YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2020/11611 E.  ,  2024/8199 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/346 E., 2020/1184 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/194 E., 2018/318 K.

Taraflar arasındaki 5510 sayılı Kanun'un ek-6 ıncı maddesi kapsamındaki sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkin davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 6111 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile getirilen Ek-6 maddesinde belirtilen tüm şartları yerine getirerek 13.11.2015 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiğini, davalı Kurumun 12.01.2016 tarihli cevap yazısıyla davacının bu talebini reddettiğini, müvekkilinin 05.04.2016 tarihinde Kurumun bu yazısına itiraz ettiğini, Kurumun ise son 7 yıllık dönemde hizmet süresinin davalı Kuruma bağlı olarak geçirilmemesi gerekçesiyle müvekkilinin bu itirazını reddettiğini, Kurum tarafından verilen cevapta ayrıca müvekkilinin Ek-6 açtırdığı tarihte ticari faaliyetinin devam ediyor olması sebebiyle Ek- 6 hizmetlerinin geçersiz kılındığının belirtildiğini, ancak müvekkilinin ticari faaliyeti olduğu yönündeki tespitin doğru olmadığını, müvekkilinin ortak olduğu ... Fotoğraf Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin tasfiye kararının 06.08.2013 tarihinde tescil edildiğini, şirketin 2008 yılından itibaren herhangi bir ticari faaliyetinin olmadığını, bu nedenle bu şirket sebebiyle müvekkilinin madde Ek-6’nın kapsamı dışında bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu, Kurumun 5300 prim ödeme gün sayısının tamamlanmadığı yönündeki tespitinin doğru olmadığını belirterek müvekkilinin yaşlılık aylığının bağlanması talebinin davalı Kurum tarafından reddi işleminin iptaline ve 13.11.2015 tarihi itibari ile yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum tarafından yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 4, 7 ve 9 uncu maddeleri uyarınca davacının 01.10.2008 tarihinden itibaren ticari faaliyette bulunması nedeniyle bu tarihten sonraki çalışmalarının Bağ-Kur sigortalılık süresine dahil olduğunu, 2829 sayılı Kanun'a göre sigortalının aylık talep tarihinden veya emeklilik tarihinden geriye doğru son yedi yıllık fiili hizmet süresi fazla olan Kurumca hizmet aylığı bağlanacağının hüküm altına alındığını, davacının tahsis talep ettiği tarihte ticari faaliyetini sona erdirmesi gerekmekte iken sigortalılığını devam ettirmesinin kendisine yaşlılık aylığı bağlanmasını engellediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece "...tahsis dosyasında davacının 13.11.2015 tarihli tahsis talep ve beyan taahhüt belgesi ile yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği, davalı Kurum tarafından verilen 12.01.2016 tarihli yazıda “5300 gün ve son 7 yıldaki çalışmalarında en çok Bağ-Kur kapsamında çalışma olduğundan ” talebinin reddedildiğinin bildirildiğini,

Kurum tarafından 05.04.2016 tarihli yazıda ise “Ek -6 açtırdığınız tarihte ticari faaliyetiniz devam ettiğinden Ek-6 hizmetlerinin geçersiz kılındığını, buna istinaden 5300 günü olmadığı, son 7 yıldaki çalışmaları en çok Bağ-Kur kapsamında olduğundan talebinin reddedildiği bildirildiğini,

Dosyaya gönderilen İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından gönderilen 25.05.2016 tarihli yazıda davacının ortağı oldpğu ... Fotoğraf San. Tic. Ltd. Şti.'nin 14.03.2012 tarihinde tasfiyesine karar verildiği, 29.06.2012 tarihinde tescil ile tasfiyesinin sona erdiği, 06.08.2013 tarihinde tescil edildiğinden sicil kaydının terkin edildiğinin bildirildiğini,

Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğünün 28.12.2016 tarihli yazısında, ...’nun kayıtların tetkikinde 28.03.2012 tarihinden itibaren diğer ücretli işçi olarak çalıştığının bildirildiğini,

