., 02.03.2017 tarihli borçlanma talep dilekçesindeki tarih esas alınarak Fransa ülkesindeki 10.01.1979 - 10.01.1986 tarihleri arasındaki 2.530 gün çalışma süresini, günlük tutarı 18.960 TL.'den olmak üzere 47.968,80 TL olarak tahakkuk ettirdiği, davacıya yeniden 21.12.2017 tarihinde borç bildirimi yaptığı, davacının 22.12.2017 tarihinde 13.60104 TL ödeme yaptığı, davacının 02.03.2017 tarihli borçlanma talebinden sonra, bu tarih itibariyle günlük borçlanma tutarına göre 2 gün karşılığı olan 38,00 TL borçlanma bedelini ödediği, davacının 05.02.2018 varide tarihli yurt dışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi ile çalışılan süre, boşta geçen süre, ev kadınlığı sürelerinden 60 gün borçlanma talebinde bulunduğu, Kurum tarafından davacının Fransa ülkesindeki 11.01.1986 - 09.03.1986 tarihleri arasındaki 60 gün çalışma süresini, günlük borçlanma tutarı olarak 21.648 TL'den 1.299,00 TL borç tahakkuku yaptığı, davacının süresinde 05.02.2018 tarihinde 1.299,00 TL'yi ödediği, davacının 5510 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında 28.04.2014 - 30.04.2016 tarihleri arasındaki 723 günlük sigortalılığının, İzmir İl Emniyet Müdürlüğü'nden gelen cevabi yazısından davacının 02.03.2015 - 02.06.2015 tarihleri arasında yurt dışında bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, Kurum tarafından ikametini yurt dışına taşıdığı kabul edilerek, davacının yurt dışında bulunduğu süredeki ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığını sonlandırdığı, yurda dönüş tarihinden itibaren ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığını başlattığı, davacının 02.03.2017 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, Kurum tarafından düzenlenen mukteza tablosundan, davacının yurt dışı borçlanma gün sayısını 2.890 gün, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamındaki çalışmasını 20 gün, ek 5 inci madde kapsamındaki çalışmasını 632 gün kabul ederek, toplam prim gün sayısını 3.542 gün olarak kabul etmesi nedeniyle tahsis talebinin reddine karar verildiği, çalışma süresinin borçlanma tutarı ile ev kadınlığı süresinin borçlanma tutarı arasında bir fark olmamasına, davacının 28.12.2015 tarihli borçlanma talep dilekçesine göre belirlenecek günlük borçlanma tutarı esas alınıp, davacının 39.258,00 TL.'lik ödemesine göre borçlanma gün sayısı belirlenmesi gerekmesine, aksi yöndeki Kurumun ödemenin yurt dışındaki ev kadınlığı süresinden bakiye kalan kısmı 02.03.2017 tarihli borçlanma tutarına göre borçlanma gün sayısı kabul etmesinin işleminin yerinde olmamasına, davacının yurt dışında bulunduğu süreye ilişkin bir nedenin 5510 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesinde düzenlenen sigortalılığı sonlandırıcı nedenler içerisinde bulunmamasına, Fransa ülkesi hizmet ve ikamet belgeleri, İzmir İl Emniyet Müdürlüğünün davacının yurda giriş çıkışlarına dair cevabi yazıları, Kurum tarafından ek 5 inci madde kapsamında kabul edilen sigortalılığı değerlendirildiğinde yurda kesin dönüş şartının ve 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C-bc maddesindeki şartların tahsis talep tarihinde gerçekleşmesine, delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davanın kabulüne dair verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi içeriğini tekrarla temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının yurt dışında bulunduğu sürede ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının iptaline dair Kurum işleminin iptali, davacının 01.04.2017 itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ve Kurum tarafından borçlanma tahakkukunun yeniden düzenlenmesi nedeniyle ödediği tutarın iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 370 inci maddesinin 4 üncü fıkrası, 3201 sayılı Kanun'un 1 inci, 2 nci, 4 üncü ve 6 ncı maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesidir.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacının tahsis koşullarının 506 sayılı Kanun'un 60/A maddesi kapsamında gerçekleştiği açık olup Bölge Adliye Mahkemesince tahsisin 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C-bc maddesi kapsamında oluştuğu gerekçesiyle karar verilmiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması, 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereğidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Bölge Adliye Mahkemesin kararının gerekçesinde yazılı "506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C-bc maddesindeki şartların" ibaresinin hükümden çıkarılarak yerine "506 sayılı Kanun'un 60/A maddesindeki şartların" yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.