YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2020/2888 E.  ,  2024/2962 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/141 E., 2020/38 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

I. DAVA
Davacı, davalı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen eksik işçilikten kaynaklı fark prim borcunun bulunmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum, kurum işlemi yerinde olduğundan, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05.04.2018 tarihli ve 2017/253-2018/148 K sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 31.12.2018 tarihli ve 2018/1971-2018/2511 sayılı kararıyla istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; "...davacı şirketin, Rüzgar Enerjisi Santrali inşaatı için yurt dışı ve yurt içi Siemens firmalarıyla yapmış olduğu sözleşme ve içerikleri yeterince değerlendirilmediği gibi, tesisin, türbin yaklaşım yolları, türbün yerleşim alanları ve vinç platformları yapılması ve bakım işleri yönünden de asıl işveren olup olmadığı tam olarak ortaya konulmuş değildir.

Davalı Kurumun, davacının belirtilen tüm firmalar ile ilişkisini irdeleyerek maliyet hesabı çıkarmış olmasına karşılık, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu miktarın ne kadarının dikkate alınmaması gerektiği tüm detaylarıyla ortaya konulmadığından denetime elverişli bir rapordan söz edilemez.

Davacının yurt dışı Siemens firmasıyla yapmış olduğu sözleşme de Türkçeye çevrilmek suretiyle, yurt içi ... firması ile yapılan sözleşme ve yine Yeni Teknik Yapı İnş. San. Tic. Ltd. Şti ile yapılan sözleşme ayrıntılı olarak incelenerek anahtar teslimi iş olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Yapılacak değerlendirmede, davacı adına ... sicil nolu özel bina inşaatı içerikli işyeri tescili yapılması, bu işyerinden ilgili 02.11.2009-30.04.2011 dönemleri arasında davacı işyerinden yapılan bildirimlerin tümü ile söz konusu diğer firmalardan yapılan bildirimler karşılaştırılmak suretiyle, gerçekten de davacının denetim faaliyeti dışında işçi çalıştırıp çalıştırmadığı tüm açıklığıyla ortaya konulmalıdır." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, davacının işveren olduğunu, eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı şirketin işveren olup olmadığı ile buna göre menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Uyulan bozma ilamı sonrsı İlk Derece Mahkemesince, dava konusu iş ile ilgili tribünlerin yurt dışından temin edildiği, davacı firmanın EPDK'dan 21.02.2008 tarihinden itibaren 49 yıl süre ile lisans sahibi olduğu, davacının, Siemens Wind Power/S ve yurtiçinde kurulu Siemens San. ve Tic. A.Ş. ile 01/04/2009 tarihinde Çanakkale Rüzgar Enerjisi Santrali/Tesisi Projesi geliştirmek için sözleşme imzaladığını, sözleşmenin mühendislik hizmeti, tedarik ve inşaat anlaşmasını içerdiğini, davacı firmanın iş kapsamında yüklenici firmalarla anlaştığını, yapılan anlaşmada da yurt dışından temin ettiği teknik malzemelerin montaj işini yüklenici firmalara verdiğini, alt yapı işlerini ise Yeni Teknik Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verdiğini, davacı firmanın işyeri sicil numarası aldığı, ancak yüklendiği iş nedeniyle yurt dışından getirdiği malzemelerle santralin kurulmasında denetim ve gözetim için çalıştırdığı personelin hizmetini bildirdiğini, yapılan tüm sözleşmeler birlikte değerlendirildiğinde ve taşeron firmalara verilen işler değerlendirildiğinde davacı şirketin sadece malzeme ithal ettiği bunların montaj ve alt yapı işlerinin yapılmasının anahtar teslim olarak anlaştığı yüklenici firmalara verdiği kanaatiyle ve bilirkişilerin ayrıntılı olarak taşeron şirketler ile yapılan sözleşmeler, sigorta bildirimleri incelenerek hazırladıkları 27.02.2020 tarihli rapora da itibar edilerek davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

2. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 14.01.2014 tarihli yazısında da belirtildiği üzere, lisans genel hükümlerinin 1 nci maddesinde, lisans sahibinin, piyasada lisansa konu üretim tesisinin kurulması, işletmeye alınması, elektrik enerjisi üretimi, üretilen elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin toptan satış lisansı sahibi tüzel kişiler perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler ile serbest tüketicilere satışı faaliyetlerinde bulunabilir hükmü düzenlenmiştir. Lisans genel hükümlerinin 17 nci maddesi "Lisans sahibi; bu lisans kapsamındaki faaliyetleri için hizmet alımı yoluna gidebilir. Bu durum, lisan sahibinin bu lisans kapsamındaki yükümlülüklerinin devri anlamına gelmez." hükmünü içermektedir.

3.Lisans sahibi olduğu enerji üretim faaliyetini gerçekleştirmek için gerekli enerji üretim tesisini kurması gereken davacının, hizmet alımı yoluna gitmesinin yükümlülüklerinin devri anlamına gelmeyeceği ile esas sözleşmesinde de ayrıca belirtilen, işletme konusu ile ilgili etüt, planlama ve projeleri yapabileceği, buna bağlı olarak gerekli tesislerin ve sistemlerin kurulmasını sağlayabileceğine ilişkin hususlar hep birlikte değerlendirildiğinde, kendi asıl işi olan enerji tesisi kurulum işlerini bölerek dava dışı şirketlerle sözleşmeler imzalaması, davacının asıl işverenlik sıfatını ortadan kaldırmayacaktır.

4. O halde İlk Derece Mahkemesince, davacının asıl işveren olduğu gözetilmek kaydıyla dava konusu Kurum işleminin denetlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.