Kocasinan Vergi Dairesi Müdürlüğünce 11.05.2017 tarihli yazısında ...’nun ticari taksi işletmeciliğinden dolayı 16.01.2008 tarihinde mükellefiyetini tesis ettiği, bu mükellefiyetinin 31.08.2008 tarihinde sonlandırdığı, 28.03.2012 tarihinden itibaren diğer ücret mükellefi olarak halen Bakırköy Vergi Dairesine mükellefi olduğu bildirilmiştir. c-Yenibosna Vergi Dairesi Müdürlüğünce gönderilen 16.05.2017 tarihli yazıda ...’nun ... Fotoğraf San.Tic. Ltd. Şti.’nin 01.01.1994 tarihi itibariyle Şirinevler Mah. M.Akif Cad. No:30/A Bahçelievler adresine nakil geldiği, adı geçen mükellefin bilinen adreste bulunmadığından 30.07.2008 tarihi itibaren res’en terki yapıldığı bildirildiğini,

Bu durumda dosyaya gönderilen tahsis dosyasında davacının 4/a mükellefi olarak 22.02.2013-13.11.2015 tarihleri arasında ödediği sigorta primlerinin geçersiz olduğuna dair SGK Bağcılar 4/a sigortalı hizmet dökümüne dair belgede adı geçen hizmetlerin iptal edildiğinin belirtildiğini incelemek sureti ile rapor düzenlenmiştir.

Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan incelemede; dosyada mevcut yaşlılık sigortasına tahsise esas bilgiler olarak adı geçenin 4/b Bağ-Kur çalışmalarının toplam günü 3481 gün olarak işleme alındığı görülmüştür.

Bu durumda davacının 4/a sigortalı hizmetlerinin 22.02.2013-13.11.2015 tarihleri dışında dosyada yaşlılık aylığına esas alınacak 4/b Bağ-Kur hizmetlerinin bildirilmesi ile bu hizmetlerine ait primlerin ödenip ödenmediği borcunun olup olmadığının sorulması gerektiği daha önce 10.11.2011 tarihli raporda belirtilmiş ve Sayın Mahkemece konu ile ilgili sorulan yazıya SGK Bağcılar SGM tarafından gönderilen 28.12.2017 havale tarihli yazıda “yazıda belirtilen tarihler dışında ödenmiş 9 yıl 5 ay 24 gün 4/b hizmeti bulunduğu, 5510 sayılı Kanun'un geçici 17 nci maddesine istinaden ödemesi yapılmayan, silinen ve geçerli kabul edilmeyen 8 yıl 11 ay 29 gün hizmeti bulunduğu” bildirilmiştir.

Bu durumda, dava konusu davacının 5510 sayılı Kanun'un ek 6 maddesine göre ödenen primlerin geçerli olup olmadığı ve davacının müracaatının yaşlılık aylığına hak kazanıp kazanmadığı tahsis dosyası kapsamında incelenmiştir.

Davacı SGK Bağcılar SGM’ne verdiği 22.02.3013 tarihli giriş bildirgesine istinaden,

Kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un ek 6 ncı maddesi kapsamında 22.02.2013 tarihinden itibaren başlatıldığı ve primlerinin ödenmesi davacıya bildirilmiştir. Talebi üzerine, 22.02.2013-13.11.2015 tarihleri arasında 980 gün olarak primlerini 4/a olarak ödediği tespit edilmiştir.

Davacının 5510 sayılı Kanun'un ek 6 ncı maddesi kapsamında yaptığı müracaatının geçerli olup olmadığının incelenmesinde; Kanun'a uygun olarak müracaat edebilmek için Kanun'un 4 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında tam süreli çalışmama, uzun vadeli sigortalı kollarına bağlı olmama. Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde sigortalı olmaması aranmaktadır. Davacının daha önce dosyada mevcut tasfiye halinde ... Fotoğraf San. Tic. Ltd. Şti.’nin ortağı olduğu ve şirketin 14.03.2012 tarihinde tasfiyesine karar verildiği, 29.06.2012 tarihinde tasfiyesinin sona erdiği ve şirketin yasal olarak faaliyetinin ticaret sicilinde yayınlandığı tarihte son bulacağından davacının iddiası 2008 yılından itibaren şirketin gayri faal olduğu savunmasına itibar edilmeyerek, 06.08.2013 tarihinde Ticaret Sicil gazetesinde tescil edildiğinden kaydın bu tarih itibariyle terkin edildiği tespit edilmiştir.

