YARGITAY 1. HUKUK DAİRESİ

1. Hukuk Dairesi         2024/2388 E.  ,  2024/3747 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/147 E., 2024/512 K.
HÜKÜM/KARAR : Yargılanmanın iadesi talebi ret / başvuru kabul - dava hak düşürücü süre yönünden ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/745 E., 2023/679 K.

Taraflar arasındaki yargılamanın iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararın yargılamanın iadesi talep edenler vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı yargılamanın iadesi talep edenler vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Yargılamanın iadesi talep edenler (davacılar), mirasbırakanları ... aleyhine muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı açılan davada Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini, bahsedilen davada Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen başka dava dosyalarının delil olarak gösterildiğini, delil olarak gösterilen davalarda dava konusu taşınmazın 1/2 payı yönünden karar verildiğini, iyiniyetli dava dışı Mehmet Şimşek'e devredilen 1/2 pay yönünden devrin geçerli kabul edildiğini ve bu payın korunduğunu, ancak yargılamanın iadesi talep edilen Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı kararında dava dışı Mehmet'e devredilen pay gözetilmeksizin sanki tüm taşınmaz mirasbırakanları ...'na aitmiş gibi hüküm kurulduğunu, buna göre davacıların daha fazla pay aldıklarını, ancak dava dışı Mehmet'e devredilen 1/2 payın bu davada da korunması gerektiğini, önceki kesinleşmiş kararlara aykırı karar verildiğini, HMK'nın 375/1-ı maddesine göre yargılamanın iadesi şartları oluştuğunu ileri sürerek Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı kararına ilişkin yargılamanın iadesini, hüküm fıkrasının birinci bendinin bahsedildiği şekilde düzeltilerek yeniden karar verilmesini istemişlerdir.