Bu durumda, davacının 5510 sayılı Kanun'un ek 6 ncı maddesi kapsamında yaptığı müracaat tarihinde 22.2.2013’de ortağı olduğu ... Fotoğraf Şti.’de ortağı (4/b olduğu) olarak bulunduğu ve 06.08.2013 tarihinde şirketin tasfiyesi yapıldığından yasaya aykırı olarak davacının müracaat tarihinde 4/b kapsamında sigortalı olduğu ve 06.08.2013 tarihinde kapsamdan çıktığı tespit edildiğinden davacının yapmış olduğu, müracaat ile ilgili ve ödenen primlerin 4/a şeklinde kabulünün mümkün olamayacağı,

Bu itibarla, davalı Kurum tarafından davacının 5510 sayılı Kanun'un ek 6 ncı madde gereğince faaliyetinden dolayı hizmetlerinin geçersiz sayılması Kanun'a uygun olduğundan yaşlılık aylığı bağlanma şartları yerine gelmediği..." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde, İlk Derece Mahkemesi kararına itiraz kapsamında aslına itiraz edilen borcun Muğla SGK'nın 6183 sayılı Kanun'un kapsamında yürütülen takiplere ilişkin olduğunu, 2006/8- 9- 10- 11 ayları prim borcu olan 43.000,00 TL alacak yönünden yapıldığı, 04.04.2007 tarihinde taşınmaz üzerine haciz konulduğu, haciz yazısının 11.07.2007 tarihinde tapu müdürlüğünce işlendiği yargılama sırasında Ortaca SGK Müdürlüğünce haciz konulan döneme ait prim borçlarının ödendiğinin bildirildiğini, hacizli dosyanın ödenmesine rağmen imtiyazlı alacak gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " İlk Derece Mahkemesi kararına itiraz kapsamında aslına itiraz edilen borcun Muğla ... İl Müdürlüğünde 6183 sayılı Kanun kapsamında yürütülen takiplere ilişkin olup 2006/8- 9- 10- 11. ayların prim borcu olan 43.000,00 TL alacak yönünden yapıldığı, 04.04.2007 tarihinde taşınmaz üzerine haciz konulduğu, haciz yazısının 11.07.2007 tarihinde tapu müdürlüğünce işlendiği, yargılama sırasında Muğla Ortaca SGK Müdürlüğünce haciz konulan döneme ait prim borçlarının ödendiği bildirilmiş ise de, 22.07.2013 tarihi itibariyle Kurumun alacak tutarının 280.000,00 TL olduğu ve birden fazla icra dosyasından konulan birden fazla haciz yazıları ile taşınmaz üzerinde takip bulunduğundan, İzmir 19. İcra Müdürlüğünün 2011/1846 Esas sayılı dosyasında düzenlenen derece kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır...." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 5510 sayılı Kanun'un ek-6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti isteminden ibarettir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu, ek 6 ncı maddesi hükümleridir.

5510 sayılı Kanun'a 01.03.2011 günü yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun'un 51 inci maddesiyle eklenen ve “Bazı kısmi süreli çalışanların sigortalılıkları” başlığını taşıyan ek 6 ncı maddede, ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerleri ile 4 üncü maddenin 2 nci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişilerin sigortalılıklarının, bu madde kapsamında kendileri tarafından 30 gün üzerinden prim ödemeleri suretiyle sağlanacağı, bu madde kapsamında sigorta hak ve yükümlülüklerinin, kendilerince veya kendilerini çalıştıranlar tarafından ya da çalışanların üye oldukları meslek odası, birlik veya benzeri kuruluşlarca bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten itibaren başlayacağı, bu madde kapsamındaki sigortalılar hakkında, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası ve istekleri durumunda işsizlik sigortası hükümlerinin uygulanacağı, bu madde kapsamında ödenen primlerin, Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirileceği, bu madde kapsamındaki sigortalılar ile ilgili olarak, bu maddede aksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanacağı açıklanmıştır.

Aynı Kanun'un sigortalılığın sona ermesi yan başlıklı 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (3) no lu bendinde," (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin sona erdiği tarihten, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan kaydının silindiği tarihten, limited şirket ortaklarından hisselerinin tamamını devreden sigortalıların, hisse devrinin yapılmasına ortaklar kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği tarihten, iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma düşmesine karar verildiği, ortakların talepte bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin ortaklıklarının ise tasfiye kurulu kararının ticaret sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,...itibaren sona erer" düzenlemesi bulunmaktadır.