II. CEVAP
Yargılamanın iadesi talep edilen ..., ..., ..., ... (bir kısım davalılar), yargılamanın iadesi talep edilen davanın kesinleşmesinin üzerinden 10 yıldan fazla süre geçtiğini, davanın süresinde açılmadığını, davacılar tarafından bahsedilen hususların yargılama sırasında ileri sürülmesi gerektiğini, yargılamanın iadesi nedenlerinden olmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava dosyalarının tarafları ve konusunun tamamen aynı olmadığı, öncekine aykırı bir hüküm bulunmadığı, davacı tarafın HMK'nın 375/1-ı maddesine dayalı yargılamanın yenilenmesi talebinin yerinde olmadığı, ileri sürülen sebeplerin kanunda açıkça gösterilen yargılamanın iadesini gerektiren sebeplerden olmadığı gerekçesiyle yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın iadesi talep edenler vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Yargılamanın iadesi talep edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın dosya içeriğine, toplanan delillere ve hukuka aykırı olduğunu, yargılanmasının yenilenmesi istenen kararın muris muvazası nedenine dayalı olduğunu, muris muvazaası nedeniyle açılan tapu iptali - tescil davalarında zamanaşımı bulunmadığını, kök mirasbırakan ... ile mirasbırakanları ... arasındaki muvazaa iddiasına dayanan kesinleşmiş, birbirine aykırı pay dağılımı yapılan kararlarda tarafların aynı olmadığı tespitinin yerinde olmadığını, bahsi geçen dosyalarda davacıların kök mirasbırakan ... mirasçıları, davalının ise ... olduğunu bildirerek ve önceki beyanlarını tekrarla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yargılamanın iadesi istenen Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi) 13.07.2012 tarih ve 2010/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı davanın kabulüne ilişkin verilen kararın 16.10.2012 tarihinde kesinleştiği, yargılamanın iadesi istemli davanın 19.11.2022 tarihinde açıldığı, iade talebine konu olan mahkemenin kararının kesinleşme tarihi ile dava tarihi arasında 10 yıllık kanuni sürenin geçmiş olduğu, yargılamanın iadesi talebinin yasal süre içinde yapılmadığından, HMK'nın 379/(1)-a maddesi gereğince süre yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davanın reddine karar verilmiş olmasının sonucu itibariyle doğru olduğu, gerekçesinde hata edildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-2 nci maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle düzeltilerek davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın iadesi talep edenler vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Yargılamanın iadesi talep edenler vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itiraz nedenlerini yineleyip kararın hatalı olduğunu bildirerek ve önceki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; yargılamanın iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 374 üncü, 375/1-ı maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesinin davanın reddine dair verilen kararının, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına göre usul ve kanuna uygun olup yargılamanın iadesi talep edenler vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Dosya içeriği ve toplanan delillere göre; yargılamanın iadesi talebinde bulunanların 6100 sayılı HMK'nın 375/1-ı maddesine dayandıkları, önceki kesinleşmiş kararlara aykırı karar verildiğini ileri sürdükleri, Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/1201 Esas, 2004/447 Karar sayılı davasında, mirasbırakan ...'in mirasçılarından dava dışı ... tarafından, yine ...'in mirasçılarından İskender (eldeki davada yargılamanın iadesi talep edenler mirasbırakanı) aleyhine ve dava dışı Mehmet aleyhine muris muvazaası hukuki nedenine dayalı 377 parsel sayılı taşınmaza ilişkin miras payı oranında tapu iptali ve tescil davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda verilen kararın 24.11.2005 tarihinde kesinleştiği, Kartal 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/403 Esas, 2009/458 Karar sayılı davasında ise, yine dava dışı ... tarafından, İskender (eldeki davada yargılamanın iadesi talep edenler mirasbırakanı) aleyhine muris muvazaası hukuki nedenine dayalı 377 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (muvazaalı temlik nedeniyle annesine intikal edecek pay yönünden) miras payı oranında tapu iptali ve tescil davası açıldığı, yargılama neticesinde verilen kararın 13.01.2010 tarihinde kesinleştiği, anılan kararlara aykırı olarak karar verildiği iddia edilen ve bu nedenle yargılamanın iadesi talep edilen Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı davasında ise, mirasbırakan ...'in mirasçılarından ..., ..., ..., ... ve ... (eldeki davada yargılamanın iadesi talep edilenler) tarafından, İskender (eldeki davada yargılamanın iadesi talep edenler mirasbırakanı) aleyhine muris muvazaası hukuki nedenine dayalı 377 parsel sayılı taşınmaza ilişkin miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açıldığı anlaşılmaktadır.

3. Bilindiği üzere, HMK'nın 375/1-ı maddesinde; bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması halinde yargılamanın iadesi istenebileceği düzenlenmiştir. Yukarıda bahsedildiği üzere Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/1201 Esas, 2004/447 Karar ve Kartal 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/403 Esas, 2009/458 Karar sayılı davalarının ... mirasçılarından ... tarafından açıldığı, yargılamanın iadesi talep edilen Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/163 Esas, 2012/406 Karar sayılı davası yine 377 parsel sayılı taşınmaza ilişkin ve muris muvazaası hukuki nedenine dayalı ise de, bu kez ... mirasçılarından ..., ..., ..., ... ve ... tarafından dava açıldığı açık olup davanın taraflarının aynı olduğunu söyleyebilme olanağı bulunmamaktadır.

4. Her ne kadar, Bölge Adliye Mahkemesince HMK'nın 379/(1)-a maddesi gereğince süre yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de; yine HMK'nın 377 nci maddesinin 2 nci fıkrasında; 375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde yazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresinin ilama ilişkin zamanaşımı süresi kadar olduğu düzenlenmiş olup, muris muvazaası davalarının kural olarak zamanaşımına ya da hak düşürücü süreye tabi olmadığı anlaşılmakla, HMK'nın 375/1-ı maddesinde düzenlenen yargılamanın iadesini gerektiren sebepler somut olayda bulunmadığından, bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken, Bölge Adliye Mahkemesince dosya kapsamına uygun olmayan gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

Ne var ki anılan husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yargılamanın iadesi talep edenler vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, değinilen yönden temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin yukarıda yer verildiği üzere değiştirilmek suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının temyiz eden yargılamanın iadesi talep edenlere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.