3. Değerlendirme
1. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde, davacının 13.11.2015 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, anılan tahsis talebine Kurumun verdiği 12.01.2016 tarihli cevabında “Ek 6 açtırdığınız tarihte ticari faaliyetiniz devam ettiğinden ek-6 hizmetiniz geçersiz kılınmıştır. Buna istinaden 5300 prim gününüz olmadığından ve 2829 sayılı Kanun gereği son 7 yıldaki çalışmalarınızda en çok Bağ-Kur kapsamında olduğundan talebiniz reddedilmiştir.” denilmek suretiyle tahsis talebi reddedilerek davacının ek 6 kapsamındaki sigortalılığının da iptal edildiği, davacının bu defa 05.04.2016 tarihinde tekrar Kuruma başvurarak 22.03.2013-Kasım 2015’e kadar ek 6 kapsamında prim ödemesi yaptığını belirterek bu sürenin de toplam sigortalılık prim gün sayısına eklenerek talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği, Kurumun ise verdiği cevapta davacının Ek-6 açtırdığı tarihte ticari faaliyetinin devam ettiği, Ek-6 hizmetlerinin geçersiz kılındığı, buna istinaden 5300 gününün olmadığı, son 7 yıldaki çalışmalarının da en çok Bağ-Kur kapsamında olduğundan tahsis talebinin reddedildiğinin bildirildiği,davacının, taksi şoförü olarak araç sahibi ... ile imzaladığı kısmi süreli iş sözleşmesi ile birlikte ek-6 kapsamında şehiriçi toplu taşıma araçlarında kısmi süreli çalışanlara ait işe giriş bildirgesini Kuruma vermek suretiyle 22.02.2013 tarihinde ek 6 sigortalılığının başladığı, davacının ek 6 kapsamındaki primlerini 4/a olarak 22.02.2013-12.11.2015 tarihi arasında (980 gün) 8.550,10 TL olarak ödediği,öte yandan davacının 01.11.1993 tarihinde ticaret siciline tescil edilmiş olan ... Fotoğraf San. Tic. Ltd. Şti.'nin kurucu ortağı olduğu, şirketin ise sicilden 06.08.2013 tarihinde tasfiye sonucu terkin edildiği, anılan şirketin vergi mükellefiyetinin ise 30/07/2008 tarihinde res'en terkinin yapıldığı,Davacının Kurum kabulünde olan sigortalıklarının ise 4/a kapsamında 1985/2-28.10.1993, 28.03.2012-24.01.2013 tarihleri arasında, 4/b kapsamında sigortalı olarak kabul edilen dönemlerin ise 01.11.1993-30.04.1999 (19 terk kodu), 01.05.2008-27.03.2012 (Terk) 25.01.2013-30.04.2013 (Terk) olduğu (3481 gün) olduğu anlaşılmaktadır.

2.Yukarıda anılan yasal düzenlemelere göre dava konusu uyuşmazlık irdelendiğinde, davacının ek 6 sigortalılığının tescili tarihini içerecek şekilde davacının limited şirket ortaklığının devam ettiği ve 4/b kapsamındaki bu sigortalılığının 2013 yılının 8. ayı itibari ile sona ermesi karşısında şirketin ticaret sicilinden terkin edildiği anlaşılması karşısında uzun vadeli sigorta kollarına tabi (4/b) sigortalılığı nedeniyle ek-6 kapsamındaki 4/a sigortalılığına itibar edilmeyeceği yönündeki mahkemenin benimsemesi yerinde olmakla beraber ne var ki, ek 6 kapsamındaki sigortalılığının isteğe bağlı sigortalığının, bildirim ile başlayıp çalışmanın sona ermesi ile sona ereceği ve uzun vadeli sigortalılık kapsamında prim ödenmesi yada aylık/gelir alınması halinde geçerli olamayacağı anılan yasa maddesi düzenlemesi gereği olup ne var ki söz konusu ek 6 ncı maddede Kurumun ek 6 kapsamındaki sigortalıların bu Kanun'un diğer hükümleri kapsamında uzun vadeye ilişkin sigortalıklarını gözeterek ek 6 ya ilişkin prim gün sayısı ve prim ödeme sayısını belirleme yetkisi verilmiş olmakla ve maddenin ilk fıkrasındaki çalışma koşullarının devam etmesi şartıyla ek 6 sigortalılığının yeniden başlatılmasına bir engel olmadığı gözetilerek bu çerçevede araştırma yapılmalı, 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesi gereği, davacının ortağı olduğu limited şirketindeki ortaklığının, şirketin 06.08.2013 tarihinde tasfiye ile terkin olmakla sona erdiği gözetilerek, davacının bu tarihten sonraki ek 6 kapsamındaki sigortalılık süresi belirlenerek tahsis koşulları irdelenmeli, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.